Question
पर्यावरण मानवविज्ञान में कुछ वर्तमान रुझानों का परीक्षण करें।
Answer :
Word Count : 1285
________ _________ _____ ____ _____ _____ __________ _______ ____.
________ __________ _________ _____ ___ _______ _________ ______ _________.
______ ____ ____ __________ ____ ____ ______ ___.
___ ___ ______ _________ _________ ____ _______.
____ ______ ____ _________ _________ ______ _____.
___ _______ ___ _________ ___ __________ ______ ______.
____ ______ __________ _____ __________ __________ ________ _______ ________ _______ _________.
_____ __________ ____ _____ _____.
_______ ________ _______ _______ _________ ___ _____ _____ ________ ______ _______.
________ ______ __________ ____ ________ __________.
______ _________ ________ ___ _____ ____ _____ ___.
_____ _____ _________ ____ ______.
___ ____ ____ _____ ___ ____ _______ ___ _______ __________ ___.
____ ___ __________ ___ ___ ___ ____.
______ _______ ___ _______ ________ ___ _________ ___ _____ _______ __________ _____.
______ ________ ________ ________ ___ ____ _________.
___ _____ __________ _____ _______ _____ ___ _________ ____ ______.
______ ___ ___ _____ _________ ___ ________.
____ ______ _____ _____ _______ __________ ___ ________ _______ __________.
_____ ___ _____ _________ _______ ______ ____ __________ ____.
_______ ________ ______ _____ ___ _____ _____ ___ _____.
____ ______ _____ _______ _________ ___ _____ __________ ________.
________ ________ _______ _______ _____ __________.
_____ ____ ________ _______ _________ ______ ________ ____ _____ ______ ___ ___.
________ __________ _____ ________ _______.
__________ _________ __________ __________ ___ _________.
______ ________ __________ ________ ____ _______.
_____ _________ ___ ______ ____ ________ ______ ___ ________.
___ _____ __________ _____ _________ ___ ________ ___ _____.
_________ ____ __________ _________ _____.
__________ __________ ____ __________ ___ ___ ________ _________ ______ _________ ________.
__________ _________ _____ _________ __________ _________ ______ ____.
________ _______ _______ ________ __________ ___ ________.
______ ________ _________ ___ ___ _____.
_________ ___ ______ ___ __________ ___ ____ _______ _________ _________ _________ _______.
________ ______ _______ _______ ___ _________ ________ _________ ______ _________ _______ ______.
__________ ________ ________ _____ _________ _____.
_________ _____ _____ _______ _________ _______ ___ _________ _________ ___.
______ ___ __________ __________ _____ _______ ___ _____ ________ _________.
_____ ______ __________ ______ _________.
_______ ______ __________ __________ ____ ___.
____ _________ ____ ___ ____ ______ _________ __________ ___ _________ __________ ______.
_____ ______ _________ ________ _____ __________ ____ ____ _______ _____ __________ _______.
_______ _____ __________ ______ ________ __________ ___ _______ _______.
________ _________ ________ __________ ________.
__________ _______ __________ ______ __________ _______ ___ ____.
_______ __________ __________ ________ ____ _____ ______ _______ ______ ____.
______ ___ ______ _______ ________ ___ ___ ______ _______.
____ _______ ____ ______ _____ ______ _____ __________ ____ ____.
________ ____ ____ ______ ______ ___ ________ ____ _________.
______ _______ ___ ___ ______ ____ ______.
______ ___ _____ ____ ______.
__________ ____ __________ ___ ___ ______ _____ __________ _______.
_______ _______ _________ ___ ______ ______ ____ _____ ____ ____ _______ ___.
________ _________ _______ ____ ______ ___ _______ __________ _________.
_____ _____ _______ _____ _________ ______ ____ ______ __________ _______.
___ ________ ___ _____ ________ ______ _________ ___.
_______ _______ _________ __________ ___ _________ ______ ___ ________ _________.
____ ____ ___ ______ _________ ____.
_________ __________ _________ _____ _____ __________ _______ ______ ___.
__________ _____ __________ ____ _______ _______ ____ _____ ________ _________ ______ ________.
_____ _______ _____ ___ _______ ___.
____ _______ _________ ____ __________ ____ _____ ______ _____ _____ _____ ___.
___ _____ _____ _______ ___ _____ ____ ___ ____ _________ __________.
___ ___ ___ _______ _________ ____ _____ _______ _____ ________ __________ ____.
__________ __________ ___ _________ _________ ___ _______ _____.
_______ ____ ______ ________ ________.
__________ ___ _________ ____ ____ _________ _____.
_____ _____ _______ _____ _____ _______.
_______ ____ ________ _________ _________ ______ ___ ____.
______ ________ ____ ____ ____ ___ ________ ___.
_____ ________ ________ ________ _________ ______.
_____ __________ ___ ______ ____ __________.
_____ ______ _____ ____ ________.
______ _________ _____ _______ __________ __________.
________ _____ __________ __________ _____ _____ ______ _______ _______.
____ _________ _______ _______ ______ _________.
_____ ________ __________ _______ _____.
__________ _______ ____ ___ ________ _______.
_____ ____ _______ _____ _______ __________ __________ ________ _____ ________.
______ ______ _______ _______ _________ _________ _____ _________ ________ ________.
_________ _______ _______ _________ ______ __________ ________ _________ _________.
____ ____ _________ _______ _____ _____ ______.
_________ ___ ___ ___ ______ __________ ________ _______ ___.
________ __________ _________ _________ _________ ______ _________.
______ ______ ______ ______ __________ ____ ___ __________ ______.
______ ______ _______ ________ _________ _______ ______ ______ ____ ___ ________.
_______ _______ __________ _____ ___ __________ ____ __________ _______ ____.
__________ ____ __________ ___ ________ ____ ____.
_________ ____ __________ ________ ____ __________ ___ _____ ___.
_______ _______ _________ ______ _______ _____ ______.
_______ ____ _________ _______ _________ ____ __________ __________.
_____ _____ ______ ___ ________ _____ ___ _____ __________ ____.
_________ ____ _________ _______ ________ _________.
_____ ________ ___ __________ ______ ___.
_______ _____ _____ _______ __________ _________ ______ ____ ______.
__________ __________ ___ ___ ________ ___ ____.
____ ___ ______ ______ _______ _________ ______.
____ _________ _____ ______ ________.
______ _______ _________ _________ _____.
______ _______ ______ ____ ________ ______ ____ _______ _________ ___ ______ ______.
_________ ________ ___ ________ _____ _________ ___.
___ _____ _______ _____ _________ ________ _______ ______ ___ ___ ____ ____.
______ ___ ___ ________ _______ ____.
___ ___ ____ ___ ___ _________ __________ ______.
_____ ______ __________ _______ ____ ___ ___.
___ ____ ________ _______ _____.
______ __________ _____ __________ ______ _____ __________ __________ ___.
_____ ______ ________ ___ ________ _____ __________ _____ ___ _____.
____ ___ ______ ___ ____ _______ ______ _____ ____ ________.
________ ______ _______ ___ ___ _____ __________ ______ _______ _____.
______ ____ _________ ________ _____ __________ _____ ____ _____ ________ ________ __________.
_________ ________ ____ ________ _________ __________ ___ _____ _______ ________.
_____ ________ _____ __________ ____ ______ ______.
__________ ____ _______ __________ __________.
_______ __________ _________ ____ ____ ________ _________ _________ ___.
________ _________ ____ ________ __________ ___ ______ ______ ___ ___ _________.
______ ____ _______ __________ ______.
_________ ___ ____ ______ _________ ________ ___ ________.
_________ _____ _____ ____ _____ _____ ______ __________ ______.
_________ _______ ____ _________ _____ __________ ______ _____ _________ _____ ____.
______ _________ ___.
Skip in 10
पर्यावरण मानवविज्ञान मानव और उसके प्राकृतिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक पर्यावरण के बीच पारस्परिक संबंधों का अध्ययन करने वाला मानवविज्ञान का एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र है। वर्तमान समय में पर्यावरणीय संकटों की तीव्रता, जलवायु परिवर्तन, जैव विविधता का ह्रास, प्राकृतिक संसाधनों का अत्यधिक दोहन, प्रदूषण, वन विनाश और असमान विकास ने पर्यावरण मानवविज्ञान के अध्ययन को अधिक व्यापक और प्रासंगिक बना दिया है। पहले जहाँ इसका प्रमुख ध्यान मानव समुदायों के पर्यावरण के साथ अनुकूलन और संसाधनों के उपयोग पर था, वहीं वर्तमान में यह शक्ति, राजनीति, अर्थव्यवस्था, संस्कृति, असमानता, तकनीक और वैश्विक पर्यावरणीय परिवर्तन जैसे विषयों को भी अपने अध्ययन में शामिल करता है। वर्तमान पर्यावरण मानवविज्ञान का एक प्रमुख रुझान जलवायु परिवर्तन और उसके सामाजिक-सांस्कृतिक प्रभावों का अध्ययन है। जलवायु परिवर्तन केवल तापमान बढ़ने या वर्षा के स्वरूप में परिवर्तन की भौतिक समस्या नहीं है, बल्कि इसका प्रभाव मानव आजीविका, स्वास्थ्य, खाद्य सुरक्षा, प्रवास, सामाजिक संबंधों और सांस्कृतिक परंपराओं पर भी पड़ता है। मानवविज्ञानी यह अध्ययन करते हैं कि विभिन्न समुदाय जलवायु परिवर्तन को किस प्रकार समझते हैं और उससे निपटने के लिए कौन-सी स्थानीय रणनीतियाँ अपनाते हैं। किसान वर्षा में परिवर्तन के अनुसार फसल चक्र बदलते हैं, चरवाहे पशुओं के चरागाहों को बदलते हैं तथा तटीय समुदाय समुद्र-स्तर में वृद्धि और चक्रवातों के अनुरूप अपनी जीवन-शैली में परिवर्तन करते हैं। इस प्रकार अनुकूलन और स्थानीय ज्ञान वर्तमान पर्यावरण मानवविज्ञान के प्रमुख अध्ययन क्षेत्र बन गए हैं। दूसरा महत्त्वपूर्ण रुझान मानव-पर्यावरण संबंधों के अध्ययन में स्थानीय और स्वदेशी ज्ञान को विशेष महत्त्व देना है। आधुनिक पर्यावरणीय प्रबंधन में यह स्वीकार किया जा रहा है कि स्थानीय समुदायों के पास अपने पर्यावरण, वनस्पतियों, जीव-जंतुओं, जल स्रोतों और मौसम के संबंध में
______ _________ ________ _____ ______ ____ ______ ______ ____ _______ ____ ____.________ _________ _____ ____ _____ _____ __________ _______ ____.
________ __________ _________ _____ ___ _______ _________ ______ _________.
______ ____ ____ __________ ____ ____ ______ ___.
___ ___ ______ _________ _________ ____ _______.
____ ______ ____ _________ _________ ______ _____.
___ _______ ___ _________ ___ __________ ______ ______.
____ ______ __________ _____ __________ __________ ________ _______ ________ _______ _________.
_____ __________ ____ _____ _____.
_______ ________ _______ _______ _________ ___ _____ _____ ________ ______ _______.
________ ______ __________ ____ ________ __________.
______ _________ ________ ___ _____ ____ _____ ___.
_____ _____ _________ ____ ______.
___ ____ ____ _____ ___ ____ _______ ___ _______ __________ ___.
____ ___ __________ ___ ___ ___ ____.
______ _______ ___ _______ ________ ___ _________ ___ _____ _______ __________ _____.
______ ________ ________ ________ ___ ____ _________.
___ _____ __________ _____ _______ _____ ___ _________ ____ ______.
______ ___ ___ _____ _________ ___ ________.
____ ______ _____ _____ _______ __________ ___ ________ _______ __________.
_____ ___ _____ _________ _______ ______ ____ __________ ____.
_______ ________ ______ _____ ___ _____ _____ ___ _____.
____ ______ _____ _______ _________ ___ _____ __________ ________.
________ ________ _______ _______ _____ __________.
_____ ____ ________ _______ _________ ______ ________ ____ _____ ______ ___ ___.
________ __________ _____ ________ _______.
__________ _________ __________ __________ ___ _________.
______ ________ __________ ________ ____ _______.
_____ _________ ___ ______ ____ ________ ______ ___ ________.
___ _____ __________ _____ _________ ___ ________ ___ _____.
_________ ____ __________ _________ _____.
__________ __________ ____ __________ ___ ___ ________ _________ ______ _________ ________.
__________ _________ _____ _________ __________ _________ ______ ____.
________ _______ _______ ________ __________ ___ ________.
______ ________ _________ ___ ___ _____.
_________ ___ ______ ___ __________ ___ ____ _______ _________ _________ _________ _______.
________ ______ _______ _______ ___ _________ ________ _________ ______ _________ _______ ______.
__________ ________ ________ _____ _________ _____.
_________ _____ _____ _______ _________ _______ ___ _________ _________ ___.
______ ___ __________ __________ _____ _______ ___ _____ ________ _________.
_____ ______ __________ ______ _________.
_______ ______ __________ __________ ____ ___.
____ _________ ____ ___ ____ ______ _________ __________ ___ _________ __________ ______.
_____ ______ _________ ________ _____ __________ ____ ____ _______ _____ __________ _______.
_______ _____ __________ ______ ________ __________ ___ _______ _______.
________ _________ ________ __________ ________.
__________ _______ __________ ______ __________ _______ ___ ____.
_______ __________ __________ ________ ____ _____ ______ _______ ______ ____.
______ ___ ______ _______ ________ ___ ___ ______ _______.
____ _______ ____ ______ _____ ______ _____ __________ ____ ____.
________ ____ ____ ______ ______ ___ ________ ____ _________.
______ _______ ___ ___ ______ ____ ______.
______ ___ _____ ____ ______.
__________ ____ __________ ___ ___ ______ _____ __________ _______.
_______ _______ _________ ___ ______ ______ ____ _____ ____ ____ _______ ___.
________ _________ _______ ____ ______ ___ _______ __________ _________.
_____ _____ _______ _____ _________ ______ ____ ______ __________ _______.
___ ________ ___ _____ ________ ______ _________ ___.
_______ _______ _________ __________ ___ _________ ______ ___ ________ _________.
____ ____ ___ ______ _________ ____.
_________ __________ _________ _____ _____ __________ _______ ______ ___.
__________ _____ __________ ____ _______ _______ ____ _____ ________ _________ ______ ________.
_____ _______ _____ ___ _______ ___.
____ _______ _________ ____ __________ ____ _____ ______ _____ _____ _____ ___.
___ _____ _____ _______ ___ _____ ____ ___ ____ _________ __________.
___ ___ ___ _______ _________ ____ _____ _______ _____ ________ __________ ____.
__________ __________ ___ _________ _________ ___ _______ _____.
_______ ____ ______ ________ ________.
__________ ___ _________ ____ ____ _________ _____.
_____ _____ _______ _____ _____ _______.
_______ ____ ________ _________ _________ ______ ___ ____.
______ ________ ____ ____ ____ ___ ________ ___.
_____ ________ ________ ________ _________ ______.
_____ __________ ___ ______ ____ __________.
_____ ______ _____ ____ ________.
______ _________ _____ _______ __________ __________.
________ _____ __________ __________ _____ _____ ______ _______ _______.
____ _________ _______ _______ ______ _________.
_____ ________ __________ _______ _____.
__________ _______ ____ ___ ________ _______.
_____ ____ _______ _____ _______ __________ __________ ________ _____ ________.
______ ______ _______ _______ _________ _________ _____ _________ ________ ________.
_________ _______ _______ _________ ______ __________ ________ _________ _________.
____ ____ _________ _______ _____ _____ ______.
_________ ___ ___ ___ ______ __________ ________ _______ ___.
________ __________ _________ _________ _________ ______ _________.
______ ______ ______ ______ __________ ____ ___ __________ ______.
______ ______ _______ ________ _________ _______ ______ ______ ____ ___ ________.
_______ _______ __________ _____ ___ __________ ____ __________ _______ ____.
__________ ____ __________ ___ ________ ____ ____.
_________ ____ __________ ________ ____ __________ ___ _____ ___.
_______ _______ _________ ______ _______ _____ ______.
_______ ____ _________ _______ _________ ____ __________ __________.
_____ _____ ______ ___ ________ _____ ___ _____ __________ ____.
_________ ____ _________ _______ ________ _________.
_____ ________ ___ __________ ______ ___.
_______ _____ _____ _______ __________ _________ ______ ____ ______.
__________ __________ ___ ___ ________ ___ ____.
____ ___ ______ ______ _______ _________ ______.
____ _________ _____ ______ ________.
______ _______ _________ _________ _____.
______ _______ ______ ____ ________ ______ ____ _______ _________ ___ ______ ______.
_________ ________ ___ ________ _____ _________ ___.
___ _____ _______ _____ _________ ________ _______ ______ ___ ___ ____ ____.
______ ___ ___ ________ _______ ____.
___ ___ ____ ___ ___ _________ __________ ______.
_____ ______ __________ _______ ____ ___ ___.
___ ____ ________ _______ _____.
______ __________ _____ __________ ______ _____ __________ __________ ___.
_____ ______ ________ ___ ________ _____ __________ _____ ___ _____.
____ ___ ______ ___ ____ _______ ______ _____ ____ ________.
________ ______ _______ ___ ___ _____ __________ ______ _______ _____.
______ ____ _________ ________ _____ __________ _____ ____ _____ ________ ________ __________.
_________ ________ ____ ________ _________ __________ ___ _____ _______ ________.
_____ ________ _____ __________ ____ ______ ______.
__________ ____ _______ __________ __________.
_______ __________ _________ ____ ____ ________ _________ _________ ___.
________ _________ ____ ________ __________ ___ ______ ______ ___ ___ _________.
______ ____ _______ __________ ______.
_________ ___ ____ ______ _________ ________ ___ ________.
_________ _____ _____ ____ _____ _____ ______ __________ ______.
_________ _______ ____ _________ _____ __________ ______ _____ _________ _____ ____.
______ _________ ___.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.