Question
स्थानीय सरकार की सरंचना, शक्तियों और कार्यों की चर्चा कीजिए।
Answer :
Word Count : 910
________ __________ ___ ______ _____ ________ ___ ___.
__________ ______ ______ ________ ______ ___ __________ _____.
____ _______ _________ _________ ________.
__________ ______ ______ _____ _____ ______ ___ ______.
____ ______ ___ ____ ________ ________ ____ ________ __________ _______ ________.
________ _________ ____ ______ _____ _________ __________.
________ _____ ___ _______ ___ ___ _________ ____ __________ ___.
_______ ______ _______ _______ ___ ______ ________ _________ ______.
____ _______ ____ __________ __________ ____ _______ ____ ______ _____ _________.
___ _________ _________ __________ _________ _________ ________ ____ ____.
_______ ______ ______ _____ ______ _________ _________ __________ _________ ___ _____.
________ ___ __________ _______ ___ __________.
_________ __________ _________ __________ ________ _________ __________ ___ ____ _______.
_____ ______ __________ ______ _______ _______ _____ _______ ________ ______ ___.
_____ ___ _____ _________ ______ ____ ______ ____ ____.
___ ______ ______ __________ ________ _________ ______.
______ ___ _____ ___ ___ ______.
________ __________ __________ __________ ______ __________ ________ ___ ___ ________ ________ ______.
____ _______ _____ __________ _______.
___ ________ ______ ___ _________.
___ __________ _________ ___ _____.
_________ ___ _____ __________ __________ _______ ____ ______.
__________ ____ ________ _________ ___ _______ ________.
___ ____ ____ _______ _____ ___ ___ __________ _______ _________ _____ ___.
_________ _____ _____ __________ _________ _______ ______ _________ __________ __________.
___ __________ _____ __________ ____ _____.
______ __________ __________ _______ _____ _________ _____ _________.
____ __________ ________ ____ ______ ___ _______ _____.
___ _______ ______ __________ _______ ________ ______ ________.
__________ ____ _________ __________ _____ ______ ________ ____ ___ _______ ______.
_________ ________ ________ ________ __________ _____.
__________ ________ _______ ______ _____ _______ ______ _______ _______.
___ ___ ___ ______ ____.
________ _________ __________ _________ ______ ______ ____ __________ ________ ______ _____ ____.
___ ______ _____ _________ ____ ___ _________.
_____ _______ ______ _________ _______.
_______ _______ ____ _____ _____ ___ ____ __________ __________.
__________ ____ _________ _____ _________ _______ _____ ______ __________.
_____ ________ ____ ___ ___ ____ ___ __________ __________ __________ ___ ________.
______ ____ _______ _______ ______ _____ ___.
_______ _____ ____ ______ __________ __________ _________ ________ ________ __________ _____.
_______ _____ ____ ______ __________ __________ _______ ______ ____ _________.
______ __________ ___ ______ _________.
_________ ___ _________ __________ _____.
____ ________ _______ ______ _____.
_________ __________ ____ _____ ______ __________ _______ ______ ___ __________.
__________ _________ __________ ______ _____ _______.
_______ ___ ___ ___ ________ _______ _____.
__________ ____ _____ ____ _________ ________ ____.
______ _______ _________ ___ _____ ________ ________ ____ ___ ___ _______.
______ _________ ___ ____ _________ ____ _________ __________ ___ ________.
_______ ________ __________ _________ _________ _______ _______ _____ ____ ______ _________.
_____ _______ _________ _________ ____ __________ ______ ___ _____ _______ _____ ________.
________ _________ _________ ________ __________ ________.
_______ ___ __________ ___ _______ ______ _____.
______ ________ __________ ______ ____ ___ ___ _______ ___ ___ ______.
___ ___ _____ ____ ____ _________ ______ ______.
_______ ________ ______ ______ ____ _____ ________ ______ ___ _________ ________.
___ _______ _______ ____ ___ _____ ____ ______ __________ _____.
____ ____ ____ _________ ________ ____ ________.
_______ ________ __________ _______ _____ ________ ___.
______ ________ ______ ________ _____ _______ ________ __________ __________ _______ _________ _________.
________ _________ _____ _______ ___ ______ _________ _______ ______ ______.
__________ _____ ___ ________ ___ _________ _______ _______ ______ _________ _____ _______.
_________ ______ ______ ____ _____ ________ __________ _________ ____ ____.
________ ___ ___ ____ _________ ___ _______ ___ ________ _______ _______ ______.
_____ _____ _________ ______ _______ __________ ___ ___ ______ ____ ___ _________.
________ _________ ____ _____ __________ _______ _________ ____ _________ ___ ______ ______.
___ ________ _____ ______ ____ ________ ______ _____ __________ __________ ___ __________.
_________ ______ ______ _____ ____.
______ ______ _________ ______ __________ _______ _________ _________ __________ ________ ________ ____.
________ ___ ________ _____ ___ ___ _____.
______ ______ ____ ___ __________ _____.
_________ __________ ______ __________ ___ ________.
__________ ________ _________ ________ ______ _______ _______ _____ _____ ___.
____ _______ ___ ____ ______ ______ ___ ____.
_______ _______ _____ _____ _________ _________ ____ ________ _________ ____ ______ ___.
___ ________ ______ _________ _________ ______ _________ ________ __________ _______ _________.
_________ ___ _________ _______ _______ ________ ____ ________ _____.
_____ ___ ____ _____ ____ __________ _________ ___ _______ _______ _________ ______.
_________ ________ __________ ______ ____.
___ ______ _____.
Skip in 10
स्थानीय सरकार लोकतांत्रिक व्यवस्था का वह आधार है जो नागरिकों को प्रत्यक्ष रूप से शासन-प्रक्रिया से जोड़ती है। विकेन्द्रीकरण के सिद्धांत के अनुरूप जब शासन की शक्तियाँ केंद्र और राज्य स्तर से नीचे जनता के समीप पहुँचती हैं तो उसका मूर्त रूप स्थानीय सरकार के रूप में सामने आता है। भारत में स्थानीय सरकार का स्वरूप दो भागों में विभाजित है—ग्रामीण स्तर पर पंचायत राज संस्थाएँ तथा शहरी स्तर पर नगर निकाय। ये संस्थाएँ संविधान के 73वें और 74वें संशोधन अधिनियम, 1992 के अंतर्गत संवैधानिक दर्जा प्राप्त कर चुकी हैं। ग्रामीण स्तर पर पंचायत राज व्यवस्था की संरचना तीन स्तरीय है। गाँव के स्तर पर ग्राम पंचायत, ब्लॉक या विकासखंड स्तर पर पंचायत समिति तथा जिला स्तर पर जिला परिषद का गठन किया जाता है। ग्राम सभा स्थानीय स्वशासन की मूल इकाई है, जिसमें गाँव के सभी वयस्क मतदाता सदस्य होते हैं और जो ग्राम पंचायत की गतिविधियों पर निगरानी रखती है। ग्राम पंचायत निर्वाचित सदस्यों से मिलकर बनती है, जिसमें मुखिया या सरपंच ग्राम पंचायत का अध्यक्ष होता है। पंचायत समिति विकासखंड स्तर पर निर्वाचित प्रतिनिधियों के साथ-साथ सांसद, विधायक और सरकारी अधिकारियों को सम्मिलित कर गठित की जाती है।
______ ______ _________ ___ _______ ___ _____ ______ _______ ________ ________ _____.________ __________ ___ ______ _____ ________ ___ ___.
__________ ______ ______ ________ ______ ___ __________ _____.
____ _______ _________ _________ ________.
__________ ______ ______ _____ _____ ______ ___ ______.
____ ______ ___ ____ ________ ________ ____ ________ __________ _______ ________.
________ _________ ____ ______ _____ _________ __________.
________ _____ ___ _______ ___ ___ _________ ____ __________ ___.
_______ ______ _______ _______ ___ ______ ________ _________ ______.
____ _______ ____ __________ __________ ____ _______ ____ ______ _____ _________.
___ _________ _________ __________ _________ _________ ________ ____ ____.
_______ ______ ______ _____ ______ _________ _________ __________ _________ ___ _____.
________ ___ __________ _______ ___ __________.
_________ __________ _________ __________ ________ _________ __________ ___ ____ _______.
_____ ______ __________ ______ _______ _______ _____ _______ ________ ______ ___.
_____ ___ _____ _________ ______ ____ ______ ____ ____.
___ ______ ______ __________ ________ _________ ______.
______ ___ _____ ___ ___ ______.
________ __________ __________ __________ ______ __________ ________ ___ ___ ________ ________ ______.
____ _______ _____ __________ _______.
___ ________ ______ ___ _________.
___ __________ _________ ___ _____.
_________ ___ _____ __________ __________ _______ ____ ______.
__________ ____ ________ _________ ___ _______ ________.
___ ____ ____ _______ _____ ___ ___ __________ _______ _________ _____ ___.
_________ _____ _____ __________ _________ _______ ______ _________ __________ __________.
___ __________ _____ __________ ____ _____.
______ __________ __________ _______ _____ _________ _____ _________.
____ __________ ________ ____ ______ ___ _______ _____.
___ _______ ______ __________ _______ ________ ______ ________.
__________ ____ _________ __________ _____ ______ ________ ____ ___ _______ ______.
_________ ________ ________ ________ __________ _____.
__________ ________ _______ ______ _____ _______ ______ _______ _______.
___ ___ ___ ______ ____.
________ _________ __________ _________ ______ ______ ____ __________ ________ ______ _____ ____.
___ ______ _____ _________ ____ ___ _________.
_____ _______ ______ _________ _______.
_______ _______ ____ _____ _____ ___ ____ __________ __________.
__________ ____ _________ _____ _________ _______ _____ ______ __________.
_____ ________ ____ ___ ___ ____ ___ __________ __________ __________ ___ ________.
______ ____ _______ _______ ______ _____ ___.
_______ _____ ____ ______ __________ __________ _________ ________ ________ __________ _____.
_______ _____ ____ ______ __________ __________ _______ ______ ____ _________.
______ __________ ___ ______ _________.
_________ ___ _________ __________ _____.
____ ________ _______ ______ _____.
_________ __________ ____ _____ ______ __________ _______ ______ ___ __________.
__________ _________ __________ ______ _____ _______.
_______ ___ ___ ___ ________ _______ _____.
__________ ____ _____ ____ _________ ________ ____.
______ _______ _________ ___ _____ ________ ________ ____ ___ ___ _______.
______ _________ ___ ____ _________ ____ _________ __________ ___ ________.
_______ ________ __________ _________ _________ _______ _______ _____ ____ ______ _________.
_____ _______ _________ _________ ____ __________ ______ ___ _____ _______ _____ ________.
________ _________ _________ ________ __________ ________.
_______ ___ __________ ___ _______ ______ _____.
______ ________ __________ ______ ____ ___ ___ _______ ___ ___ ______.
___ ___ _____ ____ ____ _________ ______ ______.
_______ ________ ______ ______ ____ _____ ________ ______ ___ _________ ________.
___ _______ _______ ____ ___ _____ ____ ______ __________ _____.
____ ____ ____ _________ ________ ____ ________.
_______ ________ __________ _______ _____ ________ ___.
______ ________ ______ ________ _____ _______ ________ __________ __________ _______ _________ _________.
________ _________ _____ _______ ___ ______ _________ _______ ______ ______.
__________ _____ ___ ________ ___ _________ _______ _______ ______ _________ _____ _______.
_________ ______ ______ ____ _____ ________ __________ _________ ____ ____.
________ ___ ___ ____ _________ ___ _______ ___ ________ _______ _______ ______.
_____ _____ _________ ______ _______ __________ ___ ___ ______ ____ ___ _________.
________ _________ ____ _____ __________ _______ _________ ____ _________ ___ ______ ______.
___ ________ _____ ______ ____ ________ ______ _____ __________ __________ ___ __________.
_________ ______ ______ _____ ____.
______ ______ _________ ______ __________ _______ _________ _________ __________ ________ ________ ____.
________ ___ ________ _____ ___ ___ _____.
______ ______ ____ ___ __________ _____.
_________ __________ ______ __________ ___ ________.
__________ ________ _________ ________ ______ _______ _______ _____ _____ ___.
____ _______ ___ ____ ______ ______ ___ ____.
_______ _______ _____ _____ _________ _________ ____ ________ _________ ____ ______ ___.
___ ________ ______ _________ _________ ______ _________ ________ __________ _______ _________.
_________ ___ _________ _______ _______ ________ ____ ________ _____.
_____ ___ ____ _____ ____ __________ _________ ___ _______ _______ _________ ______.
_________ ________ __________ ______ ____.
___ ______ _____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.