Question
सूफी काव्य परंपरा
Answer :
Word Count : 1171
________ ______ ___ ______ _______ __________ _________ ________ ________.
____ ______ ________ ____ ________ _________ ___ ___ _____ __________ ____.
_________ ___ ______ _______ ______ ____ ______ ________ _______.
__________ ______ ________ ________ _____ ________ _____ __________ ______.
______ _______ __________ ________ ____ ___.
______ __________ _________ _____ ____.
_________ ____ ____ ________ _________ __________.
_________ _____ __________ _______ _________ ________ _____ _________ ________ ____ ____.
_____ ___ _____ _______ _________ _________.
____ ________ ___ __________ ______ ________ ______ ___ _________ ________ _______ ________.
_____ _______ _______ _____ _____ __________ ____.
__________ ____ ____ _______ _________ ______.
______ ______ _____ ___ _______ ______ _____ _____ ________ _________.
_____ ____ __________ ____ __________ ________ ____ __________ __________.
_____ ________ _______ _________ _____ ____ ____ __________ _____ ___.
________ ___ _______ ______ ______.
_________ ______ _________ __________ _____ _________.
_____ ______ _____ __________ ________ ________.
____ ________ ______ _______ _________ _________.
_________ ______ _________ _____ ________ ____.
_________ ________ ______ _____ _____ ___.
____ ________ _______ _________ ______ _______ ____ ________ ___ ________.
________ ___ _______ __________ ___ _____ ________.
_________ _________ _______ ___ _________ ____ _____ ______ ____ __________ ________.
_________ ________ ___ ____ _________ _________ _________ ________ ____ ________ ___.
__________ ________ ________ ___ _________ _____ __________ _____ _________ __________ _____.
______ ___ __________ ____ __________ _______ ___ ___ _____.
_______ ____ _______ ________ _________ ___ ____.
_______ ______ __________ ______ __________ ___ ______ ___ ____ _____ _____ _____.
_______ _________ ________ ___ _______ ___ _______ _________ ________ ________.
______ ______ ___ __________ __________ ___ ____ _____ _________ ______ __________ ___.
__________ _______ ______ _____ ____ ______ _____ ______ ___ _________.
______ _______ _______ ____ ________ ___ ________ _______ ______.
___ ______ ___ ________ ________ ____ ___ _____ ________ _______ ___.
_____ _________ __________ ______ ___.
___ _______ ________ ____ _______ __________ ____ ________ ________.
__________ ________ _____ ____ _______ ________ _________ ___ ____ _________.
_______ _____ _________ _______ __________ ___ _________ ________ ________ _________ ______ ________.
_________ ______ _________ ______ ___ __________.
__________ _________ _________ _______ ______ ________ _______ ______ _____ ___.
_____ _______ ________ __________ ________ ____ _______ ______ __________ ___ ______.
____ _______ ___ _________ _______ __________ _____.
_____ _____ _____ ___ ____ __________ __________ ________ _____ _____ ___ _______.
______ ____ _______ _________ _____ __________ _______ _____ ________ ________ ____ __________.
__________ _________ _________ _____ ________ ___ ___ __________ ___.
___ _________ ______ _____ _______ _______.
___ ___ ______ _______ ____ _____ _______ _________ _________.
__________ ____ _____ ____ _______ ________ ___ ____.
___ ______ ______ ____ __________ ________ _______ ___ ____ ____ ___.
___ ___ _________ _______ ____ __________ _________ ______ ________ ____ _______ ________.
____ ________ ______ __________ __________.
_______ ________ __________ ______ _____ ______ _________.
________ _______ ____ ______ _________ _______ _________ _________ ___ ___.
________ __________ __________ ____ ___ ___ ___ ___ ______ __________.
_______ ___ ______ __________ ____ _______ _______ ________ _________ _______ ________ ___.
__________ __________ _________ ___ _________ _______ _____ _____.
_____ __________ _______ ________ _____ ______ __________ ______ ____ ___ _______ _______.
_______ ___ ___ ______ _________ _____ _____.
_______ ______ __________ _______ ______ _____ _____ __________ _________ ________.
________ ______ ___ ________ _______ ___ __________.
___ ____ ______ ____ ______ _____ _______ ______ __________.
___ ______ ______ ____ _________ ______ __________ ___.
________ _____ __________ __________ ______.
_________ _______ ______ _____ _______ _________ __________ __________.
_______ _____ ________ ___ _________.
_________ _______ __________ __________ ____ _________ ___ ____ _____ _____ _____ _____.
__________ ____ ________ _____ ______ _______ ________ ________ ___.
______ ____ ____ ______ __________ ____ ______ _______ ________ _________ __________ __________.
___ _______ ____ ____ ____ ______ ______ ___ __________.
__________ ______ _________ ______ ______ _________ _____ _______ _______.
_______ ________ ___ _________ ___ _____ _____ ___.
_____ ____ __________ __________ _______ _____ ______ ____ ___.
_______ ___ ________ ___ _______ _________.
__________ ________ ___ ______ ___ _________ _________ _______ _________ ______ _________ ______.
_________ ______ _______ ___ ________ _______ ______ _______ ________ ________ ___.
_____ _____ __________ ________ ____.
_____ _____ ________ _______ ________ ______ ___.
_____ _________ ___ ____ ______ __________ _________ _____ _______.
_______ _____ _________ _____ ____ ___.
_________ ______ _______ _______ ___ _________ ________ __________ _______ ___.
____ __________ ___ _______ ______ ______ ________ _____ ____ ___ __________ __________.
______ ________ _____ _________ ________ ____ _____ ________.
_____ ________ ____ _____ _______ ____ _________ _____ _________ _______ __________ _______.
________ ________ __________ __________ __________.
______ _____ ___ ______ _____ ________ ________ _________.
_____ _____ _____ ____ ______ ___ _________ _________.
_________ _________ _______ __________ _____ _________ ___ ____ _________ ___ _____.
_________ ___ __________ ___ _________ _______ _________.
_________ __________ _____ ______ _________.
________ _________ ____ ____ ________ ________ _________.
________ ______ ___ _________ ___ ____ _______ _____ ____ ________.
______ _________ ________ _______ ______ ____ ___ _____ ______ _________ __________.
______ ____ ______ _________ ________ _______ __________.
_________ ___ ____ ________ __________ ___ ___.
___ ___ ______ __________ ____ ______ __________.
____ ____ ___ ____ ________ ______.
________ ________ ____ ____ _____ ______ ______.
__________ ______ _______ ___ __________ __________ ___ _____ ________ _____ ___.
______ __________ _____ ________ _______ __________.
__________ ________ _________ _______ _______ ________.
_______ ________ __________ ____ ___ _____ ___ __________ __________ _____.
________ _____ _____ _______ ______ ____.
________ ___ ___ _______ ____ _______.
__________ __________ _________ ____ __________ _________ ____ ___ ___.
__________ ___ _____ ________ ______ ________ ________ _____ ______.
_________ _______ ______ _____ __________ _____ __________ ______ ______ _________.
Skip in 10
सूफी काव्य परंपरा मध्यकालीन भारतीय साहित्य की एक अत्यंत महत्वपूर्ण और प्रभावशाली धारा है, जिसने भारतीय समाज, संस्कृति, भाषा तथा साहित्य को गहराई से प्रभावित किया। सूफी काव्य का मूल आधार सूफी मत की आध्यात्मिक विचारधारा है, जिसका उद्देश्य ईश्वर के प्रति प्रेम, आत्मा की शुद्धि, मानवता की सेवा तथा सांसारिक बंधनों से मुक्ति प्राप्त करना है। सूफी कवियों ने अपने काव्य के माध्यम से प्रेम को ईश्वर तक पहुँचने का सर्वोत्तम साधन माना। उन्होंने बाहरी आडंबर, धार्मिक कट्टरता तथा जाति-भेद का विरोध करते हुए प्रेम, करुणा, सहिष्णुता और समन्वय का संदेश दिया। भारतीय संदर्भ में सूफी काव्य ने इस्लामी आध्यात्मिक चिंतन और भारतीय सांस्कृतिक परंपराओं का सुंदर समन्वय प्रस्तुत किया। सूफी शब्द की उत्पत्ति के संबंध में विभिन्न मत हैं। सामान्यतः इसे अरबी शब्द 'सूफ़' (ऊन) से संबंधित माना जाता है, क्योंकि प्रारंभिक सूफी संत ऊनी वस्त्र धारण करते थे। कुछ विद्वान इसे 'सफ़ा' अर्थात पवित्रता तथा 'अहले-सुफ्फा' से भी जोड़ते हैं। सूफी मत इस्लाम की रहस्यवादी शाखा है, जिसमें ईश्वर के साथ प्रत्यक्ष आत्मिक संबंध स्थापित करने पर बल दिया जाता है। सूफी संतों का विश्वास था कि ईश्वर तक पहुँचने का मार्ग प्रेम, भक्ति, त्याग, साधना और आत्मानुभूति से होकर जाता है, न कि केवल कर्मकांडों से। भारत में सूफी मत का आगमन लगभग बारहवीं शताब्दी के आसपास हुआ। विभिन्न सूफी सिलसिलों जैसे चिश्ती, सुहरावर्दी, कादरी और नक्शबंदी ने भारत में अपनी गतिविधियाँ प्रारंभ कीं। विशेष रूप से चिश्ती संतों ने भारतीय जनजीवन के साथ घनिष्ठ संबंध स्थापित किया। उन्होंने स्थानीय भाषाओं को अपनाया तथा सामान्य जनता तक अपनी शिक्षाओं को पहुँचाने का प्रयास किया।
___ ________ ____ _________ ________.________ ______ ___ ______ _______ __________ _________ ________ ________.
____ ______ ________ ____ ________ _________ ___ ___ _____ __________ ____.
_________ ___ ______ _______ ______ ____ ______ ________ _______.
__________ ______ ________ ________ _____ ________ _____ __________ ______.
______ _______ __________ ________ ____ ___.
______ __________ _________ _____ ____.
_________ ____ ____ ________ _________ __________.
_________ _____ __________ _______ _________ ________ _____ _________ ________ ____ ____.
_____ ___ _____ _______ _________ _________.
____ ________ ___ __________ ______ ________ ______ ___ _________ ________ _______ ________.
_____ _______ _______ _____ _____ __________ ____.
__________ ____ ____ _______ _________ ______.
______ ______ _____ ___ _______ ______ _____ _____ ________ _________.
_____ ____ __________ ____ __________ ________ ____ __________ __________.
_____ ________ _______ _________ _____ ____ ____ __________ _____ ___.
________ ___ _______ ______ ______.
_________ ______ _________ __________ _____ _________.
_____ ______ _____ __________ ________ ________.
____ ________ ______ _______ _________ _________.
_________ ______ _________ _____ ________ ____.
_________ ________ ______ _____ _____ ___.
____ ________ _______ _________ ______ _______ ____ ________ ___ ________.
________ ___ _______ __________ ___ _____ ________.
_________ _________ _______ ___ _________ ____ _____ ______ ____ __________ ________.
_________ ________ ___ ____ _________ _________ _________ ________ ____ ________ ___.
__________ ________ ________ ___ _________ _____ __________ _____ _________ __________ _____.
______ ___ __________ ____ __________ _______ ___ ___ _____.
_______ ____ _______ ________ _________ ___ ____.
_______ ______ __________ ______ __________ ___ ______ ___ ____ _____ _____ _____.
_______ _________ ________ ___ _______ ___ _______ _________ ________ ________.
______ ______ ___ __________ __________ ___ ____ _____ _________ ______ __________ ___.
__________ _______ ______ _____ ____ ______ _____ ______ ___ _________.
______ _______ _______ ____ ________ ___ ________ _______ ______.
___ ______ ___ ________ ________ ____ ___ _____ ________ _______ ___.
_____ _________ __________ ______ ___.
___ _______ ________ ____ _______ __________ ____ ________ ________.
__________ ________ _____ ____ _______ ________ _________ ___ ____ _________.
_______ _____ _________ _______ __________ ___ _________ ________ ________ _________ ______ ________.
_________ ______ _________ ______ ___ __________.
__________ _________ _________ _______ ______ ________ _______ ______ _____ ___.
_____ _______ ________ __________ ________ ____ _______ ______ __________ ___ ______.
____ _______ ___ _________ _______ __________ _____.
_____ _____ _____ ___ ____ __________ __________ ________ _____ _____ ___ _______.
______ ____ _______ _________ _____ __________ _______ _____ ________ ________ ____ __________.
__________ _________ _________ _____ ________ ___ ___ __________ ___.
___ _________ ______ _____ _______ _______.
___ ___ ______ _______ ____ _____ _______ _________ _________.
__________ ____ _____ ____ _______ ________ ___ ____.
___ ______ ______ ____ __________ ________ _______ ___ ____ ____ ___.
___ ___ _________ _______ ____ __________ _________ ______ ________ ____ _______ ________.
____ ________ ______ __________ __________.
_______ ________ __________ ______ _____ ______ _________.
________ _______ ____ ______ _________ _______ _________ _________ ___ ___.
________ __________ __________ ____ ___ ___ ___ ___ ______ __________.
_______ ___ ______ __________ ____ _______ _______ ________ _________ _______ ________ ___.
__________ __________ _________ ___ _________ _______ _____ _____.
_____ __________ _______ ________ _____ ______ __________ ______ ____ ___ _______ _______.
_______ ___ ___ ______ _________ _____ _____.
_______ ______ __________ _______ ______ _____ _____ __________ _________ ________.
________ ______ ___ ________ _______ ___ __________.
___ ____ ______ ____ ______ _____ _______ ______ __________.
___ ______ ______ ____ _________ ______ __________ ___.
________ _____ __________ __________ ______.
_________ _______ ______ _____ _______ _________ __________ __________.
_______ _____ ________ ___ _________.
_________ _______ __________ __________ ____ _________ ___ ____ _____ _____ _____ _____.
__________ ____ ________ _____ ______ _______ ________ ________ ___.
______ ____ ____ ______ __________ ____ ______ _______ ________ _________ __________ __________.
___ _______ ____ ____ ____ ______ ______ ___ __________.
__________ ______ _________ ______ ______ _________ _____ _______ _______.
_______ ________ ___ _________ ___ _____ _____ ___.
_____ ____ __________ __________ _______ _____ ______ ____ ___.
_______ ___ ________ ___ _______ _________.
__________ ________ ___ ______ ___ _________ _________ _______ _________ ______ _________ ______.
_________ ______ _______ ___ ________ _______ ______ _______ ________ ________ ___.
_____ _____ __________ ________ ____.
_____ _____ ________ _______ ________ ______ ___.
_____ _________ ___ ____ ______ __________ _________ _____ _______.
_______ _____ _________ _____ ____ ___.
_________ ______ _______ _______ ___ _________ ________ __________ _______ ___.
____ __________ ___ _______ ______ ______ ________ _____ ____ ___ __________ __________.
______ ________ _____ _________ ________ ____ _____ ________.
_____ ________ ____ _____ _______ ____ _________ _____ _________ _______ __________ _______.
________ ________ __________ __________ __________.
______ _____ ___ ______ _____ ________ ________ _________.
_____ _____ _____ ____ ______ ___ _________ _________.
_________ _________ _______ __________ _____ _________ ___ ____ _________ ___ _____.
_________ ___ __________ ___ _________ _______ _________.
_________ __________ _____ ______ _________.
________ _________ ____ ____ ________ ________ _________.
________ ______ ___ _________ ___ ____ _______ _____ ____ ________.
______ _________ ________ _______ ______ ____ ___ _____ ______ _________ __________.
______ ____ ______ _________ ________ _______ __________.
_________ ___ ____ ________ __________ ___ ___.
___ ___ ______ __________ ____ ______ __________.
____ ____ ___ ____ ________ ______.
________ ________ ____ ____ _____ ______ ______.
__________ ______ _______ ___ __________ __________ ___ _____ ________ _____ ___.
______ __________ _____ ________ _______ __________.
__________ ________ _________ _______ _______ ________.
_______ ________ __________ ____ ___ _____ ___ __________ __________ _____.
________ _____ _____ _______ ______ ____.
________ ___ ___ _______ ____ _______.
__________ __________ _________ ____ __________ _________ ____ ___ ___.
__________ ___ _____ ________ ______ ________ ________ _____ ______.
_________ _______ ______ _____ __________ _____ __________ ______ ______ _________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.