Question
विक्रय प्रस्तुति के दौरान प्रश्नों या आपत्तियों को संभालने की विभिन्न तकनीकों का वर्णन कीजिए। उदाहरण सहित समझाएं।
Answer :
Word Count : 1686
________ ___ __________ _________ ______ ____ _____ ______ _____ _____.
______ ______ ________ ___ _________ ______ _________ ____.
__________ _________ ________ ________ ________ __________.
____ __________ __________ ______ ________ _______ _______ ______ ____.
______ _______ _____ _____ ______ _________.
_____ _______ _______ ____ ________ ___ ________ ______ _________ ___ ___.
_______ _________ _________ __________ __________ __________ __________.
___ ______ _____ ______ ______ __________.
__________ ___ ________ ___ ________ ____ _______ ______.
_______ ___ _______ ___ __________ ____ ______ __________ ___ _______.
_________ ____ ___ _______ ______ ____ ____ ______ ____ ___ __________ ____.
_________ __________ ___ ____ _________ ______ _________ ____.
______ _________ __________ ______ ___ ________ __________ ___.
_________ __________ ________ ______ ______ _____ _____.
_______ ____ _____ ____ _______ ____ ____ _______ _____.
______ ______ __________ ___ ___ ____ _________ __________.
______ ______ _______ _____ _________.
___ _______ __________ _______ ______ ______ _________ ____ _______.
____ __________ ____ _________ _______ ________ _______ ___ _______ ________ ________ _______.
__________ ______ __________ ____ ____ ________ _____.
________ ______ ___ ____ ___ _______ __________ ___ ________.
______ ________ __________ ____ __________ _________ _____ ____ ___ _________.
_____ ____ ______ ___ __________ _______ ________.
______ __________ _____ ____ _________ __________.
______ _________ ________ ____ ________ ______ ____ _____.
__________ ________ _______ __________ _________ _____ ____ _________.
_____ _____ _____ _____ _____ ______ ________ __________ ___.
_________ ____ ____ _______ ___ ________ _____ __________ _______.
_____ _________ _______ ___ ________ _______ ______ _____ _______.
___ ___ _____ __________ __________ _________.
_______ ____ _____ _______ ___ _____ ______ _________ _________ _______ ______.
__________ __________ _________ ___ ______ ______ _________ ________ __________.
______ __________ ___ ______ _____ ___ ______ ________.
____ ______ _________ ___ _____ ____ ______ ___ ___.
________ ____ _____ __________ _________ __________ __________ ________ ____ _____ _______ _______.
_____ __________ _________ ____ ______ __________ _______ ________ __________ __________.
___ ____ ____ _____ ___.
______ ________ ______ ______ ______ ___ _______ ________ __________ ___ __________ ______.
_________ ____ ________ _______ _______ _________ _________ ______.
____ __________ ______ __________ _______.
____ ___ ________ ______ ______ ______ _____ __________ ____ ___.
_______ __________ ________ ________ _______ ___ ___ _________ ____ ____ _________ ___.
__________ _________ ___ _________ _________ _________ ____ _____.
_______ ____ ___ ___ ______ __________ _______ ___ _____.
__________ _____ _________ _______ ________.
______ ________ _____ _____ ______.
________ ____ _________ ______ ____ __________ _______ __________ __________ _______ ____ ____.
___ _______ _______ ____ ______ _________ _________ _______ ____ ______ _______.
____ _________ ________ ______ ______.
_____ ___ _____ __________ _________ _____.
_______ ____ _______ ________ _____ ___ ___ ______ ________ _____ _________ ______.
______ ______ __________ ______ ___.
_______ _________ _______ ________ __________ ____ ________ ____ ________ ________ ___ _______.
_____ ________ ______ ____ _______ ____ ______.
____ ________ _______ ________ __________ _________ _____.
__________ __________ ________ ____ __________ ___ _________.
___ _____ ______ _____ ______ _____ ____ __________ ________ _______ ________.
________ _____ _________ _____ __________ _______ _________ ________ ____ ________ ___ _______.
____ ___ _____ ____ _______ _________ _______.
_____ _________ ___ ___ _______.
____ _________ _________ ___ ___ ________ _______ _____ _____ _________ ___ _______.
_____ _____ _________ _________ ___ _______ __________.
______ __________ ___ __________ _______ ________ ___ ______ ______ ___ _____.
________ ___ _____ ___ ___ ________ ____ __________ __________.
_____ _____ __________ _______ _____ _______ __________ _______ _____ _______ _________ ___.
__________ _______ ____ __________ _______.
____ ______ _________ ________ _______.
__________ _________ _______ _______ _________ ________ _________ _________.
_________ _______ ________ __________ _________ ________ __________ ___ _____ _______ _______.
___ _________ _____ _______ ____.
____ _______ __________ __________ ______ ______ ________ ___ ___ ______ ______ ___.
___ ___ _______ _____ ________ ______ __________.
____ _______ ______ _____ ____ __________ ___ _________ ________ ___.
_____ __________ ___ _______ __________.
_________ ________ ________ _________ ______ __________ __________ ___ ____ ____ ______.
______ _________ ______ ____ _____ __________ _____ _____.
________ _________ ________ ______ ___ ___ ___ ________ _______.
___ ___ _____ ______ _______ __________ _________ ____ _____.
______ _____ _____ __________ ____ __________ ______ ___ _____ __________ _________.
_______ _____ ____ __________ _________ _____ _________ ______ _________ ______.
__________ ________ ___ ___ _________ ___ _______ _____ __________ ___ ______.
_________ ___ _____ ____ ________ _____ ___ __________ __________.
_______ ___ ____ ________ ___ ___ ___ ____ ______.
_____ _______ __________ ________ ________ _______.
______ __________ ____ ___ ________ ____.
________ ________ ____ ____ _________ _____ ________ ______ _____ _________ _________ _____.
____ ______ ___ __________ __________ __________ ________ _________ ________ ___.
______ ________ _________ _______ ________ ______ _________ ____.
___ _______ ___ ___ _____ __________.
__________ ________ ___ ______ ___ __________.
_____ _______ _______ __________ ___ ____ _____ ____ ______ ___ _______ _________.
___ __________ ____ ____ ___.
_________ ____ __________ ____ _________ _______ __________ ___ _________ _____ ____.
________ ________ _______ ___ ___ _______ ________.
_____ ___ _____ _____ _________ ___ ___ ____ ____.
____ _____ ________ ____ ___ ____ ________ _______ _____ _____ _______ ______.
_________ _______ __________ __________ __________ _____ __________ _______ ______ ____ ___.
____ ________ _______ _____ ____ ________ ____ _____ ____.
______ _____ ______ _______ ________ ________ ____ ___.
_____ _________ __________ ____ ___ __________ _______ ____ ___ ________ _________.
________ _______ ____ ________ ________ ________ ______ _________.
_________ ________ _____ _______ ___ ____ ____ ______ ____ __________ ____.
_________ __________ _______ _________ _____ ______ _______ ______ __________ _____ ____.
______ __________ _______ ____ ____ ___ _________ ___.
_________ ________ ________ __________ _________ _______ ____ ________ _______ _____ __________.
_____ _____ __________ ________ _____ __________ ________ _____.
_________ _____ __________ _____ ________ ___ ____ _________ _______ _______ ____ ______.
________ _________ _________ ______ _____ _____ _____ ________.
_____ __________ ________ ______ ___ __________ ____ _________ ________ __________ _________.
__________ ______ __________ ____ _____ ______ ___ ________ _____ _____ _______.
____ ____ ___ ___ __________ ______ _________ ______ ________ _____ _________.
______ _____ ________ _________ ___ ___ _______.
___ ____ __________ ____ _____ _____ ____.
______ ________ __________ ________ _________ ________ _____ _____ _______.
______ ______ ___ _____ _______ _________ ________ ___ ___ _________ __________ _________.
_____ ___ ________ ____ _______ ______ __________ ___.
________ ______ ________ _________ _______ _________ _______ _________ ______.
______ ________ ____ __________ _______ ___ __________ _______ _________.
__________ ___ _______ _______ ________ _____ ______ ___ ______ ________ _________.
______ __________ __________ __________ __________ ____ ________ ___ ______ _________.
_________ _____ ____ __________ __________ ____ ________ _______ ______ ______ ________ ___.
_______ _____ _______ ________ ______ _____ ________ _______ ________ _________ ___.
__________ _______ ____ ____ _____ __________ _________ ______ _____.
_____ _______ ____ __________ ___ __________ __________ __________ ______.
_________ ____ _______ _____ ________ _____ _________ _____ ____ __________ ___ ________.
________ _______ __________ _____ _________ ___ _______.
__________ ________ _________ ______ ____ __________ ______ _____ ___ _________ _____.
___ _________ ________ _________ ________ ________ ____ _____ ______ __________ ____.
_________ ____ _______ _________ _____ ______ ______ _________ _____ ________ ____ ____.
________ _____ ___ __________ __________ ____ _______ ___.
____ ________ ___ ______ __________ ___ ____ ____ ____ ___ ___.
____ ______ _________ ________ __________ ________ _____ ________ __________ ____ ________ _______.
__________ __________ _________ ___ ____ __________ ________ ________ ___ ________ ______ _________.
____ __________ _______ ________ ____ _____.
__________ __________ ____ __________ ___ ______.
_____ ___ _______ _________ ________ ________ _________ _______ ______.
____ __________ ___ _____ _________ __________ __________ ________.
______ ________ ________ _____ _____ __________ _________ ____ _____.
______ _________ ____ ___ _________ ___ ___.
__________ _________ ________ ___ _____ _______ ________ __________.
________ ________ _____ ______ ______ ________ ___ __________ __________ ___ ______.
_____ ___ __________ ____ ___ __________ ____ _________ _____ ___.
____ _____ __________ __________ ____ ____.
_________ _________ ________ ___ ____ ______ ___ ______.
__________ ___ _____ _______ ____.
______ ____ ______ ____ ____ ______ ____ _______ __________.
______ _______ ___ _____ _______ _____.
________ ____ __________ _________ _________ ___.
___ _____ _________ __________ ____ _____ ___ ____ ______ ________ ____ _____.
__________ ___ ________ __________ __________ _____ _____ _____.
Skip in 10
विक्रय प्रस्तुति व्यक्तिगत विक्रय प्रक्रिया का एक महत्वपूर्ण चरण है, जिसमें विक्रेता संभावित ग्राहक के सामने उत्पाद या सेवा की विशेषताओं, उपयोगिता, लाभ, कीमत तथा अन्य महत्वपूर्ण पक्षों को स्पष्ट करता है। इस दौरान ग्राहक के मन में कई प्रकार के प्रश्न, संदेह और आपत्तियाँ उत्पन्न हो सकती हैं। ग्राहक द्वारा की गई आपत्ति को केवल असहमति नहीं समझना चाहिए, बल्कि इसे ग्राहक की वास्तविक आवश्यकता और चिंता को समझने का अवसर मानना चाहिए। एक कुशल विक्रेता ग्राहक की बात ध्यानपूर्वक सुनता है, आपत्ति के वास्तविक कारण को पहचानता है और उचित तकनीक का प्रयोग करके उसका समाधान प्रस्तुत करता है। प्रश्नों और आपत्तियों को सही ढंग से संभालना ग्राहक का विश्वास बढ़ाता है तथा बिक्री की संभावना को मजबूत करता है। सबसे पहली तकनीक है ग्राहक की आपत्ति को ध्यानपूर्वक सुनना। विक्रेता को ग्राहक की बात बीच में नहीं काटनी चाहिए। ग्राहक को अपनी समस्या, संदेह या असहमति पूरी तरह व्यक्त करने का अवसर देना चाहिए। कई बार ग्राहक की पहली बात ही उसकी वास्तविक आपत्ति नहीं होती। ध्यानपूर्वक सुनने के बाद विक्रेता सही कारण समझ सकता है। उदाहरण के लिए, यदि ग्राहक कहता है, “इस उत्पाद की कीमत बहुत अधिक है,” तो विक्रेता तुरंत कीमत कम करने की बात न करे। वह पहले ग्राहक की पूरी बात सुने और समझे कि ग्राहक वास्तव में कीमत को लेकर चिंतित है या उत्पाद के लाभों को पर्याप्त नहीं समझ पाया है। दूसरी तकनीक है आपत्ति को स्पष्ट करने के लिए प्रश्न पूछना। यदि ग्राहक की बात अस्पष्ट हो तो विक्रेता को विनम्रता से अतिरिक्त प्रश्न पूछने चाहिए। इससे ग्राहक की वास्तविक समस्या सामने आती है। उदाहरण के लिए, ग्राहक कहता है, “मुझे यह कंप्यूटर महंगा लग रहा है।” विक्रेता पूछ सकता है, “क्या आपकी चिंता इसकी कुल कीमत को लेकर है या आपको लगता है कि इसकी सुविधाएँ कीमत के अनुरूप नहीं हैं?” इस प्रश्न से विक्रेता यह समझ सकता है कि ग्राहक की समस्या कीमत है या उत्पाद का मूल्य। तीसरी तकनीक है आपत्ति को स्वीकार करना और सम्मान देना। ग्राहक की राय को गलत या मूर्खतापूर्ण बताना बिक्री के लिए हानिकारक हो सकता है। विक्रेता को ग्राहक से बहस करने के बजाय
______ __________ ________ ________ ________ _____ _____ ______ __________ _________.________ ___ __________ _________ ______ ____ _____ ______ _____ _____.
______ ______ ________ ___ _________ ______ _________ ____.
__________ _________ ________ ________ ________ __________.
____ __________ __________ ______ ________ _______ _______ ______ ____.
______ _______ _____ _____ ______ _________.
_____ _______ _______ ____ ________ ___ ________ ______ _________ ___ ___.
_______ _________ _________ __________ __________ __________ __________.
___ ______ _____ ______ ______ __________.
__________ ___ ________ ___ ________ ____ _______ ______.
_______ ___ _______ ___ __________ ____ ______ __________ ___ _______.
_________ ____ ___ _______ ______ ____ ____ ______ ____ ___ __________ ____.
_________ __________ ___ ____ _________ ______ _________ ____.
______ _________ __________ ______ ___ ________ __________ ___.
_________ __________ ________ ______ ______ _____ _____.
_______ ____ _____ ____ _______ ____ ____ _______ _____.
______ ______ __________ ___ ___ ____ _________ __________.
______ ______ _______ _____ _________.
___ _______ __________ _______ ______ ______ _________ ____ _______.
____ __________ ____ _________ _______ ________ _______ ___ _______ ________ ________ _______.
__________ ______ __________ ____ ____ ________ _____.
________ ______ ___ ____ ___ _______ __________ ___ ________.
______ ________ __________ ____ __________ _________ _____ ____ ___ _________.
_____ ____ ______ ___ __________ _______ ________.
______ __________ _____ ____ _________ __________.
______ _________ ________ ____ ________ ______ ____ _____.
__________ ________ _______ __________ _________ _____ ____ _________.
_____ _____ _____ _____ _____ ______ ________ __________ ___.
_________ ____ ____ _______ ___ ________ _____ __________ _______.
_____ _________ _______ ___ ________ _______ ______ _____ _______.
___ ___ _____ __________ __________ _________.
_______ ____ _____ _______ ___ _____ ______ _________ _________ _______ ______.
__________ __________ _________ ___ ______ ______ _________ ________ __________.
______ __________ ___ ______ _____ ___ ______ ________.
____ ______ _________ ___ _____ ____ ______ ___ ___.
________ ____ _____ __________ _________ __________ __________ ________ ____ _____ _______ _______.
_____ __________ _________ ____ ______ __________ _______ ________ __________ __________.
___ ____ ____ _____ ___.
______ ________ ______ ______ ______ ___ _______ ________ __________ ___ __________ ______.
_________ ____ ________ _______ _______ _________ _________ ______.
____ __________ ______ __________ _______.
____ ___ ________ ______ ______ ______ _____ __________ ____ ___.
_______ __________ ________ ________ _______ ___ ___ _________ ____ ____ _________ ___.
__________ _________ ___ _________ _________ _________ ____ _____.
_______ ____ ___ ___ ______ __________ _______ ___ _____.
__________ _____ _________ _______ ________.
______ ________ _____ _____ ______.
________ ____ _________ ______ ____ __________ _______ __________ __________ _______ ____ ____.
___ _______ _______ ____ ______ _________ _________ _______ ____ ______ _______.
____ _________ ________ ______ ______.
_____ ___ _____ __________ _________ _____.
_______ ____ _______ ________ _____ ___ ___ ______ ________ _____ _________ ______.
______ ______ __________ ______ ___.
_______ _________ _______ ________ __________ ____ ________ ____ ________ ________ ___ _______.
_____ ________ ______ ____ _______ ____ ______.
____ ________ _______ ________ __________ _________ _____.
__________ __________ ________ ____ __________ ___ _________.
___ _____ ______ _____ ______ _____ ____ __________ ________ _______ ________.
________ _____ _________ _____ __________ _______ _________ ________ ____ ________ ___ _______.
____ ___ _____ ____ _______ _________ _______.
_____ _________ ___ ___ _______.
____ _________ _________ ___ ___ ________ _______ _____ _____ _________ ___ _______.
_____ _____ _________ _________ ___ _______ __________.
______ __________ ___ __________ _______ ________ ___ ______ ______ ___ _____.
________ ___ _____ ___ ___ ________ ____ __________ __________.
_____ _____ __________ _______ _____ _______ __________ _______ _____ _______ _________ ___.
__________ _______ ____ __________ _______.
____ ______ _________ ________ _______.
__________ _________ _______ _______ _________ ________ _________ _________.
_________ _______ ________ __________ _________ ________ __________ ___ _____ _______ _______.
___ _________ _____ _______ ____.
____ _______ __________ __________ ______ ______ ________ ___ ___ ______ ______ ___.
___ ___ _______ _____ ________ ______ __________.
____ _______ ______ _____ ____ __________ ___ _________ ________ ___.
_____ __________ ___ _______ __________.
_________ ________ ________ _________ ______ __________ __________ ___ ____ ____ ______.
______ _________ ______ ____ _____ __________ _____ _____.
________ _________ ________ ______ ___ ___ ___ ________ _______.
___ ___ _____ ______ _______ __________ _________ ____ _____.
______ _____ _____ __________ ____ __________ ______ ___ _____ __________ _________.
_______ _____ ____ __________ _________ _____ _________ ______ _________ ______.
__________ ________ ___ ___ _________ ___ _______ _____ __________ ___ ______.
_________ ___ _____ ____ ________ _____ ___ __________ __________.
_______ ___ ____ ________ ___ ___ ___ ____ ______.
_____ _______ __________ ________ ________ _______.
______ __________ ____ ___ ________ ____.
________ ________ ____ ____ _________ _____ ________ ______ _____ _________ _________ _____.
____ ______ ___ __________ __________ __________ ________ _________ ________ ___.
______ ________ _________ _______ ________ ______ _________ ____.
___ _______ ___ ___ _____ __________.
__________ ________ ___ ______ ___ __________.
_____ _______ _______ __________ ___ ____ _____ ____ ______ ___ _______ _________.
___ __________ ____ ____ ___.
_________ ____ __________ ____ _________ _______ __________ ___ _________ _____ ____.
________ ________ _______ ___ ___ _______ ________.
_____ ___ _____ _____ _________ ___ ___ ____ ____.
____ _____ ________ ____ ___ ____ ________ _______ _____ _____ _______ ______.
_________ _______ __________ __________ __________ _____ __________ _______ ______ ____ ___.
____ ________ _______ _____ ____ ________ ____ _____ ____.
______ _____ ______ _______ ________ ________ ____ ___.
_____ _________ __________ ____ ___ __________ _______ ____ ___ ________ _________.
________ _______ ____ ________ ________ ________ ______ _________.
_________ ________ _____ _______ ___ ____ ____ ______ ____ __________ ____.
_________ __________ _______ _________ _____ ______ _______ ______ __________ _____ ____.
______ __________ _______ ____ ____ ___ _________ ___.
_________ ________ ________ __________ _________ _______ ____ ________ _______ _____ __________.
_____ _____ __________ ________ _____ __________ ________ _____.
_________ _____ __________ _____ ________ ___ ____ _________ _______ _______ ____ ______.
________ _________ _________ ______ _____ _____ _____ ________.
_____ __________ ________ ______ ___ __________ ____ _________ ________ __________ _________.
__________ ______ __________ ____ _____ ______ ___ ________ _____ _____ _______.
____ ____ ___ ___ __________ ______ _________ ______ ________ _____ _________.
______ _____ ________ _________ ___ ___ _______.
___ ____ __________ ____ _____ _____ ____.
______ ________ __________ ________ _________ ________ _____ _____ _______.
______ ______ ___ _____ _______ _________ ________ ___ ___ _________ __________ _________.
_____ ___ ________ ____ _______ ______ __________ ___.
________ ______ ________ _________ _______ _________ _______ _________ ______.
______ ________ ____ __________ _______ ___ __________ _______ _________.
__________ ___ _______ _______ ________ _____ ______ ___ ______ ________ _________.
______ __________ __________ __________ __________ ____ ________ ___ ______ _________.
_________ _____ ____ __________ __________ ____ ________ _______ ______ ______ ________ ___.
_______ _____ _______ ________ ______ _____ ________ _______ ________ _________ ___.
__________ _______ ____ ____ _____ __________ _________ ______ _____.
_____ _______ ____ __________ ___ __________ __________ __________ ______.
_________ ____ _______ _____ ________ _____ _________ _____ ____ __________ ___ ________.
________ _______ __________ _____ _________ ___ _______.
__________ ________ _________ ______ ____ __________ ______ _____ ___ _________ _____.
___ _________ ________ _________ ________ ________ ____ _____ ______ __________ ____.
_________ ____ _______ _________ _____ ______ ______ _________ _____ ________ ____ ____.
________ _____ ___ __________ __________ ____ _______ ___.
____ ________ ___ ______ __________ ___ ____ ____ ____ ___ ___.
____ ______ _________ ________ __________ ________ _____ ________ __________ ____ ________ _______.
__________ __________ _________ ___ ____ __________ ________ ________ ___ ________ ______ _________.
____ __________ _______ ________ ____ _____.
__________ __________ ____ __________ ___ ______.
_____ ___ _______ _________ ________ ________ _________ _______ ______.
____ __________ ___ _____ _________ __________ __________ ________.
______ ________ ________ _____ _____ __________ _________ ____ _____.
______ _________ ____ ___ _________ ___ ___.
__________ _________ ________ ___ _____ _______ ________ __________.
________ ________ _____ ______ ______ ________ ___ __________ __________ ___ ______.
_____ ___ __________ ____ ___ __________ ____ _________ _____ ___.
____ _____ __________ __________ ____ ____.
_________ _________ ________ ___ ____ ______ ___ ______.
__________ ___ _____ _______ ____.
______ ____ ______ ____ ____ ______ ____ _______ __________.
______ _______ ___ _____ _______ _____.
________ ____ __________ _________ _________ ___.
___ _____ _________ __________ ____ _____ ___ ____ ______ ________ ____ _____.
__________ ___ ________ __________ __________ _____ _____ _____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.