Question

 निम्नलिखित समीकरण निकाय को हल करने के लिए गाउस–सीडल पुनरावृत्ति विधि को आव्यूह रूप में स्थापित कीजिए :

 

equation$
दिखाइए कि पुनरावृत्ति विधि अभिसरित होती है और अतः इसकी अभिसरण दर ज्ञात कीजिए। (5)

09 Jan 2026
Answer :
Word Count : 318
समीकरण निकाय है: [ \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \ 4 & 3 & -1 \ 3 & 5 & 3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \ y \ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \ 6 \ 4 \end{bmatrix}. ] गाउस–सीडल विधि के लिए पहले इसे पुनरावृत्ति रूप में लिखते हैं। समीकरणों को (x, y, z) के लिए अलग करते हैं: 1. (x + y + z = 1 \implies x = 1 - y - z) 2. (4x + 3y - z = 6 \implies y = \frac{6 - 4x + z}{3}) 3. (3x + 5y + 3z = 4 \implies z = \frac{4 - 3x - 5y}{3}) गाउस–सीडल में हर चरण पर नवीनतम मान इस्तेमाल होते हैं। इसलिए पुनरावृत्ति समीकरण होते हैं: [ \begin{aligned} x^{(k+1)} &=
______ ____ ______ _________ __________ __________ ___ _______ _________.
_____ _____ ___ ___ _____ _____ ____ __________ ______.
___ ______ ___ ___ _________ ____ _______.
_________ ____ ______ _____ ___ _____ _________.
______ ______ _________ ________ _________.
__________ ____ ________ ______ ______ __________ ______ ____ _________.
______ _________ ____ _____ _________ ______ _________.
________ ________ ______ _______ ____.
_________ _________ __________ ____ _______ ___ __________ _______ ______ ____ _____.
_______ _______ ______ ___ _____ ______ ______.
___ ___ _____ ______ __________ _________ ____ _______ ________ _________.
_____ _____ ______ _________ _____ _________.
______ _____ ____ _____ _____ _______ _________ ________ _________ ___.
______ ___ _______ ____ _______ _______ _________ ______ _______.
__________ _______ ________ _____ _______ ____ ______ ____ __________ __________.
__________ __________ ________ ________ _____ ____ ______ ____.
__________ _________ __________ __________ ___ ___.
___ ________ _______ __________ ___ ____.
_____ _____ _______ ______ ________ ___ ______.
_______ _________ ______ _________ _______ _____ _________ _______ _____.
____ _______ _____ ________ ____.
____ _______ _____ _________ ______ _____ ___.
___ _______ ____ ________ ________ _________ __________ __________ _________.
_____ ___ _________ ___ ________ _________ ______ __________ ____.
_________ ___ __________ ______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
  • Solved Assignments
  • Study Notes
  • Guess Papers
  • Question Papers
Skip in 10
Top
📞
Call Support Instant phone assistance IGNOU BMTE 144 2026 -  निम्नलिखित समीकरण निकाय को हल करने के लिए गाउस–सीडल पुनराव | IGNOU Academy
→
🟢
WhatsApp Chat Fast live messaging
→
Email Us Business enquiries & support
→