Question
वर्क शेड्यूलिंग
Answer :
Word Count : 1522
____ _______ _____ ________ ______ ______ ________ ___ __________ ___.
__________ _______ ____ __________ _______ ___ ____ _________ _______ _____ _________ ______.
____ ____ __________ ____ ____ ________ ________ ________ ________ ____ _______.
__________ _______ ______ __________ _______.
______ ______ ___ _____ __________ ___ ________ ____ _________ ______ _______.
______ _________ _______ ___ _______.
_________ _____ _______ __________ ___ ___ _________ _____ __________ _________.
_________ ___ _______ ______ _______ ______ _______ _______ ____ _____ ____ _________.
________ _____ _____ ___ _______ _________.
___ ___ ____ ______ ____ ________ _________ ___ ____ ___ _____.
_____ ______ ______ ______ ______.
________ _____ _______ __________ _______ _______ _____ _____ ___ ______ ________.
_______ ________ ______ _____ _____ ____ ________ ___ _____.
_________ ____ _________ ________ _________ ______.
____ ____ ____ _________ ___ ______ ___ ___ ____.
_____ ________ ____ _____ ______ _________ _________ _______ _____ ______.
_______ _________ _______ __________ _____ ________ _____ _________ ___ ___ _________.
_____ _______ ___ _______ ___ ______ ______ __________ ___ ____ _________ ______.
____ ________ _____ __________ __________ _______.
____ ________ ___ _________ _________ ________ _____ ______ _________.
_________ _________ __________ ________ __________ ____ _____ _____ __________.
_____ ___ ____ _________ ________ ____ _________ _____ ________ _________.
_________ _____ __________ __________ _________ ___ _______ ______.
________ ________ ____ ______ _________ _____ __________.
__________ ______ ___ ____ ___ ___ _______ ___ ___ _______ ______.
_______ ___ __________ ______ _____ ____ _____.
____ _______ ________ _________ ________ ______ ____ ____.
____ _____ __________ ________ _____.
__________ ___ _______ ________ __________ ____ ______.
_____ ______ ______ __________ ____.
______ ___ _____ ______ _____ __________ _________ ________ ___ ___.
________ _______ ___ ________ ___.
______ _____ _______ ____ _______ _______ _________ ___ ___.
__________ _________ ________ _____ __________ _____.
_________ ______ _____ ________ _____ ________ ______ __________.
__________ ________ _____ ______ _________ _________ _____ __________ ______.
__________ _________ __________ ____ ____ _________ _____.
______ __________ ____ ______ ___ ___ ______ __________ ________.
_____ ________ ______ ___ _____.
______ _______ ________ ________ ________ __________.
_____ ________ _____ _______ _________ __________ ___ ________ ___ __________ __________.
___ __________ _____ ______ ________ _______ ___ ___ _____ ____ ______ ___.
__________ ________ _________ __________ _________ __________ _____ ___ _______.
____ ________ ____ _________ ___ _________.
___ __________ ___ ________ _________ __________ _________ ______ _______ _____.
________ __________ _________ _________ ____ ___ __________ ___.
______ ___ ___ ____ ______ __________ _____ ____ ______ _____.
_______ _______ ______ ____ ____.
_________ _______ __________ ___ _____.
_____ _______ _____ __________ _____ ___ _____ _________ __________ ____.
______ ___ ___ ______ ________ ____ ____ ___ _____ ________ ___ ______.
________ ______ ___ ___ ____ _______.
________ _____ _____ __________ _________ _______ __________ ___ ___ __________.
_______ _______ _________ ___ ________ _____ ____ __________ ___ _________ _________ _____.
_______ _____ ___ ______ ___ ______ __________ __________.
____ ______ _________ _________ __________ _____ _______ ______ ___.
_____ _________ ____ ______ _________ __________ ___.
________ ______ _____ ________ _______ ____ ____ _____ __________ ________ ______ ______.
_______ ________ _________ _________ _______ _______ ___ _________ ________ _____ ________ _______.
_________ ___ ____ __________ ______ ____ ______.
_________ _______ ________ ____ ______ ___ _______ _________ _____ ___ ________ ______.
________ _______ ______ ______ _______ _______ __________ _____ ________ ___ ___.
___ _______ _________ ______ _______.
_________ ___ _____ ______ _______ _________ __________.
_____ __________ ___ ____ ___ ______ ______.
______ _________ ______ ______ ____ __________ _______ _____ __________ _____.
_____ ________ _______ ____ _________.
_________ ___ ___ _____ ___ __________ ____.
______ _____ ______ _________ _____ ________ _________ __________ __________.
_____ __________ __________ __________ __________ _______ ___.
___ ________ _____ ______ _____ _________.
____ _______ _____ ______ __________ _____ ______ ______.
____ ___ _____ _____ _____ ___.
____ ________ _______ _______ ________ ________ ___ ___.
_______ ______ ___ _____ _______ ________ _________ __________ ___ ________ ______.
__________ _____ ________ __________ ____.
_________ _______ ___ _____ _______ ________.
______ ________ ________ _____ ______ ____ _______ _______ ______.
_____ ________ ________ _______ ___ _________ __________ _________ ______ ______.
_____ __________ _________ _____ ____ _____ _____ __________ ______.
_____ ____ ________ _______ ___ ______ _____ ________ _________ ___ _____ _________.
_____ ____ ___ ____ __________ _______ __________ _______ ________ __________.
____ ___ _________ _______ __________ ___ ______ __________.
_________ ______ ________ _____ _________ ____ _____ _________ ____ ___ _______ __________.
____ ____ ____ ____ ___ ___ ___ ________ ___ __________ ________ _________.
______ _____ ____ ____ _______ ____.
_______ __________ ______ _____ ___ ____ _______ _______ ________.
___ _________ _____ _____ _________ ____ _______ _____ _____ __________ ___.
________ _________ _________ ________ ________ _________ ______ __________ ____ __________ ________.
_____ _____ __________ __________ _______ ________ ____ ___ _______ ________ ____.
________ ____ _____ ________ __________ __________ ______ __________ __________ ___ ___.
____ __________ ____ _______ __________ ________ _______.
_____ __________ ______ ________ ________ __________ _____ ________ _________ ______ ________ __________.
_______ ____ ____ ___ ________.
____ __________ __________ ________ __________ ____.
_________ ________ ________ ________ __________.
______ ________ __________ __________ ______ _____ ___ _______ ________ _____ ___ ___.
________ _______ _____ _______ ___.
_________ ____ _______ ______ ____ __________ ________.
________ ___ _______ __________ _______ ______ _________ _________ _______ _________ __________ _______.
____ __________ _____ ______ _____ ________ _____ ____ _______.
_______ ________ ___ ____ ____.
____ _____ __________ ______ ____ __________ ___ ____ ______.
__________ _______ _______ _________ ______ ____ ____ _____ ______.
______ ________ ____ ________ _______ ______ __________ _________ ____ _____.
________ _________ ___ ________ ___ ________ ___ _____.
____ _____ ___ _____ _________ __________ _________ _________ ___ ______ ____ ________.
_________ ____ ___ __________ ________ ___ ______ ______.
_________ ________ ________ ______ ________ ___ _____ ___ __________ _____.
___ _________ __________ ________ ______ ______ _________ ________ _________ ____.
________ ____ ______ ________ ____ _________ ____ __________ __________ _________ _______.
______ _________ ____ __________ __________ _____ ___ _______ ________ ________.
_______ ________ _____ ________ _________ ___ ______ _____ ______ ______ _____.
________ ________ ________ _________ ___.
_________ ________ ___ ________ _____.
______ ____ _______ _________ _______ ________ ________ _______ ______ _____ _________ _______.
_______ ______ ___ ______ _____ _________ ______ ___ ______ _____ ___.
_______ _________ _________ _______ ________ _____ ______ ___.
___ ____ _______ ____ ___ ___ __________ ______ __________ _______ ______.
____ _____ ________ ______ _____ _______ ____ ______ _______.
____ ______ ____ _______ ___ ____ _________ _____ _________ _____ ___.
___ ____ _________ _______ ________ _____ ___.
_____ ________ ______ _______ __________ ____ _____ ____ ___ ________ ________ ___.
______ _________ ________ ____ __________ ___ ____ __________ ________.
__________ __________ _______ _______ _________ _______ _________ _____ _____ ________ ___ __________.
___ ____ ________ _____ _____ __________ ___ ____ _________ __________ ______.
___ __________ ________ _______ _____ _____ _____ ___ ________ _____ ________ ____.
_______ _____ _____ _________ _______ ____ ________ _______ _______ _____.
___ ___ ________ ______ ____ ____ ____ _______ __________ _______ _________.
____ _______ __________ ____ _______.
____ ______ ________ __________ ______.
________ ______.
Skip in 10
वर्क शेड्यूलिंग संचालन प्रबंधन का एक महत्वपूर्ण भाग है, जिसके अंतर्गत उपलब्ध मानव संसाधनों, मशीनों, सामग्री, समय तथा अन्य संसाधनों का इस प्रकार नियोजन और आवंटन किया जाता है कि उत्पादन या सेवा संबंधी कार्य निर्धारित समय पर, उचित लागत में और अपेक्षित गुणवत्ता के साथ पूरे हो सकें। सरल शब्दों में, वर्क शेड्यूलिंग का अर्थ यह तय करना है कि कौन-सा कार्य, किस संसाधन द्वारा, किस समय और किस क्रम में किया जाएगा। किसी संगठन की उत्पादकता, समय पर डिलीवरी, संसाधनों के उपयोग और ग्राहक संतुष्टि पर शेड्यूलिंग का प्रत्यक्ष प्रभाव पड़ता है। संचालन प्रबंधन में उत्पादन प्रक्रिया अनेक कार्यों और गतिविधियों से मिलकर बनी होती है। इन कार्यों को पूरा करने के लिए मशीनों, श्रमिकों, उपकरणों और अन्य संसाधनों की आवश्यकता होती है। यदि इन संसाधनों का सही समय पर और सही तरीके से उपयोग नहीं किया जाए, तो मशीनें खाली रह सकती हैं, श्रमिकों का समय नष्ट हो सकता है, उत्पादन में देरी हो सकती है और लागत बढ़ सकती है। इसलिए वर्क शेड्यूलिंग का प्रमुख उद्देश्य उपलब्ध संसाधनों का अधिकतम और प्रभावी उपयोग करते हुए उत्पादन प्रक्रिया को व्यवस्थित बनाना है। वर्क शेड्यूलिंग में सबसे पहले कार्यों की पहचान की जाती है। प्रत्येक कार्य की प्रकृति, उसकी अवधि, आवश्यक संसाधन, प्राथमिकता तथा निर्धारित समय का अध्ययन किया जाता है। इसके बाद यह निर्धारित किया जाता है कि कौन-सा कार्य पहले किया जाएगा और कौन-सा बाद में। उदाहरण के लिए, यदि किसी कारखाने में किसी उत्पाद के निर्माण के लिए कटिंग, ड्रिलिंग, असेंबली और पैकेजिंग जैसे चार कार्य हैं, तो इन कार्यों को उचित क्रम में निर्धारित करना आवश्यक होगा। एक कार्य के पूरा होने के बाद दूसरे कार्य को शुरू करने की आवश्यकता हो सकती है। इस प्रकार कार्यों का क्रम उत्पादन की गति और दक्षता को प्रभावित करता है। वर्क शेड्यूलिंग के प्रमुख उद्देश्यों में उत्पादन लक्ष्यों को समय पर प्राप्त करना, मशीनों और श्रमिकों का अधिकतम उपयोग करना, उत्पादन में प्रतीक्षा समय कम करना, कार्यों के बीच होने वाली देरी को कम करना, कार्य-प्रगति में लगी सामग्री के स्तर को नियंत्रित करना और ग्राहकों को समय पर उत्पाद या सेवा उपलब्ध कराना शामिल है। इसके अतिरिक्त, प्रभावी शेड्यूलिंग उत्पादन लागत को नियंत्रित करने तथा संगठन की प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढ़ाने
_____ _________ ______ _________ ________ ____ ____ ____ _______ _____ _______ ________.____ _______ _____ ________ ______ ______ ________ ___ __________ ___.
__________ _______ ____ __________ _______ ___ ____ _________ _______ _____ _________ ______.
____ ____ __________ ____ ____ ________ ________ ________ ________ ____ _______.
__________ _______ ______ __________ _______.
______ ______ ___ _____ __________ ___ ________ ____ _________ ______ _______.
______ _________ _______ ___ _______.
_________ _____ _______ __________ ___ ___ _________ _____ __________ _________.
_________ ___ _______ ______ _______ ______ _______ _______ ____ _____ ____ _________.
________ _____ _____ ___ _______ _________.
___ ___ ____ ______ ____ ________ _________ ___ ____ ___ _____.
_____ ______ ______ ______ ______.
________ _____ _______ __________ _______ _______ _____ _____ ___ ______ ________.
_______ ________ ______ _____ _____ ____ ________ ___ _____.
_________ ____ _________ ________ _________ ______.
____ ____ ____ _________ ___ ______ ___ ___ ____.
_____ ________ ____ _____ ______ _________ _________ _______ _____ ______.
_______ _________ _______ __________ _____ ________ _____ _________ ___ ___ _________.
_____ _______ ___ _______ ___ ______ ______ __________ ___ ____ _________ ______.
____ ________ _____ __________ __________ _______.
____ ________ ___ _________ _________ ________ _____ ______ _________.
_________ _________ __________ ________ __________ ____ _____ _____ __________.
_____ ___ ____ _________ ________ ____ _________ _____ ________ _________.
_________ _____ __________ __________ _________ ___ _______ ______.
________ ________ ____ ______ _________ _____ __________.
__________ ______ ___ ____ ___ ___ _______ ___ ___ _______ ______.
_______ ___ __________ ______ _____ ____ _____.
____ _______ ________ _________ ________ ______ ____ ____.
____ _____ __________ ________ _____.
__________ ___ _______ ________ __________ ____ ______.
_____ ______ ______ __________ ____.
______ ___ _____ ______ _____ __________ _________ ________ ___ ___.
________ _______ ___ ________ ___.
______ _____ _______ ____ _______ _______ _________ ___ ___.
__________ _________ ________ _____ __________ _____.
_________ ______ _____ ________ _____ ________ ______ __________.
__________ ________ _____ ______ _________ _________ _____ __________ ______.
__________ _________ __________ ____ ____ _________ _____.
______ __________ ____ ______ ___ ___ ______ __________ ________.
_____ ________ ______ ___ _____.
______ _______ ________ ________ ________ __________.
_____ ________ _____ _______ _________ __________ ___ ________ ___ __________ __________.
___ __________ _____ ______ ________ _______ ___ ___ _____ ____ ______ ___.
__________ ________ _________ __________ _________ __________ _____ ___ _______.
____ ________ ____ _________ ___ _________.
___ __________ ___ ________ _________ __________ _________ ______ _______ _____.
________ __________ _________ _________ ____ ___ __________ ___.
______ ___ ___ ____ ______ __________ _____ ____ ______ _____.
_______ _______ ______ ____ ____.
_________ _______ __________ ___ _____.
_____ _______ _____ __________ _____ ___ _____ _________ __________ ____.
______ ___ ___ ______ ________ ____ ____ ___ _____ ________ ___ ______.
________ ______ ___ ___ ____ _______.
________ _____ _____ __________ _________ _______ __________ ___ ___ __________.
_______ _______ _________ ___ ________ _____ ____ __________ ___ _________ _________ _____.
_______ _____ ___ ______ ___ ______ __________ __________.
____ ______ _________ _________ __________ _____ _______ ______ ___.
_____ _________ ____ ______ _________ __________ ___.
________ ______ _____ ________ _______ ____ ____ _____ __________ ________ ______ ______.
_______ ________ _________ _________ _______ _______ ___ _________ ________ _____ ________ _______.
_________ ___ ____ __________ ______ ____ ______.
_________ _______ ________ ____ ______ ___ _______ _________ _____ ___ ________ ______.
________ _______ ______ ______ _______ _______ __________ _____ ________ ___ ___.
___ _______ _________ ______ _______.
_________ ___ _____ ______ _______ _________ __________.
_____ __________ ___ ____ ___ ______ ______.
______ _________ ______ ______ ____ __________ _______ _____ __________ _____.
_____ ________ _______ ____ _________.
_________ ___ ___ _____ ___ __________ ____.
______ _____ ______ _________ _____ ________ _________ __________ __________.
_____ __________ __________ __________ __________ _______ ___.
___ ________ _____ ______ _____ _________.
____ _______ _____ ______ __________ _____ ______ ______.
____ ___ _____ _____ _____ ___.
____ ________ _______ _______ ________ ________ ___ ___.
_______ ______ ___ _____ _______ ________ _________ __________ ___ ________ ______.
__________ _____ ________ __________ ____.
_________ _______ ___ _____ _______ ________.
______ ________ ________ _____ ______ ____ _______ _______ ______.
_____ ________ ________ _______ ___ _________ __________ _________ ______ ______.
_____ __________ _________ _____ ____ _____ _____ __________ ______.
_____ ____ ________ _______ ___ ______ _____ ________ _________ ___ _____ _________.
_____ ____ ___ ____ __________ _______ __________ _______ ________ __________.
____ ___ _________ _______ __________ ___ ______ __________.
_________ ______ ________ _____ _________ ____ _____ _________ ____ ___ _______ __________.
____ ____ ____ ____ ___ ___ ___ ________ ___ __________ ________ _________.
______ _____ ____ ____ _______ ____.
_______ __________ ______ _____ ___ ____ _______ _______ ________.
___ _________ _____ _____ _________ ____ _______ _____ _____ __________ ___.
________ _________ _________ ________ ________ _________ ______ __________ ____ __________ ________.
_____ _____ __________ __________ _______ ________ ____ ___ _______ ________ ____.
________ ____ _____ ________ __________ __________ ______ __________ __________ ___ ___.
____ __________ ____ _______ __________ ________ _______.
_____ __________ ______ ________ ________ __________ _____ ________ _________ ______ ________ __________.
_______ ____ ____ ___ ________.
____ __________ __________ ________ __________ ____.
_________ ________ ________ ________ __________.
______ ________ __________ __________ ______ _____ ___ _______ ________ _____ ___ ___.
________ _______ _____ _______ ___.
_________ ____ _______ ______ ____ __________ ________.
________ ___ _______ __________ _______ ______ _________ _________ _______ _________ __________ _______.
____ __________ _____ ______ _____ ________ _____ ____ _______.
_______ ________ ___ ____ ____.
____ _____ __________ ______ ____ __________ ___ ____ ______.
__________ _______ _______ _________ ______ ____ ____ _____ ______.
______ ________ ____ ________ _______ ______ __________ _________ ____ _____.
________ _________ ___ ________ ___ ________ ___ _____.
____ _____ ___ _____ _________ __________ _________ _________ ___ ______ ____ ________.
_________ ____ ___ __________ ________ ___ ______ ______.
_________ ________ ________ ______ ________ ___ _____ ___ __________ _____.
___ _________ __________ ________ ______ ______ _________ ________ _________ ____.
________ ____ ______ ________ ____ _________ ____ __________ __________ _________ _______.
______ _________ ____ __________ __________ _____ ___ _______ ________ ________.
_______ ________ _____ ________ _________ ___ ______ _____ ______ ______ _____.
________ ________ ________ _________ ___.
_________ ________ ___ ________ _____.
______ ____ _______ _________ _______ ________ ________ _______ ______ _____ _________ _______.
_______ ______ ___ ______ _____ _________ ______ ___ ______ _____ ___.
_______ _________ _________ _______ ________ _____ ______ ___.
___ ____ _______ ____ ___ ___ __________ ______ __________ _______ ______.
____ _____ ________ ______ _____ _______ ____ ______ _______.
____ ______ ____ _______ ___ ____ _________ _____ _________ _____ ___.
___ ____ _________ _______ ________ _____ ___.
_____ ________ ______ _______ __________ ____ _____ ____ ___ ________ ________ ___.
______ _________ ________ ____ __________ ___ ____ __________ ________.
__________ __________ _______ _______ _________ _______ _________ _____ _____ ________ ___ __________.
___ ____ ________ _____ _____ __________ ___ ____ _________ __________ ______.
___ __________ ________ _______ _____ _____ _____ ___ ________ _____ ________ ____.
_______ _____ _____ _________ _______ ____ ________ _______ _______ _____.
___ ___ ________ ______ ____ ____ ____ _______ __________ _______ _________.
____ _______ __________ ____ _______.
____ ______ ________ __________ ______.
________ ______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.