एवं विद्यापि चान्या दुराचार्य कथमपि दैववशेन परिगृहिताः विक्ल्वाः भवन्ति राजानः,सर्वाविनयाधिष्ठानतां च गच्छन्ति। तथाहि। अभिषेकसमय एव चैतेषां मलकलशजलैरिव प्रक्षाल्यते दाक्षिण्यम्, अग्निकार्यधूमेनेव मलिनीक्रियते हृदयम्, पुरोहितकुशाग्रसम्मार्जनीभिरिवापह्रियते क्षान्तिः, उष्णीषपट्टबन्धेनेवाच्छाद्यते जरागमनस्मरणम्, आतपत्रमण्डलेनेवापसार्यते परलोक-दर्शनम्, चामरपवनैरिवापह्रियते सत्यवादिता, वेत्रदण्डैरिवोत्सार्यन्ते गुणाः, जयशब्दकलकलैरिव तिरस्क्रियन्ते साधुवादाः, ध्वजपटपल्लवैरिव परामृश्यते यशः ।
यह उद्धरण लौकिक संस्कृत गद्य साहित्य की विशेषताओं को दर्शाता है। इसमें तत्कालीन राजाओं के व्यवहार और उनके राज्याभिषेक के समय होने वाले परिवर्तनों का व्यंग्यपूर्ण वर्णन किया गया है। यह गद्य शैली अपनी सजीव उपमाओं, गूढ़ व्यंजना और आलोचनात्मक दृष्टिकोण के लिए जानी जाती है।
इस अंश में यह बताया गया है कि दैवयोग से यदि कोई अयोग्य व्यक्ति भी राजा बन जाता है, तो उसका आचरण बिगड़ जाता है। राज्याभिषेक के समय ही उसके भीतर मौजूद गुण नष्ट होने लगते हैं। उदाहरणस्वरूप, जैसे ही
________ ______ ________ ________ _______.
______ ________ __________ ___ _______ _____ ______ ___ ____ ________ ________.
_______ _____ ____ ___ __________ _________ _____.
________ ______ __________ _________ ___ ______ _______ __________ __________ ________.
___ __________ ___ ________ ______ _________ ___.
____ _________ ________ _____ _______.
___ ____ ___ _______ ________ _________ __________ _______ ________.
_________ _____ __________ ______ __________ _______ _____ ______ ____ ____ ______.
______ ____ ____ ______ _________ ______ ________ _______ _____ _______ _____.
_____ ____ ___ __________ ____ _____ _____ _________ _____ ____ ______.
___ _______ _______ ___ _____ ____.
_____ _______ ________ _______ _________ __________ ______ ______.
______ ______ ________ ______ ________.
_______ ______ _______ _________ _______ _______ _________ ______.
__________ __________ ______ _________ _________ ____ ______.
____ ________ ___ ________ ______ _______.
____ ____ ___ _____ ____ __________ __________.
___ ___ ___ ___ ________ _______ ________ ________ ___.
___ _____ __________ __________.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required