Question
मर्चेंडाइजिंग (Merchandising) से आप क्या समझते हैं? एक खुदरा मर्चेंडाइजर (Retail Merchandiser) द्वारा निभाई जाने वाली किसी भी तीन भूमिकाओं की व्याख्या कीजिए।
Answer :
Word Count : 1359
_____ _______ ___ _______ ___ _______ _______ _________ ____ __________.
___ _____ __________ ______ _______ ____.
__________ _______ ______ ______ _____ _______ ______ _____.
_______ ____ _____ __________ ______ ________.
_______ _________ _____ _________ __________ _________ __________ ____.
__________ _____ _________ __________ _________ ____ _________ ______ _________ _________.
_________ ____ ____ ___ __________ ___ ________ ____ _______ _______ ____.
_________ ________ _________ _____ _______.
_____ ________ _____ _____ __________ _____ ____ _____ _____ _________.
______ ________ _________ _________ _____ __________ _______.
__________ _____ ______ ______ _____ _____ ______ ____ ____ ___.
______ ___ ____ ______ __________ _______ ________ _________.
________ ___ __________ _____ ____.
_________ ______ __________ ________ _______ ____ _____ ________ _______.
_______ _______ ________ _______ ________.
_______ ____ __________ _________ ____ _________ ________ ______ _______ __________.
___ __________ _________ _________ ______ _____ ___ ____ _________.
______ ___ ___ __________ _____ ______ ___.
_____ ______ _______ _____ ___ __________ _____ __________ _____ _________ _____.
_______ ___ ________ ___ ________.
__________ ___ __________ _________ ___ ___ _____ __________ ______ ________ ____ ___.
_________ _________ __________ _________ __________ ______ _______ ___.
_______ ________ _______ ____ ____ ___ ___ ______ _________ ______.
_________ __________ __________ ________ _________ ___ _________.
__________ _____ ___ ______ _________ ______ _________ __________ ____.
__________ ____ _____ ______ _________ ______ ________ ___ _______.
_______ ____ ___ __________ ________.
___ ____ ___ ________ _______ _________ _____ ________ ____ ________ ___ _______.
___ _________ _____ __________ __________ _________.
________ _____ __________ ___ ____ __________ _____ _____.
___ _______ ____ __________ _______ _________ ________ _______ ____.
____ ____ ________ ______ _______ _______ _______ ______.
____ _____ _____ ___ __________ _____ _____ ___ ________ ____ ___ _________.
____ ____ ___ _________ ________ _______.
______ _________ ___ ____ ______ ________ __________ ______ ______ ______.
_________ ________ ________ _______ _______ ___ ________ ______ _______.
__________ __________ _____ ____ _______ ____ __________.
___ _____ ______ __________ ___ ___ _______ __________.
____ ________ _________ ____ ____ ___ _____ _________.
_________ ___ ______ _________ __________ _____ _________ _______ __________.
____ ________ ___ __________ _______ __________ ____ ___ ______ ________ __________.
____ __________ _____ ______ _________ _______ ____.
__________ __________ ____ ______ ___ _____ __________ ______ _________.
_________ ___ ____ __________ ___ ________ _____ _______ __________.
______ ____ _____ ________ ___ ______ ______ ________ ______ ____ ________.
_______ _______ ________ ______ ________ ________ __________ __________ ________.
____ ________ _________ _______ ______ _________ ______ __________ _________ _________ ___ _________.
_______ ______ __________ _______ _____.
_________ ________ _______ _____ ______ ________ _________ ___ ___.
______ ___ _________ ___ ___.
_______ _________ _______ __________ ___ ____.
__________ ____ ___ ____ ________.
_____ ___ ___ _______ _______ ________ ________ ___ _______ ________ ____ ________.
____ ________ _____ __________ _____.
__________ __________ _________ ____ ________.
____ ________ _______ _______ _____ ______ __________ __________.
___ _________ ___ _________ _______ ___.
__________ ______ ________ ____ _______ __________ _________ _______.
__________ ___ _________ ______ ______ __________ _________ _______.
__________ _________ __________ _________ _____ _________ ______ __________ ________ _________.
__________ ________ _________ ______ ____ ____ __________.
__________ _____ _____ _____ __________ ______ __________ _______ ______ _____ __________ ___.
___ _________ _______ ________ ______ _________ __________ ______ ________ _____ ______.
_________ ________ ________ __________ _____ _________ ___ ______ ________ ___ __________.
________ ________ __________ _____ ___ ______ ______ __________ _________.
___ _______ _________ ______ __________ _________.
______ _______ __________ _______ _______.
__________ ________ ___ ________ _____ _____ ________ ____ ____.
____ _____ ___ _________ ____ _______ __________ ___.
__________ ______ ______ ________ ________ _______ _____ ____ ___ ____ ______ _________.
__________ ________ ____ __________ ____ ______ _____ ___ __________.
______ ________ ___ _______ _____ ______ _______ _______ _________ ________.
_________ ______ _______ _____ ______ __________ _______.
_____ ________ ________ _________ ____ _______ _____.
__________ ____ _____ __________ ________ ________ __________ __________ _____.
______ ________ ____ _____ ______ ______ _______ _______ ________.
_________ _______ ____ ___ ____.
_______ ________ _______ ________ ________ __________ _________ ________ _________ ____ ______ ____.
___ _____ _________ ______ _______ _______ __________ ___ _________.
__________ ____ ______ _________ __________.
___ ____ ______ _______ __________ ________ ________ _________.
____ _____ _______ _______ _________ _________ _______ ____.
_____ ________ ______ ______ ____ ______ ________ ______ _________ __________.
_________ _________ __________ ________ ____ ____ _______ _________ _____ _________ ___ __________.
__________ ________ _______ ____ ____ __________ ______ ________ ________ ________.
______ _________ _____ __________ ____.
___ _________ ___ __________ _____ ______ ______ ___ __________ ________ ____ ________.
_______ ___ _____ ______ ____ __________.
_________ _____ ____ ____ ________.
____ _________ _____ _________ __________ ___ ________ _________ ______ ____ _________ __________.
___ ______ _____ _______ __________ ___ _______ __________ _____.
__________ ____ ______ ________ ________.
_______ _________ ________ _____ _________ _____ _______ _______ ______ _______ _________.
_______ ___ ________ _______ _______ __________.
_____ _______ __________ ______ _____ _______ ________ _____ ___ _____ _______.
____ _________ _______ __________ ____ ________ ____.
________ _______ _____ ____ _______ __________ _____.
________ __________ __________ _________ _________ ________.
_________ ________ __________ _________ _______ _____ ____ ___ ___ _____.
_______ ________ __________ __________ ________ _________ _________ _____ _____.
____ ___ ____ ___ ________ ___ _____.
____ ___ _________ __________ ______ ___.
_________ _____ ___ __________ _____.
_______ _______ _______ ___ _______ ____ _________ ________ ______.
____ _________ _________ _________ ___ _______ ____.
_________ _______ ______ ________ _______.
______ ____ _________ _______ ________ _______ ______ __________.
_________ ___ ___ _______ _____ _________ _________ _________ __________.
____ ________ ______ _________ _____.
_______ ______ _________ _____ ____.
__________ ______ ___ ______ ___ __________ _________.
__________ ______ ___ _________ _________ ________ ______ _____ _____.
_________ ______ _________ ________ _______ ______.
_________ ____ _______ ___ _____ ________ _______ _________ ____.
______ _________ _______ _____ _______ ___ ________ _____ ____ _______ _____.
_____ __________ ___ _______ _______.
____ ___ __________ _____ _____ _________ ___ _____ ___.
___ _________ _______ _________ _____ ___ ______ ________ _______.
_______ ___ ___ ______ _____ _________.
___ _______ ___ __________ ___ _______ _______ ____.
________ __________ ____ ___ ______ ____ _________.
_____ ________ ________ ________ __________.
________ ______ ___ ______ ____ ____.
______ _______ _________ ____ ____.
_______ _________ _____ __________ __________ _____ _________ _______ __________.
________ ___ _______ ________ _____ _________ _________ ___.
_______ ______ _______ ______ ___.
________ _____ ___ _________ ___.
______ _________ _______ ___ _________ _____ _______ _______ _______ _________.
_____ ____ ______ _______ _____.
____ __________ ________ _____ _____ _____ ___ ___ ____ _______.
____ _________ ____ ____ ________ _____ ______ ______.
_________.
Skip in 10
मर्चेंडाइजिंग से आशय खुदरा व्यापार में उन सभी योजनाबद्ध गतिविधियों से है जिनके माध्यम से सही उत्पाद को सही मात्रा, सही गुणवत्ता, सही समय, सही स्थान और सही कीमत पर ग्राहक तक पहुँचाया जाता है। सरल शब्दों में, मर्चेंडाइजिंग वह प्रक्रिया है जिसमें ग्राहकों की आवश्यकताओं और बाजार की प्रवृत्तियों को समझकर उत्पादों का चयन, खरीद, वर्गीकरण, मूल्य निर्धारण, प्रस्तुतीकरण तथा बिक्री की योजना बनाई जाती है। इसका प्रमुख उद्देश्य ग्राहकों की अपेक्षाओं को पूरा करते हुए बिक्री तथा लाभ में वृद्धि करना है। खुदरा व्यापार में मर्चेंडाइजिंग केवल वस्तुओं को दुकान में उपलब्ध कराने तक सीमित नहीं है, बल्कि इसमें ग्राहक की पसंद, फैशन और बाजार के रुझान, प्रतिस्पर्धा, मौसमी मांग, स्टॉक की उपलब्धता तथा बिक्री के प्रदर्शन का निरंतर विश्लेषण भी शामिल होता है। मर्चेंडाइजिंग खुदरा व्यवसाय की सफलता का एक महत्वपूर्ण आधार है क्योंकि ग्राहक किसी दुकान या ब्रांड से केवल उत्पाद खरीदने नहीं आता, बल्कि वह अपनी आवश्यकता, पसंद, सुविधा और बजट के अनुरूप विकल्प चाहता है। यदि किसी खुदरा विक्रेता के पास सही उत्पाद उपलब्ध नहीं हैं या उत्पादों को आकर्षक ढंग से प्रस्तुत नहीं किया गया है, तो ग्राहक प्रतिस्पर्धी विक्रेता की ओर जा सकता है। इसलिए मर्चेंडाइजिंग का संबंध उत्पाद और ग्राहक के बीच प्रभावी संबंध स्थापित करने से है। इसमें बिक्री के आँकड़ों तथा ग्राहक व्यवहार के आधार पर यह निर्णय लिया जाता है कि कौन-से उत्पाद रखे जाएँ, कितनी मात्रा में रखे जाएँ, उन्हें कहाँ प्रदर्शित किया जाए और किस कीमत पर बेचा जाए। मर्चेंडाइजिंग प्रक्रिया में कई गतिविधियाँ सम्मिलित होती हैं। इनमें बाजार अनुसंधान, ग्राहक की आवश्यकता का अध्ययन, उत्पाद चयन, विक्रेताओं तथा आपूर्तिकर्ताओं से समन्वय, खरीद की योजना, स्टॉक प्रबंधन, मूल्य निर्धारण, उत्पादों का प्रदर्शन, बिक्री विश्लेषण तथा मौसमी योजनाएँ प्रमुख हैं। आधुनिक खुदरा
____ __________ __________ _________ _________ _____ _______ _________ ________ _____ _______ ____._____ _______ ___ _______ ___ _______ _______ _________ ____ __________.
___ _____ __________ ______ _______ ____.
__________ _______ ______ ______ _____ _______ ______ _____.
_______ ____ _____ __________ ______ ________.
_______ _________ _____ _________ __________ _________ __________ ____.
__________ _____ _________ __________ _________ ____ _________ ______ _________ _________.
_________ ____ ____ ___ __________ ___ ________ ____ _______ _______ ____.
_________ ________ _________ _____ _______.
_____ ________ _____ _____ __________ _____ ____ _____ _____ _________.
______ ________ _________ _________ _____ __________ _______.
__________ _____ ______ ______ _____ _____ ______ ____ ____ ___.
______ ___ ____ ______ __________ _______ ________ _________.
________ ___ __________ _____ ____.
_________ ______ __________ ________ _______ ____ _____ ________ _______.
_______ _______ ________ _______ ________.
_______ ____ __________ _________ ____ _________ ________ ______ _______ __________.
___ __________ _________ _________ ______ _____ ___ ____ _________.
______ ___ ___ __________ _____ ______ ___.
_____ ______ _______ _____ ___ __________ _____ __________ _____ _________ _____.
_______ ___ ________ ___ ________.
__________ ___ __________ _________ ___ ___ _____ __________ ______ ________ ____ ___.
_________ _________ __________ _________ __________ ______ _______ ___.
_______ ________ _______ ____ ____ ___ ___ ______ _________ ______.
_________ __________ __________ ________ _________ ___ _________.
__________ _____ ___ ______ _________ ______ _________ __________ ____.
__________ ____ _____ ______ _________ ______ ________ ___ _______.
_______ ____ ___ __________ ________.
___ ____ ___ ________ _______ _________ _____ ________ ____ ________ ___ _______.
___ _________ _____ __________ __________ _________.
________ _____ __________ ___ ____ __________ _____ _____.
___ _______ ____ __________ _______ _________ ________ _______ ____.
____ ____ ________ ______ _______ _______ _______ ______.
____ _____ _____ ___ __________ _____ _____ ___ ________ ____ ___ _________.
____ ____ ___ _________ ________ _______.
______ _________ ___ ____ ______ ________ __________ ______ ______ ______.
_________ ________ ________ _______ _______ ___ ________ ______ _______.
__________ __________ _____ ____ _______ ____ __________.
___ _____ ______ __________ ___ ___ _______ __________.
____ ________ _________ ____ ____ ___ _____ _________.
_________ ___ ______ _________ __________ _____ _________ _______ __________.
____ ________ ___ __________ _______ __________ ____ ___ ______ ________ __________.
____ __________ _____ ______ _________ _______ ____.
__________ __________ ____ ______ ___ _____ __________ ______ _________.
_________ ___ ____ __________ ___ ________ _____ _______ __________.
______ ____ _____ ________ ___ ______ ______ ________ ______ ____ ________.
_______ _______ ________ ______ ________ ________ __________ __________ ________.
____ ________ _________ _______ ______ _________ ______ __________ _________ _________ ___ _________.
_______ ______ __________ _______ _____.
_________ ________ _______ _____ ______ ________ _________ ___ ___.
______ ___ _________ ___ ___.
_______ _________ _______ __________ ___ ____.
__________ ____ ___ ____ ________.
_____ ___ ___ _______ _______ ________ ________ ___ _______ ________ ____ ________.
____ ________ _____ __________ _____.
__________ __________ _________ ____ ________.
____ ________ _______ _______ _____ ______ __________ __________.
___ _________ ___ _________ _______ ___.
__________ ______ ________ ____ _______ __________ _________ _______.
__________ ___ _________ ______ ______ __________ _________ _______.
__________ _________ __________ _________ _____ _________ ______ __________ ________ _________.
__________ ________ _________ ______ ____ ____ __________.
__________ _____ _____ _____ __________ ______ __________ _______ ______ _____ __________ ___.
___ _________ _______ ________ ______ _________ __________ ______ ________ _____ ______.
_________ ________ ________ __________ _____ _________ ___ ______ ________ ___ __________.
________ ________ __________ _____ ___ ______ ______ __________ _________.
___ _______ _________ ______ __________ _________.
______ _______ __________ _______ _______.
__________ ________ ___ ________ _____ _____ ________ ____ ____.
____ _____ ___ _________ ____ _______ __________ ___.
__________ ______ ______ ________ ________ _______ _____ ____ ___ ____ ______ _________.
__________ ________ ____ __________ ____ ______ _____ ___ __________.
______ ________ ___ _______ _____ ______ _______ _______ _________ ________.
_________ ______ _______ _____ ______ __________ _______.
_____ ________ ________ _________ ____ _______ _____.
__________ ____ _____ __________ ________ ________ __________ __________ _____.
______ ________ ____ _____ ______ ______ _______ _______ ________.
_________ _______ ____ ___ ____.
_______ ________ _______ ________ ________ __________ _________ ________ _________ ____ ______ ____.
___ _____ _________ ______ _______ _______ __________ ___ _________.
__________ ____ ______ _________ __________.
___ ____ ______ _______ __________ ________ ________ _________.
____ _____ _______ _______ _________ _________ _______ ____.
_____ ________ ______ ______ ____ ______ ________ ______ _________ __________.
_________ _________ __________ ________ ____ ____ _______ _________ _____ _________ ___ __________.
__________ ________ _______ ____ ____ __________ ______ ________ ________ ________.
______ _________ _____ __________ ____.
___ _________ ___ __________ _____ ______ ______ ___ __________ ________ ____ ________.
_______ ___ _____ ______ ____ __________.
_________ _____ ____ ____ ________.
____ _________ _____ _________ __________ ___ ________ _________ ______ ____ _________ __________.
___ ______ _____ _______ __________ ___ _______ __________ _____.
__________ ____ ______ ________ ________.
_______ _________ ________ _____ _________ _____ _______ _______ ______ _______ _________.
_______ ___ ________ _______ _______ __________.
_____ _______ __________ ______ _____ _______ ________ _____ ___ _____ _______.
____ _________ _______ __________ ____ ________ ____.
________ _______ _____ ____ _______ __________ _____.
________ __________ __________ _________ _________ ________.
_________ ________ __________ _________ _______ _____ ____ ___ ___ _____.
_______ ________ __________ __________ ________ _________ _________ _____ _____.
____ ___ ____ ___ ________ ___ _____.
____ ___ _________ __________ ______ ___.
_________ _____ ___ __________ _____.
_______ _______ _______ ___ _______ ____ _________ ________ ______.
____ _________ _________ _________ ___ _______ ____.
_________ _______ ______ ________ _______.
______ ____ _________ _______ ________ _______ ______ __________.
_________ ___ ___ _______ _____ _________ _________ _________ __________.
____ ________ ______ _________ _____.
_______ ______ _________ _____ ____.
__________ ______ ___ ______ ___ __________ _________.
__________ ______ ___ _________ _________ ________ ______ _____ _____.
_________ ______ _________ ________ _______ ______.
_________ ____ _______ ___ _____ ________ _______ _________ ____.
______ _________ _______ _____ _______ ___ ________ _____ ____ _______ _____.
_____ __________ ___ _______ _______.
____ ___ __________ _____ _____ _________ ___ _____ ___.
___ _________ _______ _________ _____ ___ ______ ________ _______.
_______ ___ ___ ______ _____ _________.
___ _______ ___ __________ ___ _______ _______ ____.
________ __________ ____ ___ ______ ____ _________.
_____ ________ ________ ________ __________.
________ ______ ___ ______ ____ ____.
______ _______ _________ ____ ____.
_______ _________ _____ __________ __________ _____ _________ _______ __________.
________ ___ _______ ________ _____ _________ _________ ___.
_______ ______ _______ ______ ___.
________ _____ ___ _________ ___.
______ _________ _______ ___ _________ _____ _______ _______ _______ _________.
_____ ____ ______ _______ _____.
____ __________ ________ _____ _____ _____ ___ ___ ____ _______.
____ _________ ____ ____ ________ _____ ______ ______.
_________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.