Question
'सामाजिक-सांस्कृतिक विशिष्टताओं का अनुवाद में पुनःसृजन' पर निबंध लिखिए।
Answer :
Word Count : 1372
_____ ______ _____ _______ ________ __________.
__________ _____ ______ ____ __________ ________ ____ ________ _____ ____ __________ ________.
____ _____ __________ ________ _______ ________ ______.
_________ ______ _____ ___ _____ ___ _____ _____.
__________ ___ __________ _______ _______ ________ ________ _______ ________ ____ ___ ____.
_____ _______ ____ _______ ________ ______ _______ ___ _______ _________ ______ __________.
____ _______ _______ _______ ____ __________.
___ ___ ___ __________ ____ ______ ___ _______.
_________ _________ _____ ____ ___ ___ ____ _________ ____ ________ __________ _______.
____ _________ _____ _____ _____ ________.
___ ______ ____ ______ ______ ___ _________.
________ _________ ____ _______ _________ ________ _________.
__________ _________ _________ _______ ______ ___ ________.
____ ________ ___ ________ ______ ___.
________ ________ ____ ___ ____ _______.
___ ________ ___ _________ ______.
__________ ____ ________ ___ _________ _________ _____ _________ __________ ______.
_____ _____ _________ _________ _________ _____ _____ ________ ___ ____ __________ ______.
__________ __________ __________ ____ _________ _________ _______ _______ _______ ______ ________ ____.
______ __________ _________ _______ ______ _____.
___ ________ ___ _____ ______.
_________ ____ ______ __________ ____ _________ _________.
______ _____ _________ ___ __________ ____ ________ _______ ___ _________ ______.
____ _________ _________ _______ ______ ________ _______ ____ _________ ____.
_________ _______ ___ ____ ________ ___.
________ ___ _______ ___ ______ ________ _____ _______ ___ ___ _____ ________.
_______ _____ _______ __________ _________ ___ _________ ___ __________ _______ ___ _____.
_____ _________ _______ ________ _________ __________.
_______ ___ ______ ________ ___.
_______ __________ __________ _____ ____ ____ ______.
_____ __________ ________ ____ _______ _________ ______ _________.
___ ___ ______ ___ _________ ____ __________ _________ __________ _______.
__________ _________ _______ ________ _________.
_________ ________ __________ ____ ________ ____ ______ _________.
_____ ______ ________ _______ __________ _________ ______ _________ ___ _____ _____ ____.
______ ____ _____ _____ ___ ________ ____ __________ _________ ________ _________ _______.
____ _________ _________ _________ ______ _________ __________ __________ _________ ______ _______.
________ ________ ____ _______ ____ __________ ______ ________ ____ _____ _____.
__________ ___ ___ _____ _______ __________ ______ _____ _________ ______.
________ ________ ______ ______ ___ ____ ____ _____ ___ ___ ______.
________ _____ ___ ______ _____ ____ _____ ____ __________ _____ __________ _______.
____ ______ ____ __________ __________ __________ ____ ____.
___ ____ _______ ________ ______.
__________ ______ _________ _________ _____ ______ _______ __________ ___.
__________ ______ _________ _________ ________ ________ ________ __________ _____ __________ ____ __________.
_________ ______ ________ __________ ____ __________ ______ ____ __________.
__________ _________ ____ _____ _________.
________ ________ ______ ____ __________ ___ _________ ___ _______.
_______ ________ ________ ___ _________ __________ ______ __________ _____ _______.
_____ ______ ___ ___ ______.
______ ______ ____ ___ ________.
_________ ____ ________ __________ __________ __________.
________ _______ _______ _______ _____ _________ ___ ________ _______ __________ ______ ___.
____ __________ ________ ______ ____ _______ _______.
_____ ______ _____ ______ ____.
_______ _______ ______ ___ ________ _____ ________.
___ __________ ___ _____ __________ ___.
_________ ________ _______ _________ _________.
____ ___ __________ _______ _______ __________ _____.
____ ______ _________ ___ ______.
______ _______ ___ ________ _____ __________ ______ ___.
______ _______ ________ __________ ____ ___ ________ _____.
________ ____ _________ ________ _____ _________ __________ ____.
_______ ________ ___ ___ ____ _________ ____ _____ _____ ____.
__________ ____ _____ ____ __________ __________ _________ ___.
___ _______ _________ __________ _________ _______ ____ _____ _________ ________.
________ __________ _____ _______ __________ __________ __________ ________ ___.
_________ _____ _____ ________ ____ _______ ____ ______ ____ __________ ________.
___ _________ _____ ________ ___ __________.
____ ______ _______ _____ _________ _____ _____ _______ ________ _________ _________ ______.
_________ ______ ___ _______ ________ ________ ______ __________ __________ ___ ______.
__________ __________ ________ ___ _______ ________ ___ _____ __________ _______ __________.
___ __________ ___ _________ __________ __________ __________ ________ _____ ____.
_______ ______ ____ _______ _____ __________ _____ _________ _________ __________.
____ ____ ____ ______ _________ _____ _________ _________.
____ __________ _________ ________ __________ _______ _________.
_____ ____ ____ _____ _______ _______ _______ _____.
________ __________ ______ ___ _____ _________ _________.
____ __________ _____ ________ ______ ________ _____.
_________ ___ _________ _________ _______ ___ __________ _______.
_________ _____ ______ _____ ___ _____ _________ _______.
_____ _______ ___ ________ ________ ___ ____ ____ ______.
__________ _______ ________ ___ ______ _______ _________ ________ _________ _________ ________.
___ __________ ______ ___ __________ _____ _____.
_____ ________ ____ __________ _________ ____.
_________ _________ ____ _____ _________ ________.
_______ ______ __________ _____ ______ _______ ___ ___ _______ ___ ___.
_________ _______ _____ ____ ____ ____ ____ ____.
________ _______ _____ __________ __________ __________ _____ _______ _______.
_________ ________ ____ _________ _______ _________ ____ ______ ____ _________ __________.
____ _______ ____ ____ ________ ___ _____ ________ ___.
_________ _______ ____ ____ _________ ______ _______ __________ ______ _____ __________ ______.
_____ ______ ________ ___ ___ __________ _________ ____ ________ _________ ____.
________ ____ _________ ______ ______ ________ _______ ________.
______ ________ ______ _________ ______.
_____ ___ ___ _________ _________ _______ _________ _________ __________ ___ ________ ___.
____ _____ _________ ________ ________ ___ ______ ______ ___ _____.
_____ _________ __________ ___ _________ ______ ________ _____ ____ _____.
____ _____ _______ __________ ____ _____ _________ ________ _________ _______.
___ __________ _______ ________ _________ _____ _____ ___ _____.
_________ ___ ________ ________ _______ ________ ___ ___ ________ ____.
________ ___ __________ _________ _____.
_______ _____ _________ ________ ______ ____ _____ ____ ____ ___ ______ ________.
___ ______ ______ _____ ________ __________ _______ ______ ____ _________.
___ _________ ______ ______ _______ _____ ______ _____ ______.
___ _____ ____ ___ _________ ________.
________ ____ __________ ________ ___ ____ _______ _________.
____ ____ ______ _________ _________.
_______ __________ __________ ________ __________ ______ ________ ________ ____ ___ ____.
____ ____ ______ _________ __________.
_____ ____ ________ _____ ___ ___ ___.
___ ________ __________ _______ _______ _________ ____ ________ _____ _________ _________ _________.
____ ___ _______ ______ ______ _________ ___.
_______ ____ ________ ____ ______ _________ ________.
_____ ____ ___ __________ ________.
______ __________ ________ __________ ______ _______ _________ ________ _________ ___ ___ _____.
__________ __________ ________ _______ __________ ______ _______ ______ _____ ________ ______ ____.
______ _______ ____ ______ ___.
__________ ___ _____ _________ _________ _____ _______ ________ _________.
_____ __________ ___ _____ __________.
_______ ________ ___ _______ _________.
_________ ___ ______ ____ ____ _________ ______ ________ ___.
________ ________ __________ ______ _______ ____ _____ ____.
_____ _____ ________ __________ _____ _______ _______ __________ ________.
___ __________ ________ _________ __________ _________ ____ ___ __________ _________ ___ __________.
________ _____ __________ _____ __________ __________ ___ _________ ________.
____ _________ __________ ______ _________.
Skip in 10
अनुवाद केवल एक भाषा के शब्दों को दूसरी भाषा के शब्दों में बदलने की प्रक्रिया नहीं है, बल्कि यह एक भाषा में व्यक्त विचारों, भावनाओं, अनुभवों, सामाजिक संबंधों और सांस्कृतिक संदर्भों को दूसरी भाषा के पाठक तक पहुँचाने की रचनात्मक प्रक्रिया है। प्रत्येक भाषा अपने समाज और संस्कृति से गहराई से जुड़ी होती है। उसमें उस समाज की जीवन-शैली, परंपराएँ, मान्यताएँ, रीति-रिवाज, खान-पान, पहनावा, धार्मिक विश्वास, पारिवारिक संबंध, लोकाचार, मुहावरे और प्रतीक समाहित होते हैं। इसलिए किसी रचना का प्रभावी अनुवाद तभी संभव है जब उसके सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भों को भी लक्ष्य भाषा में पुनःसृजित किया जाए। सामाजिक-सांस्कृतिक विशिष्टताओं का अनुवाद में पुनःसृजन इसी प्रक्रिया को कहा जाता है। सामाजिक-सांस्कृतिक विशिष्टता से आशय उन तत्वों से है जो किसी विशेष समाज और संस्कृति की पहचान बनाते हैं। जैसे भारतीय समाज में संयुक्त परिवार, जातीय और सामुदायिक संबंध, त्योहार, धार्मिक अनुष्ठान, लोकविश्वास, ग्रामीण जीवन, पारंपरिक व्यवसाय, संबोधन की विविधता और सामाजिक पदानुक्रम महत्वपूर्ण हैं। इसी प्रकार विभिन्न भारतीय भाषाओं में अपने-अपने क्षेत्र की विशिष्ट सांस्कृतिक अभिव्यक्तियाँ दिखाई देती हैं। हिंदी में ‘नमस्ते’, बंगाली में ‘प्रणाम’, तमिल में विशिष्ट पारिवारिक संबोधन, पंजाबी में रिश्तों से जुड़े आत्मीय संबोधन या मराठी में स्थानीय सामाजिक व्यवहार केवल शब्द नहीं हैं, बल्कि उनके पीछे एक व्यापक सांस्कृतिक संदर्भ होता है। इनका अनुवाद करते समय केवल शब्दार्थ देना पर्याप्त नहीं होता। सामाजिक-सांस्कृतिक विशिष्टताओं के पुनःसृजन की आवश्यकता इसलिए पड़ती है क्योंकि स्रोत भाषा और लक्ष्य भाषा के समाजों में अनेक बार सांस्कृतिक अंतर होते हैं। एक संस्कृति में जो बात सहज और सामान्य होती है, दूसरी संस्कृति के पाठक के लिए वह अपरिचित हो सकती है। यदि अनुवादक केवल शाब्दिक अनुवाद करता है, तो मूल रचना की सांस्कृतिक आत्मा नष्ट हो सकती है। उदाहरण के लिए, भारतीय भाषाओं में ‘दीपावली’, ‘होली’, ‘रक्षाबंधन’, ‘करवा चौथ’, ‘पोंगल’,
__________ _________ _________ __________ ____ __________ _______ _________ ________ ___ ___._____ ______ _____ _______ ________ __________.
__________ _____ ______ ____ __________ ________ ____ ________ _____ ____ __________ ________.
____ _____ __________ ________ _______ ________ ______.
_________ ______ _____ ___ _____ ___ _____ _____.
__________ ___ __________ _______ _______ ________ ________ _______ ________ ____ ___ ____.
_____ _______ ____ _______ ________ ______ _______ ___ _______ _________ ______ __________.
____ _______ _______ _______ ____ __________.
___ ___ ___ __________ ____ ______ ___ _______.
_________ _________ _____ ____ ___ ___ ____ _________ ____ ________ __________ _______.
____ _________ _____ _____ _____ ________.
___ ______ ____ ______ ______ ___ _________.
________ _________ ____ _______ _________ ________ _________.
__________ _________ _________ _______ ______ ___ ________.
____ ________ ___ ________ ______ ___.
________ ________ ____ ___ ____ _______.
___ ________ ___ _________ ______.
__________ ____ ________ ___ _________ _________ _____ _________ __________ ______.
_____ _____ _________ _________ _________ _____ _____ ________ ___ ____ __________ ______.
__________ __________ __________ ____ _________ _________ _______ _______ _______ ______ ________ ____.
______ __________ _________ _______ ______ _____.
___ ________ ___ _____ ______.
_________ ____ ______ __________ ____ _________ _________.
______ _____ _________ ___ __________ ____ ________ _______ ___ _________ ______.
____ _________ _________ _______ ______ ________ _______ ____ _________ ____.
_________ _______ ___ ____ ________ ___.
________ ___ _______ ___ ______ ________ _____ _______ ___ ___ _____ ________.
_______ _____ _______ __________ _________ ___ _________ ___ __________ _______ ___ _____.
_____ _________ _______ ________ _________ __________.
_______ ___ ______ ________ ___.
_______ __________ __________ _____ ____ ____ ______.
_____ __________ ________ ____ _______ _________ ______ _________.
___ ___ ______ ___ _________ ____ __________ _________ __________ _______.
__________ _________ _______ ________ _________.
_________ ________ __________ ____ ________ ____ ______ _________.
_____ ______ ________ _______ __________ _________ ______ _________ ___ _____ _____ ____.
______ ____ _____ _____ ___ ________ ____ __________ _________ ________ _________ _______.
____ _________ _________ _________ ______ _________ __________ __________ _________ ______ _______.
________ ________ ____ _______ ____ __________ ______ ________ ____ _____ _____.
__________ ___ ___ _____ _______ __________ ______ _____ _________ ______.
________ ________ ______ ______ ___ ____ ____ _____ ___ ___ ______.
________ _____ ___ ______ _____ ____ _____ ____ __________ _____ __________ _______.
____ ______ ____ __________ __________ __________ ____ ____.
___ ____ _______ ________ ______.
__________ ______ _________ _________ _____ ______ _______ __________ ___.
__________ ______ _________ _________ ________ ________ ________ __________ _____ __________ ____ __________.
_________ ______ ________ __________ ____ __________ ______ ____ __________.
__________ _________ ____ _____ _________.
________ ________ ______ ____ __________ ___ _________ ___ _______.
_______ ________ ________ ___ _________ __________ ______ __________ _____ _______.
_____ ______ ___ ___ ______.
______ ______ ____ ___ ________.
_________ ____ ________ __________ __________ __________.
________ _______ _______ _______ _____ _________ ___ ________ _______ __________ ______ ___.
____ __________ ________ ______ ____ _______ _______.
_____ ______ _____ ______ ____.
_______ _______ ______ ___ ________ _____ ________.
___ __________ ___ _____ __________ ___.
_________ ________ _______ _________ _________.
____ ___ __________ _______ _______ __________ _____.
____ ______ _________ ___ ______.
______ _______ ___ ________ _____ __________ ______ ___.
______ _______ ________ __________ ____ ___ ________ _____.
________ ____ _________ ________ _____ _________ __________ ____.
_______ ________ ___ ___ ____ _________ ____ _____ _____ ____.
__________ ____ _____ ____ __________ __________ _________ ___.
___ _______ _________ __________ _________ _______ ____ _____ _________ ________.
________ __________ _____ _______ __________ __________ __________ ________ ___.
_________ _____ _____ ________ ____ _______ ____ ______ ____ __________ ________.
___ _________ _____ ________ ___ __________.
____ ______ _______ _____ _________ _____ _____ _______ ________ _________ _________ ______.
_________ ______ ___ _______ ________ ________ ______ __________ __________ ___ ______.
__________ __________ ________ ___ _______ ________ ___ _____ __________ _______ __________.
___ __________ ___ _________ __________ __________ __________ ________ _____ ____.
_______ ______ ____ _______ _____ __________ _____ _________ _________ __________.
____ ____ ____ ______ _________ _____ _________ _________.
____ __________ _________ ________ __________ _______ _________.
_____ ____ ____ _____ _______ _______ _______ _____.
________ __________ ______ ___ _____ _________ _________.
____ __________ _____ ________ ______ ________ _____.
_________ ___ _________ _________ _______ ___ __________ _______.
_________ _____ ______ _____ ___ _____ _________ _______.
_____ _______ ___ ________ ________ ___ ____ ____ ______.
__________ _______ ________ ___ ______ _______ _________ ________ _________ _________ ________.
___ __________ ______ ___ __________ _____ _____.
_____ ________ ____ __________ _________ ____.
_________ _________ ____ _____ _________ ________.
_______ ______ __________ _____ ______ _______ ___ ___ _______ ___ ___.
_________ _______ _____ ____ ____ ____ ____ ____.
________ _______ _____ __________ __________ __________ _____ _______ _______.
_________ ________ ____ _________ _______ _________ ____ ______ ____ _________ __________.
____ _______ ____ ____ ________ ___ _____ ________ ___.
_________ _______ ____ ____ _________ ______ _______ __________ ______ _____ __________ ______.
_____ ______ ________ ___ ___ __________ _________ ____ ________ _________ ____.
________ ____ _________ ______ ______ ________ _______ ________.
______ ________ ______ _________ ______.
_____ ___ ___ _________ _________ _______ _________ _________ __________ ___ ________ ___.
____ _____ _________ ________ ________ ___ ______ ______ ___ _____.
_____ _________ __________ ___ _________ ______ ________ _____ ____ _____.
____ _____ _______ __________ ____ _____ _________ ________ _________ _______.
___ __________ _______ ________ _________ _____ _____ ___ _____.
_________ ___ ________ ________ _______ ________ ___ ___ ________ ____.
________ ___ __________ _________ _____.
_______ _____ _________ ________ ______ ____ _____ ____ ____ ___ ______ ________.
___ ______ ______ _____ ________ __________ _______ ______ ____ _________.
___ _________ ______ ______ _______ _____ ______ _____ ______.
___ _____ ____ ___ _________ ________.
________ ____ __________ ________ ___ ____ _______ _________.
____ ____ ______ _________ _________.
_______ __________ __________ ________ __________ ______ ________ ________ ____ ___ ____.
____ ____ ______ _________ __________.
_____ ____ ________ _____ ___ ___ ___.
___ ________ __________ _______ _______ _________ ____ ________ _____ _________ _________ _________.
____ ___ _______ ______ ______ _________ ___.
_______ ____ ________ ____ ______ _________ ________.
_____ ____ ___ __________ ________.
______ __________ ________ __________ ______ _______ _________ ________ _________ ___ ___ _____.
__________ __________ ________ _______ __________ ______ _______ ______ _____ ________ ______ ____.
______ _______ ____ ______ ___.
__________ ___ _____ _________ _________ _____ _______ ________ _________.
_____ __________ ___ _____ __________.
_______ ________ ___ _______ _________.
_________ ___ ______ ____ ____ _________ ______ ________ ___.
________ ________ __________ ______ _______ ____ _____ ____.
_____ _____ ________ __________ _____ _______ _______ __________ ________.
___ __________ ________ _________ __________ _________ ____ ___ __________ _________ ___ __________.
________ _____ __________ _____ __________ __________ ___ _________ ________.
____ _________ __________ ______ _________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.