Question
बच्चों में उच्चारण संबंधी समस्याओं की उपयुक्त उदाहरणों के साथ चर्चा कीजिए।
Answer :
Word Count : 960
_____ _______ ___ ____ ______ _______ _______ _____ ______ ______ _________ ____.
____ ________ _______ ________ _________ __________ _______ ____ __________ __________ ______ ______.
________ _______ ______ ____ _______ _______ ___ ______ __________ ______.
_______ _______ _________ _________ ____ ____ ______ ______.
___ ___ _______ ____ _________.
______ ____ ____ ________ _______ _____ __________.
________ _______ ______ ____ _______ __________.
__________ _______ _____ ___ ___ ______ ___ ___ ___ ______.
_______ _________ ____ _________ ______ _______ _________ _________ ____ _________.
_____ ________ _______ _______ _____ _______ ______.
__________ ___ _______ ________ ___ ___ ___.
____ ___ _____ ____ _______ _______ _____ ______.
____ _________ ________ _____ __________ ____.
________ ____ ___ _____ _______ ___ ___ __________ _________.
__________ _________ _______ _____ ___ __________ __________.
______ _________ _________ ____ _____ ___ __________ ______ ______.
__________ __________ __________ _____ ______ ________ ______ _______ _____ _________.
___ ____ _______ ___ ________ _____.
________ ______ _______ _____ _________ ___ _____ _______ _________.
___ _________ ________ __________ ________ _____ _________ _________ _______ ______.
______ _____ _________ __________ ____ _______ __________ ____ _______ _______ ____.
_____ __________ _______ _________ ___ ___.
____ __________ _____ _________ ____ _____ ________ ___ ______ _____.
____ _______ _______ ____ _________ ________ ____ ________.
__________ _______ __________ ______ ____ ___ _____ _________ __________ _______ __________ __________.
_________ ________ ____ _______ _________ _____ ________ __________ _________ ________ __________ ____.
________ __________ ______ ________ _________ __________ _________ ______ ______ __________.
_______ _________ ___ ______ ___ ____ ____.
_______ ________ _____ ____ ____.
______ _____ ___ ________ _________.
____ __________ ___ _______ ________ _____ _____ _______ ______ ___ _________.
_________ _______ _________ __________ _________ ____ ___ ___.
_________ _________ ______ _____ __________.
___ __________ ____ ____ _________ _______.
_____ _________ __________ ____ ____ ______ ________ ___.
___ _________ ___ ____ _________ ________ ________ _____.
____ ________ ____ _______ ____ _______ ________ ____ _______.
______ ______ ________ ___ ________ ____ _________ ____ ______ _____.
________ __________ _____ __________ __________ _______ ____ ___ _______ _____ __________.
______ _____ __________ _______ _______.
___ _________ ____ ________ ______ _____ ___ ________ ____.
_______ __________ ____ ___ _________ _________.
___ __________ ___ ___ __________.
__________ _________ _________ ____ ______ ______ ___ _____ ___.
_______ ___ __________ ________ _______ ________.
_________ __________ ___ _______ ______ __________ _______ _______ ______ ___.
____ ____ ________ _________ _________ ________ _______ __________ ___ ___ _______.
___ ____ __________ _____ _______ ____ ____ ________ ________.
_________ ______ __________ __________ ________ ________ _____ __________ ______ ______.
_________ _______ ____ ______ __________ ____ ___ ________ ______ ________.
__________ _________ __________ ________ ____ _______ ____.
______ ___ ________ _____ ________.
__________ ______ _________ ____ _______.
________ ___ ____ ______ ______ _____ _______ ___ ___ ________ ______ ________.
______ __________ ________ _________ _______ ______ _________ ___.
_______ _______ ___ _____ _____ ____ _______ ___ _____ ______ _______.
______ ________ ________ ____ ___ _______ __________ _______ _____.
___ ____ __________ _____ ________ ________ ________ ______ _________.
______ _______ ____ _______ _______ _________ ___ __________.
__________ ____ _______ _________ ____ _____ _______ _____ ____.
_____ ____ ______ ______ _______ ___ ___ _________ _________.
__________ ________ ________ ___ ______ ___ ______ ________.
____ ________ ______ __________ ______.
_________ ____ ______ _________ ______ _____ ________ __________ ___ _____.
______ _________ _________ ______ __________ ___ ______ ______ ________ ____ ___.
___ _______ _______ _____ _______ ___.
_____ _________ _________ ______ __________ __________ _______ _________ ___ _________.
__________ ____ ___ __________ ___.
__________ ________ __________ __________ ______ __________ ________ ___ _________.
__________ ________ ____ __________ ___ __________ ___ ________.
_________ ___ ______ ______ ____.
________ ____ ___ ______ ___ ________.
____ _________ ______ __________ ____ _______ ______ __________.
_________ ___ ________ ____ ______ _____ ___ ___ ____.
___ ____ _____ ____ ____ _______ _____.
_______ ______ __________ _________ ______ ____ _______ ______ ______ ___.
___ ______ ______ ___ ____ ______ ____.
_______ ________ ________ ____ ______ ________ ___ _______ ______ ___ __________ ________.
______ ______ _______ _____ _______ ____ _____ ________ ________.
__________ _________ _______ ________ ___.
______ ______ ______ _______ _____ ______ ______ ______ ______ _______ _______.
_____ ___ _______ _________ _________ ____ _____ _____.
____ ____ ________ ___ _____ ________ _________ ____ ____.
_____ _______ ____ __________ ______ __________.
____ ________ _________ ________ _________ __________ _____.
________ _____ _______ ____ _____ ______ ____ _________ ___ _______ _________.
_____ _______ ___ _______ ____ _________.
________ ___ __________ ________ __________ _____ ______ ________.
__________ _________ ________ _______ ____.
___ ___ ______ _____ _____ ____ _________ ______.
Skip in 10
बच्चों का भाषा विकास उनके संज्ञानात्मक, सामाजिक और भावनात्मक विकास से गहराई से जुड़ा होता है। उच्चारण संबंधी समस्याएँ भाषा विकास की सामान्य चुनौतियों में से एक हैं, जो बाल्यावस्था में प्रायः देखी जाती हैं। उच्चारण से तात्पर्य ध्वनियों को सही ढंग से बोलने की क्षमता से है। जब बच्चा किसी शब्द या ध्वनि को मानक रूप से नहीं बोल पाता, तो उसे उच्चारण संबंधी समस्या कहा जाता है। ये समस्याएँ अस्थायी भी हो सकती हैं और कभी-कभी विशेष हस्तक्षेप की आवश्यकता भी होती है। सबसे सामान्य उच्चारण समस्या ध्वनि प्रतिस्थापन है, जिसमें बच्चा एक ध्वनि के स्थान पर दूसरी ध्वनि का प्रयोग करता है। उदाहरण के लिए बच्चा “किताब” को “तिताब” या “रेल” को “वेल” कह सकता है। छोटे बच्चों में यह सामान्य माना जाता है क्योंकि कुछ ध्वनियाँ जैसे “र”, “ष”, “त्र” बोलना कठिन होती हैं। लेकिन यदि यह समस्या अधिक उम्र तक बनी रहती है, तो यह संप्रेषण में बाधा बन सकती है। इस प्रकार की समस्या से बच्चा अपने विचार स्पष्ट रूप से व्यक्त नहीं कर पाता, जिससे उसमें झिझक और आत्मविश्वास की कमी देखी जा सकती है। ध्वनि लोप भी एक प्रमुख उच्चारण समस्या है, जिसमें बच्चा शब्द के किसी हिस्से को छोड़ देता है। जैसे “स्कूल” को “कूल”, “कपड़ा” को “कड़ा” कहना। यह समस्या विशेष
____ ______ ________ __________ _________ ___ ___ _________._____ _______ ___ ____ ______ _______ _______ _____ ______ ______ _________ ____.
____ ________ _______ ________ _________ __________ _______ ____ __________ __________ ______ ______.
________ _______ ______ ____ _______ _______ ___ ______ __________ ______.
_______ _______ _________ _________ ____ ____ ______ ______.
___ ___ _______ ____ _________.
______ ____ ____ ________ _______ _____ __________.
________ _______ ______ ____ _______ __________.
__________ _______ _____ ___ ___ ______ ___ ___ ___ ______.
_______ _________ ____ _________ ______ _______ _________ _________ ____ _________.
_____ ________ _______ _______ _____ _______ ______.
__________ ___ _______ ________ ___ ___ ___.
____ ___ _____ ____ _______ _______ _____ ______.
____ _________ ________ _____ __________ ____.
________ ____ ___ _____ _______ ___ ___ __________ _________.
__________ _________ _______ _____ ___ __________ __________.
______ _________ _________ ____ _____ ___ __________ ______ ______.
__________ __________ __________ _____ ______ ________ ______ _______ _____ _________.
___ ____ _______ ___ ________ _____.
________ ______ _______ _____ _________ ___ _____ _______ _________.
___ _________ ________ __________ ________ _____ _________ _________ _______ ______.
______ _____ _________ __________ ____ _______ __________ ____ _______ _______ ____.
_____ __________ _______ _________ ___ ___.
____ __________ _____ _________ ____ _____ ________ ___ ______ _____.
____ _______ _______ ____ _________ ________ ____ ________.
__________ _______ __________ ______ ____ ___ _____ _________ __________ _______ __________ __________.
_________ ________ ____ _______ _________ _____ ________ __________ _________ ________ __________ ____.
________ __________ ______ ________ _________ __________ _________ ______ ______ __________.
_______ _________ ___ ______ ___ ____ ____.
_______ ________ _____ ____ ____.
______ _____ ___ ________ _________.
____ __________ ___ _______ ________ _____ _____ _______ ______ ___ _________.
_________ _______ _________ __________ _________ ____ ___ ___.
_________ _________ ______ _____ __________.
___ __________ ____ ____ _________ _______.
_____ _________ __________ ____ ____ ______ ________ ___.
___ _________ ___ ____ _________ ________ ________ _____.
____ ________ ____ _______ ____ _______ ________ ____ _______.
______ ______ ________ ___ ________ ____ _________ ____ ______ _____.
________ __________ _____ __________ __________ _______ ____ ___ _______ _____ __________.
______ _____ __________ _______ _______.
___ _________ ____ ________ ______ _____ ___ ________ ____.
_______ __________ ____ ___ _________ _________.
___ __________ ___ ___ __________.
__________ _________ _________ ____ ______ ______ ___ _____ ___.
_______ ___ __________ ________ _______ ________.
_________ __________ ___ _______ ______ __________ _______ _______ ______ ___.
____ ____ ________ _________ _________ ________ _______ __________ ___ ___ _______.
___ ____ __________ _____ _______ ____ ____ ________ ________.
_________ ______ __________ __________ ________ ________ _____ __________ ______ ______.
_________ _______ ____ ______ __________ ____ ___ ________ ______ ________.
__________ _________ __________ ________ ____ _______ ____.
______ ___ ________ _____ ________.
__________ ______ _________ ____ _______.
________ ___ ____ ______ ______ _____ _______ ___ ___ ________ ______ ________.
______ __________ ________ _________ _______ ______ _________ ___.
_______ _______ ___ _____ _____ ____ _______ ___ _____ ______ _______.
______ ________ ________ ____ ___ _______ __________ _______ _____.
___ ____ __________ _____ ________ ________ ________ ______ _________.
______ _______ ____ _______ _______ _________ ___ __________.
__________ ____ _______ _________ ____ _____ _______ _____ ____.
_____ ____ ______ ______ _______ ___ ___ _________ _________.
__________ ________ ________ ___ ______ ___ ______ ________.
____ ________ ______ __________ ______.
_________ ____ ______ _________ ______ _____ ________ __________ ___ _____.
______ _________ _________ ______ __________ ___ ______ ______ ________ ____ ___.
___ _______ _______ _____ _______ ___.
_____ _________ _________ ______ __________ __________ _______ _________ ___ _________.
__________ ____ ___ __________ ___.
__________ ________ __________ __________ ______ __________ ________ ___ _________.
__________ ________ ____ __________ ___ __________ ___ ________.
_________ ___ ______ ______ ____.
________ ____ ___ ______ ___ ________.
____ _________ ______ __________ ____ _______ ______ __________.
_________ ___ ________ ____ ______ _____ ___ ___ ____.
___ ____ _____ ____ ____ _______ _____.
_______ ______ __________ _________ ______ ____ _______ ______ ______ ___.
___ ______ ______ ___ ____ ______ ____.
_______ ________ ________ ____ ______ ________ ___ _______ ______ ___ __________ ________.
______ ______ _______ _____ _______ ____ _____ ________ ________.
__________ _________ _______ ________ ___.
______ ______ ______ _______ _____ ______ ______ ______ ______ _______ _______.
_____ ___ _______ _________ _________ ____ _____ _____.
____ ____ ________ ___ _____ ________ _________ ____ ____.
_____ _______ ____ __________ ______ __________.
____ ________ _________ ________ _________ __________ _____.
________ _____ _______ ____ _____ ______ ____ _________ ___ _______ _________.
_____ _______ ___ _______ ____ _________.
________ ___ __________ ________ __________ _____ ______ ________.
__________ _________ ________ _______ ____.
___ ___ ______ _____ _____ ____ _________ ______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.