অসমীয়া ভাষাত বাক্য গঠনৰ ক্ষেত্ৰত কাৰক আৰু বিভক্তিৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। বাক্যত ব্যৱহৃত বিভিন্ন পদৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, বিশেষকৈ ক্ৰিয়াৰ সৈতে বিশেষ্য বা সৰ্বনাম পদৰ সম্পৰ্ক, কাৰকৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ পায়। আনহাতে, সেই কাৰকসমূহক ব্যাকৰণগতভাৱে প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিশেষ্য বা সৰ্বনামৰ লগত যিবোৰ চিহ্ন, প্ৰত্যয় বা শব্দাংশ যুক্ত হয়, সেইবোৰক বিভক্তি বুলি কোৱা হয়। সেয়ে কাৰক হৈছে পদৰ অৰ্থগত বা ব্যাকৰণগত সম্পৰ্ক আৰু বিভক্তি হৈছে সেই সম্পৰ্ক প্ৰকাশৰ ভাষিক উপায়। অসমীয়া ভাষাত কাৰকৰ সংখ্যা সাধাৰণতে ছয়টা বুলি ধৰা হয়। এইকেইটা হ’ল—কৰ্তা কাৰক, কৰ্ম কাৰক, কৰণ কাৰক, সম্প্ৰদান কাৰক, অপাদান কাৰক আৰু অধিকৰণ কাৰক। সম্বন্ধ পদক সাধাৰণতে কাৰকৰ অন্তৰ্গত নধৰি পৃথক পদ হিচাপে আলোচনা কৰা হয়। অসমীয়া ভাষাত বিভক্তিৰ ব্যৱহাৰ তুলনামূলকভাৱে সহজ আৰু ই বাক্যৰ অৰ্থ স্পষ্ট কৰাত সহায় কৰে। কৰ্তা কাৰকে বাক্যত ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰা ব্যক্তি, প্ৰাণী বা বস্তুৰ কথা প্ৰকাশ কৰে। যি পদে ক্ৰিয়া কৰে, সেই পদ কৰ্তা কাৰকত থাকে। যেনে—“ৰামে কিতাপ পঢ়ে।” এই বাক্যত ‘ৰামে’ হৈছে কৰ্তা, কাৰণ ৰামেই পঢ়াৰ কামটো কৰিছে। অসমীয়া ভাষাত কৰ্তা কাৰকৰ বাবে ‘এ’ বিভক্তি বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। কেতিয়াবা বিভক্তি নথকাকৈও কৰ্তা কাৰক প্ৰকাশ পাব পাৰে। যেনে—“ৰাম আহিল।” ইয়াত ‘ৰাম’ কৰ্তা কাৰক, কিন্তু কোনো দৃশ্যমান বিভক্তি নাই। আনহাতে, “ৰামে ভাত খালে” বাক্যত ‘ৰামে’ পদত ‘এ’ বিভক্তি যুক্ত হৈছে। কৰ্ম কাৰকে ক্ৰিয়াৰ ফল যাৰ ওপৰত পৰে, সেই ব্যক্তি বা বস্তু বুজায়। যেনে—“মই কিতাপখন পঢ়িলোঁ।” ইয়াত ‘কিতাপখন’ কৰ্ম কাৰক, কাৰণ পঢ়াৰ ক্ৰিয়াৰ ফল কিতাপখনৰ