Question
लिंग–विधान और लिंग–परिवर्तन पर प्रकाश डालिए।
Answer :
Word Count : 1029
_______ ____ __________ __________ _____ ________ __________ _____ _____.
___ ________ _______ __________ _____ ____ ____ __________ _________ _________.
____ ___ _______ __________ _____ _________ _______ ________ ________ __________.
______ _____ _______ ________ __________ _________ ___ _____ ______ _____.
______ ____ ________ ______ ___ __________.
___ ________ _____ __________ ____.
____ ________ ______ ____ ______ ___ ___ _____ ____.
____ ______ __________ __________ ______ ___ ________.
_____ ______ ______ ________ ______ ___ _______ __________ _________ ___.
__________ __________ _______ _________ _______ _________ ________ ________ ____ ________ __________ ________.
________ _________ __________ __________ _________ _____ ______ _____ ________ ___.
________ __________ ________ _________ ________ _______.
___ __________ ______ _________ __________ ___.
______ ___ ______ _______ _____ ________ _______ _______ __________ __________ _____ ____.
________ __________ ________ ________ ___ __________.
_______ _____ ______ __________ _____ __________ ____ __________ _____ __________ ___.
______ _____ __________ ________ ___ ___ _______ ______ ___ ____ _______ _________.
____ ___ __________ ________ ________ __________ ______ _________ _______ _______ ____.
_________ ________ __________ ________ __________ __________ __________ ___ _____ ______.
_______ _______ _________ ________ _____ _____ _______.
______ ______ ________ __________ ______ ___ _________ _______ _____ _______ _____.
_______ ______ ______ _____ ___ ________ _________ ________.
____ ________ _______ _______ ________ _______ _____ _____ _________ ___ _______ ___.
_______ ______ _____ _____ _____ __________ _______ ____.
_____ ____ ___ ____ ____ ________ _____.
_____ _____ ____ __________ ____ __________ _______ ___ _____.
_________ ______ __________ ___ _________ _____ __________.
_______ _________ _________ _____ _________ ____ __________ _________ ________ __________.
__________ _________ ____ ________ _________ __________ __________ _______ _______.
_______ _______ __________ ______ ______ ________ _____ _____ ___ _____ ______ ___.
_______ _____ _______ ________ _________ _______ _________ _________ ___.
_________ _____ ________ ____ ________.
________ _________ ____ ________ ____ ________ ________ ___ _______ ____.
______ ________ _____ ____ ____ ____ ____ _______ ____ ___.
________ _______ __________ ______ ____ ________ _______ _________.
____ __________ __________ ________ _____ ______ ________ ________ ___.
_______ _______ _________ ______ _____ _________ ____.
______ ___ _____ ______ _____ __________.
________ ______ ______ _____ _________ ____ ___.
_____ _____ ______ _______ ____ _____ _________ ________ _____ ___ __________.
__________ ___ _________ ______ ____ ________.
__________ ________ _____ ________ ____ _________ ________ _____ ___ _______ ________.
_______ _____ __________ ____ ________ ________ ______ _____ _____ __________.
_________ ____ __________ ____ _____ ______.
________ _________ ___ ________ ____ _________ ____ ______.
__________ ________ ____ ___ ____ ______ _______ _____ _____ ____ __________.
_______ ______ __________ _______ ________ _____.
_________ _______ _________ _________ _______.
______ ________ _________ _______ ________ ___ ___ __________ ______ _____.
___ _____ ____ ______ __________.
________ ______ ________ _________ ______ __________ _________ _________.
_____ _____ _____ ______ _________ ____ ___ ___ ____ ___ ______ _______.
_______ ________ ____ __________ _________ ________.
____ _______ ____ ____ _________ _______ ___.
_________ _______ ___ _____ ________.
__________ ___ _________ ________ ______ _______.
_____ ________ ___ _______ _________ _____ _____ __________.
_____ __________ _____ ______ _______ ________ _____ __________.
_______ __________ _____ _________ ______ _______ ________ ____ _____.
__________ ______ ______ ___ __________ _____ ______ ________ ____ _______ ______ _________.
________ _____ _______ ______ ________ ___ _______ ___ _____ __________ ________.
______ _________ ____ ______ _______ ______ _________.
_______ __________ _________ ________ ________.
_________ ________ _________ ______ __________ ___ _____.
__________ ________ _______ ________ _________ ______ _________ ____ ___ _______ ______ __________.
___ ________ ___ ___ _________.
_________ ____ _____ ______ _________ _______ ___.
_______ __________ _______ ___ ____.
_____ __________ __________ ________ ______.
__________ ___ ___ ____ ______ _____ ____ ___ _________ ____.
_____ ____ ___ ________ _______ _________.
________ ________ _______ ______ ______.
________ _________ _____ ________ ____ ____.
____ ____ __________ _________ ____ ______.
_____ ______ ____ ______ ____ ______ __________.
_____ _____ ___ _______ ___ ___ ______ __________ _____.
______ ___ __________ _________ _____ ______.
_________ _________ _________ _________ _______ ____.
____ _________ _______ ______ _________ _______.
_______ _______ __________ ____ _____ ________ ____ ________.
____ ________ ______ ________ _________.
________ ____ _____ _______ _________ __________ _______ ____ _____.
___ ________ _____ ___ __________ ______ ___ ______ ______ ________.
_______ ________ __________ _______ ________ _____ _________ ______.
______ ________ ________ ____ ___ ________ _______ ________.
_____ ___ _________ _________ ____ _______ ______ ____ ______.
_________ ______ __________ __________ ____ _________.
_______ ________ _____ _____ _______ _________ _____.
_______ ________ _______ _______ __________ ___.
_________ _____ _____ __________ _______ ________ _________ _______.
____ ___ ____ __________ _________ _________ _________ ___ ___ _______ _____.
_______ ___ ______ _______ _____ __________ ____ ____.
___ _________ ___ _____ ________ ____ ___ ___.
____ _________ _______ __________ ______ _________ _________ _____.
_____ _______ ___ ____ ___.
_____ ____ __________ ________ ___ ___ ______ _____ ____.
__________ ________ _______ _____ _________ ______ _______ _________ ______ ______ ________.
__________ ______ _____ __________ _______ ____ _________ ______ __________.
__________ ______ ______ _____ ___ __________ __________.
______ ___ ____ _______ _________ ________ _____ __________.
Skip in 10
लिंग हिंदी व्याकरण की एक महत्वपूर्ण विशेषता है। संज्ञा, सर्वनाम, विशेषण तथा क्रिया के रूपों में स्त्री या पुरुष जाति का बोध कराने वाले व्याकरणिक रूप को लिंग कहा जाता है। हिंदी में लिंग का संबंध मुख्यतः दो वर्गों से है—पुल्लिंग और स्त्रीलिंग। जिन शब्दों से पुरुष जाति का बोध होता है, उन्हें पुल्लिंग कहा जाता है, जैसे—लड़का, पुरुष, राजा, घोड़ा, पिता आदि। जिन शब्दों से स्त्री जाति का बोध होता है, उन्हें स्त्रीलिंग कहा जाता है, जैसे—लड़की, स्त्री, रानी, घोड़ी, माता आदि। हिंदी में लिंग का प्रयोग केवल संज्ञा तक सीमित नहीं रहता, बल्कि उसके साथ जुड़े विशेषण और क्रिया के रूप को भी प्रभावित करता है। उदाहरण के लिए, “लड़का अच्छा है” में ‘अच्छा’ और ‘है’ का प्रयोग पुल्लिंग संज्ञा के अनुसार हुआ है, जबकि “लड़की अच्छी है” में ‘अच्छी’ स्त्रीलिंग के अनुसार प्रयुक्त हुआ है। लिंग-विधान से आशय शब्दों को उनके लिंग के आधार पर उचित रूप में प्रयोग करने की व्यवस्था से है। हिंदी में किसी शब्द का लिंग पहचानना और उसके अनुसार वाक्य में अन्य शब्दों का रूप निर्धारित करना लिंग-विधान कहलाता है। भाषा के शुद्ध एवं प्रभावपूर्ण संप्रेषण के लिए लिंग-विधान का ज्ञान आवश्यक है। यदि वक्ता या लेखक लिंग के अनुसार शब्दों का सही प्रयोग नहीं करता, तो वाक्य
_________ _______ ___ ___ ________ __________ _____ __________ _______ _____ ____._______ ____ __________ __________ _____ ________ __________ _____ _____.
___ ________ _______ __________ _____ ____ ____ __________ _________ _________.
____ ___ _______ __________ _____ _________ _______ ________ ________ __________.
______ _____ _______ ________ __________ _________ ___ _____ ______ _____.
______ ____ ________ ______ ___ __________.
___ ________ _____ __________ ____.
____ ________ ______ ____ ______ ___ ___ _____ ____.
____ ______ __________ __________ ______ ___ ________.
_____ ______ ______ ________ ______ ___ _______ __________ _________ ___.
__________ __________ _______ _________ _______ _________ ________ ________ ____ ________ __________ ________.
________ _________ __________ __________ _________ _____ ______ _____ ________ ___.
________ __________ ________ _________ ________ _______.
___ __________ ______ _________ __________ ___.
______ ___ ______ _______ _____ ________ _______ _______ __________ __________ _____ ____.
________ __________ ________ ________ ___ __________.
_______ _____ ______ __________ _____ __________ ____ __________ _____ __________ ___.
______ _____ __________ ________ ___ ___ _______ ______ ___ ____ _______ _________.
____ ___ __________ ________ ________ __________ ______ _________ _______ _______ ____.
_________ ________ __________ ________ __________ __________ __________ ___ _____ ______.
_______ _______ _________ ________ _____ _____ _______.
______ ______ ________ __________ ______ ___ _________ _______ _____ _______ _____.
_______ ______ ______ _____ ___ ________ _________ ________.
____ ________ _______ _______ ________ _______ _____ _____ _________ ___ _______ ___.
_______ ______ _____ _____ _____ __________ _______ ____.
_____ ____ ___ ____ ____ ________ _____.
_____ _____ ____ __________ ____ __________ _______ ___ _____.
_________ ______ __________ ___ _________ _____ __________.
_______ _________ _________ _____ _________ ____ __________ _________ ________ __________.
__________ _________ ____ ________ _________ __________ __________ _______ _______.
_______ _______ __________ ______ ______ ________ _____ _____ ___ _____ ______ ___.
_______ _____ _______ ________ _________ _______ _________ _________ ___.
_________ _____ ________ ____ ________.
________ _________ ____ ________ ____ ________ ________ ___ _______ ____.
______ ________ _____ ____ ____ ____ ____ _______ ____ ___.
________ _______ __________ ______ ____ ________ _______ _________.
____ __________ __________ ________ _____ ______ ________ ________ ___.
_______ _______ _________ ______ _____ _________ ____.
______ ___ _____ ______ _____ __________.
________ ______ ______ _____ _________ ____ ___.
_____ _____ ______ _______ ____ _____ _________ ________ _____ ___ __________.
__________ ___ _________ ______ ____ ________.
__________ ________ _____ ________ ____ _________ ________ _____ ___ _______ ________.
_______ _____ __________ ____ ________ ________ ______ _____ _____ __________.
_________ ____ __________ ____ _____ ______.
________ _________ ___ ________ ____ _________ ____ ______.
__________ ________ ____ ___ ____ ______ _______ _____ _____ ____ __________.
_______ ______ __________ _______ ________ _____.
_________ _______ _________ _________ _______.
______ ________ _________ _______ ________ ___ ___ __________ ______ _____.
___ _____ ____ ______ __________.
________ ______ ________ _________ ______ __________ _________ _________.
_____ _____ _____ ______ _________ ____ ___ ___ ____ ___ ______ _______.
_______ ________ ____ __________ _________ ________.
____ _______ ____ ____ _________ _______ ___.
_________ _______ ___ _____ ________.
__________ ___ _________ ________ ______ _______.
_____ ________ ___ _______ _________ _____ _____ __________.
_____ __________ _____ ______ _______ ________ _____ __________.
_______ __________ _____ _________ ______ _______ ________ ____ _____.
__________ ______ ______ ___ __________ _____ ______ ________ ____ _______ ______ _________.
________ _____ _______ ______ ________ ___ _______ ___ _____ __________ ________.
______ _________ ____ ______ _______ ______ _________.
_______ __________ _________ ________ ________.
_________ ________ _________ ______ __________ ___ _____.
__________ ________ _______ ________ _________ ______ _________ ____ ___ _______ ______ __________.
___ ________ ___ ___ _________.
_________ ____ _____ ______ _________ _______ ___.
_______ __________ _______ ___ ____.
_____ __________ __________ ________ ______.
__________ ___ ___ ____ ______ _____ ____ ___ _________ ____.
_____ ____ ___ ________ _______ _________.
________ ________ _______ ______ ______.
________ _________ _____ ________ ____ ____.
____ ____ __________ _________ ____ ______.
_____ ______ ____ ______ ____ ______ __________.
_____ _____ ___ _______ ___ ___ ______ __________ _____.
______ ___ __________ _________ _____ ______.
_________ _________ _________ _________ _______ ____.
____ _________ _______ ______ _________ _______.
_______ _______ __________ ____ _____ ________ ____ ________.
____ ________ ______ ________ _________.
________ ____ _____ _______ _________ __________ _______ ____ _____.
___ ________ _____ ___ __________ ______ ___ ______ ______ ________.
_______ ________ __________ _______ ________ _____ _________ ______.
______ ________ ________ ____ ___ ________ _______ ________.
_____ ___ _________ _________ ____ _______ ______ ____ ______.
_________ ______ __________ __________ ____ _________.
_______ ________ _____ _____ _______ _________ _____.
_______ ________ _______ _______ __________ ___.
_________ _____ _____ __________ _______ ________ _________ _______.
____ ___ ____ __________ _________ _________ _________ ___ ___ _______ _____.
_______ ___ ______ _______ _____ __________ ____ ____.
___ _________ ___ _____ ________ ____ ___ ___.
____ _________ _______ __________ ______ _________ _________ _____.
_____ _______ ___ ____ ___.
_____ ____ __________ ________ ___ ___ ______ _____ ____.
__________ ________ _______ _____ _________ ______ _______ _________ ______ ______ ________.
__________ ______ _____ __________ _______ ____ _________ ______ __________.
__________ ______ ______ _____ ___ __________ __________.
______ ___ ____ _______ _________ ________ _____ __________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.