Question
समाज के आर्थिक, सामाजिक और पारिस्थितिक पहलुओं पर बड़े बांधों के प्रभावों पर चर्चा कीजिए।
Answer :
Word Count : 1057
__________ ______ ___ ___ _____ _______ ____ ___.
______ _____ ____ ________ ________ _______ __________ ____.
_____ ________ ___ _________ _________ _____ __________ _____ ______ ___.
____ ____ ____ ____ _____ _______ _______ _______ _______ ______.
___ ______ _____ _____ _______ ____ _________ _____.
___ ___ ____ _______ ____.
________ _________ __________ __________ ______ _______ ________.
_________ ____ _______ ______ ________ ______ ________ _________ ____ __________ _____.
_____ _______ ______ ________ ____ ________ _____ ________ ____ _____ _______.
_________ ______ ________ ___ ________ ____ __________ __________ ____.
____ ____ ________ _________ ____ ___ __________ ___.
_____ ________ _____ ________ __________ __________ _______ ____ ___ ______.
___ _______ ________ ____ ________ ___ ______ ____.
_____ ___ __________ ______ ______ ________.
_________ ________ _______ ____ __________ _________ ___ _____ ______.
______ ________ _____ _______ __________ _________ _______ _______ ________ __________.
_________ ________ __________ ___ ___ __________ ___ ________.
___ ___ ________ ___ ___ ___ ________.
________ ___ ________ ______ _____ ______ ____ ________.
____ __________ _______ _______ _____.
___ ____ ______ ___ ________ ______ _________ ________ ______.
___ __________ ___ ______ _____ _____ ______ _________ _______ ___ __________ _______.
______ ___ _______ ______ ___.
_____ _____ _____ ____ _________.
___ _______ __________ _______ _______ ____ _____ __________ __________ _____ _____ ______.
____ ___ __________ ____ ____ __________ _____ ___.
_______ _________ ________ _______ ____ ____ _____ __________ ________ _______ _____ ______.
____ _______ _______ _____ __________ ______.
___ ______ ___ ____ __________ _________ ________ __________.
__________ __________ _______ ______ __________ _______ ____ _______ ___.
_____ _________ ___ __________ ____ __________ ______ ___ _____ _________ _______ _____.
_________ __________ ___ ___ _________ ______ ________ _____ ________ ____.
____ ______ ____ ________ __________ ______ _____ _______ __________.
_____ __________ ____ _______ _________ ________ _______.
_________ ______ __________ _____ ________ __________ ______ __________ ______ _________ ________.
_____ ________ ___ ________ __________ ______.
_________ _____ _________ __________ ____ ______ _________ ______ ______.
___ _______ ___ _____ _________ ________ __________ ___ _______ ____.
_________ _______ ________ _______ __________ _______ ______ _____ _____.
_____ ______ ____ ____ _______ ______ ___ _____ ________ _______ ________.
__________ _____ ___ ___ ________.
_______ _______ ______ _______ _________.
_______ ________ ___ _____ _________.
__________ ______ _________ __________ _____ _________ ______ ___ ____ _____ ______.
__________ _______ __________ __________ ______ ____ ___ ___ ____ ________ _____ ________.
____ _______ __________ ________ ________.
__________ _________ _____ ___ ___ ___ __________ ____ ____ ________ __________.
___ ___ _____ ________ ______ ____ ________ _____ ___ _______ _____ _____.
_____ __________ _____ _________ ______ _______.
________ _______ ____ ____ ________ ______ ____ _______ ________ ____ ____ ___.
______ _______ ______ ___ ________.
__________ ___ ___ ____ ____ __________ __________ _______ __________.
__________ ___ _________ ______ _________ _____ __________ __________ ________ ____ ___.
________ ____ _____ ______ ____ _______ _______ ______ ____.
____ _______ ___ ______ ________ ___ ______ ____ ____ _________ ______ _______.
__________ __________ ______ ____ __________ __________.
__________ ____ ___ ________ ____ ____ ____ __________ _________ ____ _____.
______ ____ ______ ____ _________ ______ ______ ____ _________ __________ _____.
____ _____ ______ _________ _________ ____ ______ _____.
__________ ______ _____ ______ __________ ___ ________ ______ _________.
_____ _________ ______ ________ ____ ___ _____ _________ _____ ________ _______.
_______ ________ ___ _______ ______.
________ _________ ___ ____ ________ __________ ________ ____.
_____ _________ _______ _______ ______.
_____ _______ _________ _____ ______ _____ ______ ________ _________ _________ _______ __________.
_________ _______ ___ __________ _______ __________ __________.
________ __________ ____ ___ __________ _________ _____ ___.
___ ________ ________ ___ ____ ____ _______.
_______ ___ ______ ________ _________ ________ __________ _________.
__________ _____ _________ ______ ________ _________ _______ __________ _________ _______ ______.
___ ____ _________ ___ ___ ______ ________ _____ ____.
____ ______ _______ _____ _______ ______ ________ _______.
_______ ___ ____ __________ _______ ___.
____ __________ _________ ________ _____ ______ ___ ____ __________ ___ ____ ________.
___ ____ _______ ______ ________ __________.
__________ ___ ____ __________ ____ _____ _____ _____ __________ _____ ______.
______ ___ ____ _________ _________ ____ __________.
______ ___ ___ ______ __________ __________ ______ __________ _________ ______ _____ ____.
____ _______ _____ _____ _________ ________ _________ _________.
__________ ___ _______ ________ _______ _____ _______ _________ ________ ____ __________ ____.
_________ _______ __________ ______ _______ _________ __________ __________ _________ ___.
_______ ______ ___ ______ _____ ____ ______ ___ __________ __________ ___.
______ _______ ________ ______ ___.
_________ __________ ________ ____ ______.
___ _____ _____ _______ _____ ____ _______ _______ ____ _________.
___ _________ ____ _____ _______ ___.
________ _______ _________ _____ ___ _________ ____ __________ ______ ______ ___.
________ ___ _________ _________ _____ __________ ___ _________ _______ _________.
___ ________ _______ ________ ______ ______ _______ __________ _____ _________ ___ _______.
__________ ____ __________ ______ ______ ___ __________ ________ _____.
___ ________ ___ ______ __________ _______ _______ ________.
__________ ___ __________ ______ __________ _________ _____ ____ ________ ___.
____ ______ ____ ___ _____ ____ ________ __________ ________.
______ _________ __________ _______ ________ ________ _________ ________ ___.
______ _____ ______ ______ ______.
_____ ________ ______ ______ __________ __________.
Skip in 10
बड़े बांधों का निर्माण विकास के प्रतीक के रूप में प्रस्तुत किया गया है, लेकिन इनके प्रभाव बहुआयामी होते हैं। ये प्रभाव न केवल आर्थिक विकास से जुड़े होते हैं, बल्कि समाज के सामाजिक-सांस्कृतिक ढांचे और पारिस्थितिकी तंत्र पर भी गहरा प्रभाव डालते हैं। समाजशास्त्र के परिप्रेक्ष्य से जब हम बड़े बांधों का मूल्यांकन करते हैं, तो हमें उनके विभिन्न पक्षों की समग्रता में पड़ताल करनी होती है। बड़े बांधों का निर्माण आम तौर पर जल विद्युत उत्पादन, सिंचाई, और बाढ़ नियंत्रण के उद्देश्य से किया जाता है। लेकिन इन बांधों से उत्पन्न प्रभाव स्थानीय समुदायों की जीवन-शैली, आजीविका, सामाजिक संरचना और प्राकृतिक संसाधनों की स्थिति को व्यापक रूप से प्रभावित करते हैं। आर्थिक प्रभाव: बड़े बांधों का निर्माण आम तौर पर आर्थिक दृष्टि से लाभकारी समझा जाता है क्योंकि ये कृषि, उद्योग और बिजली उत्पादन के लिए जल संसाधनों की आपूर्ति करते हैं। इससे क्षेत्रीय और राष्ट्रीय स्तर पर आर्थिक वृद्धि को बढ़ावा मिलता है। सिंचाई की सुविधा मिलने से कृषि उत्पादन में वृद्धि होती है, जिससे किसानों की आय बढ़ती है और खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित होती है। बांधों से उत्पन्न जलविद्युत ऊर्जा एक सस्ती और टिकाऊ ऊर्जा का स्रोत मानी जाती है। इससे औद्योगिकीकरण को बढ़ावा मिलता है और रोजगार के नए अवसर सृजित होते हैं। इसके अलावा, निर्माण कार्यों के दौरान और उसके बाद संबंधित गतिविधियों में अस्थायी और
____ __________ __________ ___ ___.__________ ______ ___ ___ _____ _______ ____ ___.
______ _____ ____ ________ ________ _______ __________ ____.
_____ ________ ___ _________ _________ _____ __________ _____ ______ ___.
____ ____ ____ ____ _____ _______ _______ _______ _______ ______.
___ ______ _____ _____ _______ ____ _________ _____.
___ ___ ____ _______ ____.
________ _________ __________ __________ ______ _______ ________.
_________ ____ _______ ______ ________ ______ ________ _________ ____ __________ _____.
_____ _______ ______ ________ ____ ________ _____ ________ ____ _____ _______.
_________ ______ ________ ___ ________ ____ __________ __________ ____.
____ ____ ________ _________ ____ ___ __________ ___.
_____ ________ _____ ________ __________ __________ _______ ____ ___ ______.
___ _______ ________ ____ ________ ___ ______ ____.
_____ ___ __________ ______ ______ ________.
_________ ________ _______ ____ __________ _________ ___ _____ ______.
______ ________ _____ _______ __________ _________ _______ _______ ________ __________.
_________ ________ __________ ___ ___ __________ ___ ________.
___ ___ ________ ___ ___ ___ ________.
________ ___ ________ ______ _____ ______ ____ ________.
____ __________ _______ _______ _____.
___ ____ ______ ___ ________ ______ _________ ________ ______.
___ __________ ___ ______ _____ _____ ______ _________ _______ ___ __________ _______.
______ ___ _______ ______ ___.
_____ _____ _____ ____ _________.
___ _______ __________ _______ _______ ____ _____ __________ __________ _____ _____ ______.
____ ___ __________ ____ ____ __________ _____ ___.
_______ _________ ________ _______ ____ ____ _____ __________ ________ _______ _____ ______.
____ _______ _______ _____ __________ ______.
___ ______ ___ ____ __________ _________ ________ __________.
__________ __________ _______ ______ __________ _______ ____ _______ ___.
_____ _________ ___ __________ ____ __________ ______ ___ _____ _________ _______ _____.
_________ __________ ___ ___ _________ ______ ________ _____ ________ ____.
____ ______ ____ ________ __________ ______ _____ _______ __________.
_____ __________ ____ _______ _________ ________ _______.
_________ ______ __________ _____ ________ __________ ______ __________ ______ _________ ________.
_____ ________ ___ ________ __________ ______.
_________ _____ _________ __________ ____ ______ _________ ______ ______.
___ _______ ___ _____ _________ ________ __________ ___ _______ ____.
_________ _______ ________ _______ __________ _______ ______ _____ _____.
_____ ______ ____ ____ _______ ______ ___ _____ ________ _______ ________.
__________ _____ ___ ___ ________.
_______ _______ ______ _______ _________.
_______ ________ ___ _____ _________.
__________ ______ _________ __________ _____ _________ ______ ___ ____ _____ ______.
__________ _______ __________ __________ ______ ____ ___ ___ ____ ________ _____ ________.
____ _______ __________ ________ ________.
__________ _________ _____ ___ ___ ___ __________ ____ ____ ________ __________.
___ ___ _____ ________ ______ ____ ________ _____ ___ _______ _____ _____.
_____ __________ _____ _________ ______ _______.
________ _______ ____ ____ ________ ______ ____ _______ ________ ____ ____ ___.
______ _______ ______ ___ ________.
__________ ___ ___ ____ ____ __________ __________ _______ __________.
__________ ___ _________ ______ _________ _____ __________ __________ ________ ____ ___.
________ ____ _____ ______ ____ _______ _______ ______ ____.
____ _______ ___ ______ ________ ___ ______ ____ ____ _________ ______ _______.
__________ __________ ______ ____ __________ __________.
__________ ____ ___ ________ ____ ____ ____ __________ _________ ____ _____.
______ ____ ______ ____ _________ ______ ______ ____ _________ __________ _____.
____ _____ ______ _________ _________ ____ ______ _____.
__________ ______ _____ ______ __________ ___ ________ ______ _________.
_____ _________ ______ ________ ____ ___ _____ _________ _____ ________ _______.
_______ ________ ___ _______ ______.
________ _________ ___ ____ ________ __________ ________ ____.
_____ _________ _______ _______ ______.
_____ _______ _________ _____ ______ _____ ______ ________ _________ _________ _______ __________.
_________ _______ ___ __________ _______ __________ __________.
________ __________ ____ ___ __________ _________ _____ ___.
___ ________ ________ ___ ____ ____ _______.
_______ ___ ______ ________ _________ ________ __________ _________.
__________ _____ _________ ______ ________ _________ _______ __________ _________ _______ ______.
___ ____ _________ ___ ___ ______ ________ _____ ____.
____ ______ _______ _____ _______ ______ ________ _______.
_______ ___ ____ __________ _______ ___.
____ __________ _________ ________ _____ ______ ___ ____ __________ ___ ____ ________.
___ ____ _______ ______ ________ __________.
__________ ___ ____ __________ ____ _____ _____ _____ __________ _____ ______.
______ ___ ____ _________ _________ ____ __________.
______ ___ ___ ______ __________ __________ ______ __________ _________ ______ _____ ____.
____ _______ _____ _____ _________ ________ _________ _________.
__________ ___ _______ ________ _______ _____ _______ _________ ________ ____ __________ ____.
_________ _______ __________ ______ _______ _________ __________ __________ _________ ___.
_______ ______ ___ ______ _____ ____ ______ ___ __________ __________ ___.
______ _______ ________ ______ ___.
_________ __________ ________ ____ ______.
___ _____ _____ _______ _____ ____ _______ _______ ____ _________.
___ _________ ____ _____ _______ ___.
________ _______ _________ _____ ___ _________ ____ __________ ______ ______ ___.
________ ___ _________ _________ _____ __________ ___ _________ _______ _________.
___ ________ _______ ________ ______ ______ _______ __________ _____ _________ ___ _______.
__________ ____ __________ ______ ______ ___ __________ ________ _____.
___ ________ ___ ______ __________ _______ _______ ________.
__________ ___ __________ ______ __________ _________ _____ ____ ________ ___.
____ ______ ____ ___ _____ ____ ________ __________ ________.
______ _________ __________ _______ ________ ________ _________ ________ ___.
______ _____ ______ ______ ______.
_____ ________ ______ ______ __________ __________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.