Question
अम्बेडकर का दलीय व्यवस्था पर क्या विचार है? चर्चा कीजिए।
Answer :
Word Count : 984
_________ ______ ________ _________ ___.
_________ _____ ___ _________ _____ ______ _________ _____ _____.
___ __________ _____ ____ ____ __________ __________.
_______ _______ _________ ___ ______ _______ _________ _____ __________ _____.
_______ ___ _________ ______ ___ _____ _________ ______ ___ ______ _____ ____.
_________ ____ ___ ______ ___.
_____ ____ ____ ________ ____.
____ ____ _______ _________ ______ _________ ______ _____ _____ _________ _______ _________.
_____ _________ ____ ______ ____ ___.
_________ _______ ____ ______ ___ _________ ______ ________ _____ ______ ____.
______ ______ ______ _________ __________ ______ _____ ___.
______ ________ __________ ___ ______ ________ _______ ________ _______ _____ ____ ________.
________ _______ ____ ________ _______ ________.
______ _____ __________ __________ ______ _________.
________ _________ ___ ______ _____ _______ _________ _____ _________ _____ _______ ______.
___ ____ ___ _____ _________ ____ _________ _________ ______ ______ __________ ___.
__________ ______ __________ ______ ______ ___ _________.
____ __________ _______ __________ _____ ___ _________ ________ ___ ________.
__________ _______ ________ ___ ______ ______ __________ ______ ____.
____ ___ _______ ____ ______ ________ ___ _______ ____.
___ _______ _______ ____ __________.
_______ _________ _____ _____ _________ _______ _________ ______ _________ __________ ____ ____.
_____ ___ ________ _____ __________ ____ _________ ______ ________.
______ ________ ______ _________ ________ __________ ____ ________ ________.
_______ ________ __________ _______ _____ ________ _________ __________ _________ _____ ______ _______.
_______ _____ _______ ________ ____ ______ _________.
_________ _________ ______ ________ ____ _________ ___ ________ ____.
_______ _______ _______ _________ ____ ___ __________.
_________ _________ ________ __________ _____ ______ _________.
____ ____ ______ ________ _________ _______ ____ _________ ________ ___ _____.
______ ________ ____ _____ _____ _______ ______ __________.
_________ ___ _________ __________ _____ _______ ___ ___ ______.
__________ _________ _________ ___ ________ ____ __________ _____.
_______ ____ ______ ____ __________ __________ _____ ____ ___ ________ ___ ___.
_____ __________ __________ _______ __________ __________ ____.
___ _______ ________ _________ ___ ____ _________ _________ ________ ____ _______ ____.
____ _______ ______ __________ _________ ____ _______ _____ ______.
________ ________ _______ ___ ______ _____.
_______ ___ ___ ________ ______ __________.
_________ ______ __________ ____ _________.
___ ___ ________ ____ __________ ________ ____ ______ __________ _____.
_________ ________ ______ ___ ___ __________ _______ _________ ___ __________.
_______ __________ ____ ________ ______ _____ _________ ___ _________ _____ _______.
__________ __________ _______ _____ _______ ______ ___ _________ ____.
___ ________ _____ _____ ________.
______ ______ ___ __________ ________.
_________ ______ _______ ________ ___ ______ _______.
_____ _______ _________ ______ _______ ________.
________ _____ ____ _________ _________.
_____ ______ ________ _______ ____ ________ ___ __________ _____ ____ __________ _______.
_________ __________ _________ _______ _____ _____ ________ ________ ______ _________ ____ _____.
_________ ____ _________ _____ ____ _____.
_____ ________ ________ _______ ________ ____ __________ _____ _____ _______.
____ ____ _______ _____ ______.
_______ __________ ________ _______ ______.
_____ ________ __________ ____ ____ _____ _____ _____ ___ _________ ___.
_______ ______ _____ ________ ______ ________ ___ ___ ___.
__________ _____ ___ _________ _____ __________ ___.
____ ___ _______ ___ __________.
____ ___ _________ ______ ____.
______ ________ ________ _______ ___ __________ ________.
________ ___ _______ _________ _________.
___ ________ ______ _____ ________ _____ _________.
_________ _________ ____ _________ ____.
___ ________ ______ _______ ____ ____ ______.
____ __________ ___ __________ __________ ______ ________ ___ _____.
_____ _____ ________ _________ _______ ______ ________ ________ _____ ________ __________ _________.
_______ ___ ________ __________ ______ _________ ____ ______ ___.
__________ _______ __________ ____ ____.
_____ _______ _________ ____ ______ ____ ___ ______ __________.
_________ ______ __________ _____ ________ ___ __________ ________.
________ ______ ________ ____ _____ _____ __________ __________ ____ ____ ___.
___ ______ ___ ______ _____ _________ __________ _____ _________ ____ _________.
__________ ________ _________ _________ ___.
_________ _______ __________ ___ ________ _____ ___ _____ ___.
_________ _______ _____ ________ _____ __________ ________ ______.
______ _____ __________ _________ _________ _______.
_____ _______ ______ __________ ___ ______ ___ ______ _____ ______ __________ ________.
___ __________ ___ ____ ____.
_____ _______ __________ __________ _________ ___ _______ ________ ______ ____ ________.
__________ ________ ______ ______ ___ _____ ____ _____.
________ __________ ___ __________ ______ ___ _____ _________ _______ ________.
_____ ______ _________ ____ ________.
_________ ______ _________ ___ __________ ___ ___ __________ _________ ____ ____.
__________ ________ ________ ____ ______ _________ ______ _______ ____ __________ ___.
___ ________ __________ ________ ________ ____ ____ _______ ________ ______ _______.
_______ ________ _____ ________ ______ _______ ___ ___.
____ ______ __________ ________ _____ _________ ____ ___.
_______ ___ ______ ______ ___ _________ ___ ______ _____.
_____ ____ ___ _____ _______ ________ _____ ____.
____ ______ ________ __________ _______ _____ ____.
__________ ____ ______ ________ _______ ____ _________.
________ ___ _______ _________ ________ __________ _____ ______ ___ __________ _______.
______ _____.
Skip in 10
डॉ. बी.आर. अम्बेडकर का दलीय व्यवस्था पर विचार भारतीय लोकतंत्र और राष्ट्र निर्माण के संदर्भ में अत्यंत महत्वपूर्ण हैं। उन्होंने भारतीय समाज की विविधताओं और सामाजिक असमानताओं को देखते हुए राजनीतिक दलों की आवश्यकता और उनके संभावित प्रभाव पर गहन चिंतन किया। अम्बेडकर के दृष्टिकोण के अनुसार, दल केवल सत्ता पाने का माध्यम नहीं हैं, बल्कि वे लोकतांत्रिक मूल्यों को सुदृढ़ करने और समाज के विभिन्न वर्गों की आवाज़ को संसद और विधानसभाओं तक पहुँचाने का जरिया भी हैं। उनका मानना था कि लोकतंत्र में राजनीतिक दलों का अस्तित्व अनिवार्य है, क्योंकि एकल व्यक्ति या समूह द्वारा शासन लोकतंत्र के सिद्धांतों का उल्लंघन कर सकता है। अम्बेडकर ने दलीय व्यवस्था की आवश्यकता को सामाजिक विविधता के संदर्भ में समझाया। भारतीय समाज जाति, धर्म, भाषा और आर्थिक स्थिति के आधार पर अत्यंत विविध है। उन्होंने देखा कि यदि विभिन्न सामाजिक समूहों की राजनीतिक प्रतिनिधित्व की व्यवस्था नहीं की गई, तो समाज के कुछ वर्ग हमेशा हाशिए पर रहेंगे। इस संदर्भ में अम्बेडकर दलों को सामाजिक न्याय का उपकरण मानते थे। उनके विचार में दल केवल सत्ता संघर्ष का माध्यम नहीं, बल्कि सामाजिक समानता, न्याय और अवसरों की समानता सुनिश्चित करने वाले संस्थान भी हैं। उन्होंने दलों की भूमिका
________ ___ _______ _______ ___ ___ _________ ____ _________ ___ ________ ____._________ ______ ________ _________ ___.
_________ _____ ___ _________ _____ ______ _________ _____ _____.
___ __________ _____ ____ ____ __________ __________.
_______ _______ _________ ___ ______ _______ _________ _____ __________ _____.
_______ ___ _________ ______ ___ _____ _________ ______ ___ ______ _____ ____.
_________ ____ ___ ______ ___.
_____ ____ ____ ________ ____.
____ ____ _______ _________ ______ _________ ______ _____ _____ _________ _______ _________.
_____ _________ ____ ______ ____ ___.
_________ _______ ____ ______ ___ _________ ______ ________ _____ ______ ____.
______ ______ ______ _________ __________ ______ _____ ___.
______ ________ __________ ___ ______ ________ _______ ________ _______ _____ ____ ________.
________ _______ ____ ________ _______ ________.
______ _____ __________ __________ ______ _________.
________ _________ ___ ______ _____ _______ _________ _____ _________ _____ _______ ______.
___ ____ ___ _____ _________ ____ _________ _________ ______ ______ __________ ___.
__________ ______ __________ ______ ______ ___ _________.
____ __________ _______ __________ _____ ___ _________ ________ ___ ________.
__________ _______ ________ ___ ______ ______ __________ ______ ____.
____ ___ _______ ____ ______ ________ ___ _______ ____.
___ _______ _______ ____ __________.
_______ _________ _____ _____ _________ _______ _________ ______ _________ __________ ____ ____.
_____ ___ ________ _____ __________ ____ _________ ______ ________.
______ ________ ______ _________ ________ __________ ____ ________ ________.
_______ ________ __________ _______ _____ ________ _________ __________ _________ _____ ______ _______.
_______ _____ _______ ________ ____ ______ _________.
_________ _________ ______ ________ ____ _________ ___ ________ ____.
_______ _______ _______ _________ ____ ___ __________.
_________ _________ ________ __________ _____ ______ _________.
____ ____ ______ ________ _________ _______ ____ _________ ________ ___ _____.
______ ________ ____ _____ _____ _______ ______ __________.
_________ ___ _________ __________ _____ _______ ___ ___ ______.
__________ _________ _________ ___ ________ ____ __________ _____.
_______ ____ ______ ____ __________ __________ _____ ____ ___ ________ ___ ___.
_____ __________ __________ _______ __________ __________ ____.
___ _______ ________ _________ ___ ____ _________ _________ ________ ____ _______ ____.
____ _______ ______ __________ _________ ____ _______ _____ ______.
________ ________ _______ ___ ______ _____.
_______ ___ ___ ________ ______ __________.
_________ ______ __________ ____ _________.
___ ___ ________ ____ __________ ________ ____ ______ __________ _____.
_________ ________ ______ ___ ___ __________ _______ _________ ___ __________.
_______ __________ ____ ________ ______ _____ _________ ___ _________ _____ _______.
__________ __________ _______ _____ _______ ______ ___ _________ ____.
___ ________ _____ _____ ________.
______ ______ ___ __________ ________.
_________ ______ _______ ________ ___ ______ _______.
_____ _______ _________ ______ _______ ________.
________ _____ ____ _________ _________.
_____ ______ ________ _______ ____ ________ ___ __________ _____ ____ __________ _______.
_________ __________ _________ _______ _____ _____ ________ ________ ______ _________ ____ _____.
_________ ____ _________ _____ ____ _____.
_____ ________ ________ _______ ________ ____ __________ _____ _____ _______.
____ ____ _______ _____ ______.
_______ __________ ________ _______ ______.
_____ ________ __________ ____ ____ _____ _____ _____ ___ _________ ___.
_______ ______ _____ ________ ______ ________ ___ ___ ___.
__________ _____ ___ _________ _____ __________ ___.
____ ___ _______ ___ __________.
____ ___ _________ ______ ____.
______ ________ ________ _______ ___ __________ ________.
________ ___ _______ _________ _________.
___ ________ ______ _____ ________ _____ _________.
_________ _________ ____ _________ ____.
___ ________ ______ _______ ____ ____ ______.
____ __________ ___ __________ __________ ______ ________ ___ _____.
_____ _____ ________ _________ _______ ______ ________ ________ _____ ________ __________ _________.
_______ ___ ________ __________ ______ _________ ____ ______ ___.
__________ _______ __________ ____ ____.
_____ _______ _________ ____ ______ ____ ___ ______ __________.
_________ ______ __________ _____ ________ ___ __________ ________.
________ ______ ________ ____ _____ _____ __________ __________ ____ ____ ___.
___ ______ ___ ______ _____ _________ __________ _____ _________ ____ _________.
__________ ________ _________ _________ ___.
_________ _______ __________ ___ ________ _____ ___ _____ ___.
_________ _______ _____ ________ _____ __________ ________ ______.
______ _____ __________ _________ _________ _______.
_____ _______ ______ __________ ___ ______ ___ ______ _____ ______ __________ ________.
___ __________ ___ ____ ____.
_____ _______ __________ __________ _________ ___ _______ ________ ______ ____ ________.
__________ ________ ______ ______ ___ _____ ____ _____.
________ __________ ___ __________ ______ ___ _____ _________ _______ ________.
_____ ______ _________ ____ ________.
_________ ______ _________ ___ __________ ___ ___ __________ _________ ____ ____.
__________ ________ ________ ____ ______ _________ ______ _______ ____ __________ ___.
___ ________ __________ ________ ________ ____ ____ _______ ________ ______ _______.
_______ ________ _____ ________ ______ _______ ___ ___.
____ ______ __________ ________ _____ _________ ____ ___.
_______ ___ ______ ______ ___ _________ ___ ______ _____.
_____ ____ ___ _____ _______ ________ _____ ____.
____ ______ ________ __________ _______ _____ ____.
__________ ____ ______ ________ _______ ____ _________.
________ ___ _______ _________ ________ __________ _____ ______ ___ __________ _______.
______ _____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.