Question
रुप रचना की संकल्पना पर प्रकाश डालिए।
Answer :
Word Count : 956
______ ______ ___ _____ _____ __________.
___ _____ ________ _______ _______ ___ _________ _______ ___ __________.
________ ________ ______ _________ ____ ___ ____.
____ _______ __________ _______ _________ ______.
____ _____ ________ _________ ________.
_______ ______ ________ _________ ________ ______ ______ _______ _______ ___ ______ ______.
__________ ________ _____ ________ ______ ______ ________ ______.
___ ______ ______ ___ _____ ______ ___ _____ _____ ________ ______ ________.
___ ________ _________ ______ ___ ___ ____ ________ _______ ______.
_____ _____ _______ _________ _______ __________ _________ ________ ____.
__________ _____ ____ ________ _____ __________.
____ _____ ___ ___ ____ _________ _____ ______ _______ __________ _____ ________.
_____ ____ _______ _______ _________ _______ _________.
_______ __________ ________ _______ _______.
_______ ________ ________ ___ _____ _________ ______ ____ ________ _________ _____.
______ ____ ____ _____ ______ ______.
____ _________ _____ ___ _________ ______ ___ ________ ________ ________ _____.
___ ______ ____ __________ _________ ________ ________ ________.
________ ______ _____ _________ _______ _______ ______.
______ _________ ___ _____ __________ ______ ____ _____ ___ ___.
____ _______ ______ __________ ________ ____ _____ ________ ____ ___ __________ ____.
_________ __________ __________ _______ ___ _________ ______ _______ _______ ____ _________ ____.
________ _________ ________ _________ _______ _______.
_________ ____ ____ __________ _____ ____ ______ ______.
_________ ___ ________ ________ _______ ___ ____ ______ ______.
_______ _________ ______ _________ _______ _____ ______ _________ _________ _______.
__________ ___ ________ ____ ______ _________ __________ __________ _________.
_______ ______ ___ __________ ____ _______ _________ __________.
___ ___ __________ _________ ____ __________ ______.
______ _________ ____ __________ _______ _______ ________.
_____ __________ ___ ___ __________ _____ __________ ____ _________.
____ _______ ________ _________ ___ _________ _____.
___ ___ __________ ______ __________ __________.
___ _______ ________ ________ ___ ____ ___.
_________ _____ ____ ________ ________ _____.
__________ _________ _________ _______ __________.
_________ _________ __________ _________ ______ ___ ____ ______ _____ _________ __________ ________.
_____ __________ ______ ________ ____ _________ ___ __________ ____ _________ ________.
___ _________ _______ _______ _____ ____ _____ __________ ______ _________ ___.
_______ ____ _______ ______ _______ __________ ________ ___ __________.
______ ____ _______ ________ __________.
_____ ____ __________ ________ _______ _____ __________ ______.
_____ ___ _________ ________ _________ ______ ___ ______ _____ ____ ________.
________ _______ ______ _________ _____ ___ _______ ________ ___ ________.
_____ ___ __________ ____ ____ _____ _______ _______ ___ __________ __________ _____.
________ _____ _____ ____ _____ ______ _____ ________ _____ ___ _______.
_______ ________ ____ _____ ______ __________ _____ ___ _______ _______ ________ __________.
_________ _________ ________ _______ ___ _____ __________ ____ ___ ________ __________.
_______ ________ _________ ___ __________ ___ _____ _______ _______ ____ ________.
____ ___ ________ _______ ______ _____ __________.
___ ________ _________ ______ ________ ___ ____.
________ ___ ________ _____ _____ ________ _____ ___ ___.
________ ______ _____ ___ ______ _________ __________ ____ _____.
_____ __________ _____ ________ ______ ___ ________ _________ ______ ________ ____ _______.
____ _______ _______ ________ _______ ______.
_________ ____ ______ _______ __________ _______ ______ __________ _______ ________ __________.
________ _______ __________ _________ _________ _________ ________ ___ _________.
_________ ___ _________ _____ _______ ________ _____ ________ ___ ___ ___.
_____ _______ ______ ________ ________ _____ _____ ____.
________ ___ ______ ____ _______.
_______ ___ ___ ____ __________ _________ _______ __________ _____.
______ _________ ________ ________ __________ __________.
___ _____ _____ ________ ___ _____.
_________ ____ _______ _____ ____ _________ ________ _____ _____ _____.
______ ______ ___ _________ _________ _______ _________ _________ ________ _______.
__________ __________ _____ _____ _______ ___ _______ ________ _____ __________.
_____ ___ _________ ____ ____ ____ ____ __________ __________.
_______ _______ _____ __________ _____ _________ ___.
_______ _____ _______ ____ ___ _______.
____ __________ ______ _______ ________ _____ ________ ______ _________ ________ _________.
_____ _________ ________ _______ ______ _____ _________ __________ _____ ____ ____ _______.
______ ____ __________ ____ ____ _______ ___ ____.
_________ ___ ________ _______ _____ _________ __________ _______ ____ _________ __________ ______.
____ ______ ____ ______ _____.
_________ _________ ___ ___ ___ ____ _________ ____.
________ ________ ________ _____ ______ _________ ____ _____.
______ _________ __________ __________ _____ ____ _______ ________ ____ _________.
___ ___ ____ _______ __________ ______ ____.
___ _______ ___ ____ ____ __________ __________.
______ __________ ________ __________ ________ _____.
_________ _______ ___ ________ _______ ___ __________ _____.
____ ___ ______ ___ ____ _____ _______ ________.
___ _______ ___ ____ ___ ____ ____ __________ __________ ________ ______ _____.
_____ ___ ______ ______ ____ _____ _____ ______ __________.
______ ___ _____ ___ _____ __________ _____ ______.
_________ ______ _______ ___ ________ _____ _______ ___.
_______ ________.
Skip in 10
रूपरचना का आशय भाषा-विज्ञान की उस शाखा से है, जिसमें शब्दों की संरचना, उनकी आंतरिक बनावट तथा शब्द-निर्माण की प्रक्रिया का अध्ययन किया जाता है। यह भाषा के रूपात्मक स्तर का अनुशीलन करती है, जहाँ यह देखा जाता है कि किसी भाषा के शब्द किस प्रकार बने हैं, उनके छोटे-छोटे अवयव कौन से हैं और वे अवयव किस प्रकार शब्द के अर्थ और रूप को प्रभावित करते हैं। शब्द के सबसे छोटे अर्थपूर्ण इकाई को ‘रूपिम’ कहा जाता है। रूपरचना का मूल आधार यही रूपिम है क्योंकि इन्हीं के द्वारा शब्दों का निर्माण और उनका विविध रूप संभव होता है। रूपिम भाषा की वह न्यूनतम इकाई है जो अपने आप में अर्थपूर्ण होती है, किंतु स्वतंत्र रूप से सभी रूपिम प्रयुक्त नहीं हो सकते। कुछ रूपिम स्वतंत्र रूप से प्रयुक्त हो जाते हैं जैसे ‘घर’, ‘राम’, ‘खाना’, जबकि कुछ रूपिम बंधित रहते हैं और किसी अन्य शब्द के साथ जुड़कर ही प्रयुक्त होते हैं, जैसे ‘-ता’, ‘-पन’, ‘-ई’ आदि। रूपरचना के अंतर्गत शब्दों का वर्गीकरण, शब्द के घटक रूपिमों की पहचान तथा उनकी संरचनात्मक विशेषताओं का अध्ययन किया जाता है। उदाहरण के लिए, शब्द ‘लड़कपन’ में दो रूपिम हैं—‘लड़क’ और ‘पन’। ‘लड़क’ स्वतंत्र रूपिम है जबकि ‘पन’ बंधित रूपिम है। इन
_____ _____ ____ _____ ________ ________ _______ ________ _____.______ ______ ___ _____ _____ __________.
___ _____ ________ _______ _______ ___ _________ _______ ___ __________.
________ ________ ______ _________ ____ ___ ____.
____ _______ __________ _______ _________ ______.
____ _____ ________ _________ ________.
_______ ______ ________ _________ ________ ______ ______ _______ _______ ___ ______ ______.
__________ ________ _____ ________ ______ ______ ________ ______.
___ ______ ______ ___ _____ ______ ___ _____ _____ ________ ______ ________.
___ ________ _________ ______ ___ ___ ____ ________ _______ ______.
_____ _____ _______ _________ _______ __________ _________ ________ ____.
__________ _____ ____ ________ _____ __________.
____ _____ ___ ___ ____ _________ _____ ______ _______ __________ _____ ________.
_____ ____ _______ _______ _________ _______ _________.
_______ __________ ________ _______ _______.
_______ ________ ________ ___ _____ _________ ______ ____ ________ _________ _____.
______ ____ ____ _____ ______ ______.
____ _________ _____ ___ _________ ______ ___ ________ ________ ________ _____.
___ ______ ____ __________ _________ ________ ________ ________.
________ ______ _____ _________ _______ _______ ______.
______ _________ ___ _____ __________ ______ ____ _____ ___ ___.
____ _______ ______ __________ ________ ____ _____ ________ ____ ___ __________ ____.
_________ __________ __________ _______ ___ _________ ______ _______ _______ ____ _________ ____.
________ _________ ________ _________ _______ _______.
_________ ____ ____ __________ _____ ____ ______ ______.
_________ ___ ________ ________ _______ ___ ____ ______ ______.
_______ _________ ______ _________ _______ _____ ______ _________ _________ _______.
__________ ___ ________ ____ ______ _________ __________ __________ _________.
_______ ______ ___ __________ ____ _______ _________ __________.
___ ___ __________ _________ ____ __________ ______.
______ _________ ____ __________ _______ _______ ________.
_____ __________ ___ ___ __________ _____ __________ ____ _________.
____ _______ ________ _________ ___ _________ _____.
___ ___ __________ ______ __________ __________.
___ _______ ________ ________ ___ ____ ___.
_________ _____ ____ ________ ________ _____.
__________ _________ _________ _______ __________.
_________ _________ __________ _________ ______ ___ ____ ______ _____ _________ __________ ________.
_____ __________ ______ ________ ____ _________ ___ __________ ____ _________ ________.
___ _________ _______ _______ _____ ____ _____ __________ ______ _________ ___.
_______ ____ _______ ______ _______ __________ ________ ___ __________.
______ ____ _______ ________ __________.
_____ ____ __________ ________ _______ _____ __________ ______.
_____ ___ _________ ________ _________ ______ ___ ______ _____ ____ ________.
________ _______ ______ _________ _____ ___ _______ ________ ___ ________.
_____ ___ __________ ____ ____ _____ _______ _______ ___ __________ __________ _____.
________ _____ _____ ____ _____ ______ _____ ________ _____ ___ _______.
_______ ________ ____ _____ ______ __________ _____ ___ _______ _______ ________ __________.
_________ _________ ________ _______ ___ _____ __________ ____ ___ ________ __________.
_______ ________ _________ ___ __________ ___ _____ _______ _______ ____ ________.
____ ___ ________ _______ ______ _____ __________.
___ ________ _________ ______ ________ ___ ____.
________ ___ ________ _____ _____ ________ _____ ___ ___.
________ ______ _____ ___ ______ _________ __________ ____ _____.
_____ __________ _____ ________ ______ ___ ________ _________ ______ ________ ____ _______.
____ _______ _______ ________ _______ ______.
_________ ____ ______ _______ __________ _______ ______ __________ _______ ________ __________.
________ _______ __________ _________ _________ _________ ________ ___ _________.
_________ ___ _________ _____ _______ ________ _____ ________ ___ ___ ___.
_____ _______ ______ ________ ________ _____ _____ ____.
________ ___ ______ ____ _______.
_______ ___ ___ ____ __________ _________ _______ __________ _____.
______ _________ ________ ________ __________ __________.
___ _____ _____ ________ ___ _____.
_________ ____ _______ _____ ____ _________ ________ _____ _____ _____.
______ ______ ___ _________ _________ _______ _________ _________ ________ _______.
__________ __________ _____ _____ _______ ___ _______ ________ _____ __________.
_____ ___ _________ ____ ____ ____ ____ __________ __________.
_______ _______ _____ __________ _____ _________ ___.
_______ _____ _______ ____ ___ _______.
____ __________ ______ _______ ________ _____ ________ ______ _________ ________ _________.
_____ _________ ________ _______ ______ _____ _________ __________ _____ ____ ____ _______.
______ ____ __________ ____ ____ _______ ___ ____.
_________ ___ ________ _______ _____ _________ __________ _______ ____ _________ __________ ______.
____ ______ ____ ______ _____.
_________ _________ ___ ___ ___ ____ _________ ____.
________ ________ ________ _____ ______ _________ ____ _____.
______ _________ __________ __________ _____ ____ _______ ________ ____ _________.
___ ___ ____ _______ __________ ______ ____.
___ _______ ___ ____ ____ __________ __________.
______ __________ ________ __________ ________ _____.
_________ _______ ___ ________ _______ ___ __________ _____.
____ ___ ______ ___ ____ _____ _______ ________.
___ _______ ___ ____ ___ ____ ____ __________ __________ ________ ______ _____.
_____ ___ ______ ______ ____ _____ _____ ______ __________.
______ ___ _____ ___ _____ __________ _____ ______.
_________ ______ _______ ___ ________ _____ _______ ___.
_______ ________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.