Question
1857 के विद्रोह की विवेचना कीजिए। यह विफल क्यों हुआ?
Answer :
Word Count : 915
__________ _____ ______ ________ _____ _______ ______ _______ ___.
_______ _____ _________ __________ ___ __________ __________ ________ ________ _______.
____ ___ ______ _________ _________.
_________ ________ _____ __________ __________ _________ ________.
_______ _________ __________ ________ ______ _________.
____ ______ _____ __________ ______ __________ _____ _______ __________ ______ ____.
_________ ______ ____ _____ __________ _____ ________.
_______ _______ _________ _____ ____.
______ __________ ________ ____ _________.
________ _____ _____ ________ ________ _______ ______ _______ __________ _____ _______ _____.
_________ __________ _____ ____ _____ _____ _______ ________ ______.
___ _____ ____ ________ _______ ___ ____ _________ ____ ________.
______ ____ _____ ________ __________ __________ ___ _______ __________ __________ _____ ___.
______ _________ ____ ____ ______ _____ ______ ___ _________.
__________ ________ ________ _____ _______ ___ ________ __________ __________ ____ ________ ____.
____ _________ _______ ______ _____ ___ __________ ____ ____.
__________ _____ ________ ___ ___.
______ _________ ________ __________ ___ ____ _____ ________ ___ _______ ____.
______ ___ _______ ______ _________ ____ _____ _________ _______ __________.
_________ _______ ___ __________ ___ ________ _______ _________ ____ __________.
__________ __________ __________ ___ _______ ________ ____ ______ _______ __________ __________.
_______ __________ _________ ____ _____ __________ _________ ______ __________ ___ ________ ____.
____ _______ _________ ____ _______ ________ _________ ______ ________.
__________ ___ __________ _____ ______.
____ _________ _______ ______ ____ ______ ______ ____ _____.
__________ ___ _________ ____ ________.
_____ ____ __________ ____ _______ ____ ______ __________ ________ ___.
__________ ____ ___ ____ ______ __________ _____ ______ ____.
_______ _____ ____ _____ _________ ____ ________.
_________ _____ ___ ________ ________ __________ _____ ________ ______ _____ ___.
_____ _________ ________ _______ ____.
________ ____ _______ _________ ______ _______ ____.
________ ___ __________ ________ _____.
____ _______ __________ ____ _________.
________ __________ ______ _______ ___ ________ ___ __________ _______ ____.
________ ____ __________ _______ _________ ____ __________ ___.
_____ __________ ____ _________ _____ _______ _________ _________.
_________ _____ _______ ______ _____ __________.
_________ _________ _____ ______ __________.
_____ __________ ____ _______ ____ ___ _____ ________ ______ _____ _________ __________.
_____ __________ _________ __________ ______ ____ ________ _____ _____.
_______ _________ ___ ______ ____ _____ ________ ______ __________ ______ ______ __________.
_____ ________ ___ ____ ________ _______ ____.
____ ____ ________ ______ __________ ______ _________ _____ ____ ___ __________ ________.
____ ____ _______ ______ ______ ____ _______ __________ _________ __________ __________ _________.
_______ _______ ______ _______ _____ __________ __________ ______ ____ __________ __________.
____ ___ _____ ______ ____ ___ ___.
______ _________ __________ ______ ___ _______.
______ ________ __________ ________ _____ _____ ____ __________ ____ ____ _________ _________.
______ ______ _______ _______ _______ ___ __________ ____.
____ _____ ________ _____ ____ _____ ____.
______ ________ _________ _________ _________.
________ ____ ___ _______ ________ ___ _______ _________ _____ _______.
______ _________ ______ _________ ________ _____ ____ ______ _____ _______.
_____ ____ _______ _________ __________ ________ ___.
___ ___ ________ __________ ________ ___ _________ ______ __________ ________ _______ __________.
____ ____ ___ _______ ________ ________ __________.
_______ ________ _________ _______ _______ ___ ________ ___ _________ _________.
____ ______ ________ _________ _______ _______ __________ _____ _____ ______ _______.
_________ __________ _____ ___ _____ ________ ___.
____ ______ ____ ___ ______.
_________ ________ _____ ___ ____.
______ ____ ______ ______ ___ ___ ____ __________.
____ ________ ____ _____ ________ ______ ______ ___ ________ ___ _____ ______.
_________ ____ _________ _____ ____ _______ _______ ___ ____ __________ __________ ________.
________ _____ _________ _______ _______ ___ ______ __________.
____ _________ ________ _______ ______ __________ _______ _________ ______ ______.
____ _____ __________ ____ _______ _____.
______ _______ ________ ____ __________ ________ _____ _____ ________.
___ ____ ______ _______ ____ __________ ______ __________ _____ ____.
_____ ___ ________ __________ ________ __________.
__________ ______ _______ _____ ____ ___.
___ _________ ________ _______ ________.
______ _______ _________ ______ ___ _________.
_____ ________ _____ _________ ________ __________ _____ _____ __________ ____.
____ _______ __________ _____ _______ _______.
_________ _________ ______ __________ __________ ______ ________ ____ ______ __________ __________.
_____ _______ _________ ____ _____ __________ ___ __________ _____ _____ ________.
____ ____ _____ ____ ________ _____ _______ __________ _______.
_____ _________ _____ ______ _________ _______ ___ _________ _____ ___ ______ ________.
_____ ____ _____ _______ ____.
_________ ___ _____ __________ ______ ____ _______.
____ ______ _____ _______ ________ ____ __________ __________ ___ _________ __________.
________ _______ _______ ___ _____ ____ _____ _______ _________.
_____ __________ _________ ___ ______ _______.
Skip in 10
1857 का विद्रोह भारतीय इतिहास की एक महत्वपूर्ण और निर्णायक घटना थी, जिसे प्रायः प्रथम स्वतंत्रता संग्राम के रूप में भी जाना जाता है। यह विद्रोह केवल एक सैन्य बगावत नहीं था, बल्कि इसमें सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक और धार्मिक असंतोष का संगम था। इसका प्रभाव भारत के विभिन्न क्षेत्रों में अलग-अलग रूपों में देखा गया। यह विद्रोह भारतीय जनता के लंबे समय से संचित असंतोष का परिणाम था, जो ब्रिटिश शासन की नीतियों और व्यवहार से उपजा था। इसे समझने के लिए पहले इसके कारणों और स्वरूप की चर्चा करना आवश्यक है। 1857 के विद्रोह के कारणों में सबसे प्रमुख राजनीतिक कारण ब्रिटिशों की आक्रामक विस्तारवादी नीति थी। लार्ड डलहौजी की हड़प नीति (Doctrine of Lapse) के कारण कई रियासतों का विलय ब्रिटिश साम्राज्य में कर दिया गया। झांसी, सतारा, झलियार, नागपुर जैसी रियासतें इस नीति के अंतर्गत विलय कर दी गईं। इससे भारतीय शासक और उनकी प्रजा असंतुष्ट हो गई। इसी प्रकार अवध का विलय भी अत्यधिक असंतोषजनक था क्योंकि इसे 'कुशासन' के आधार पर अधिग्रहित किया गया था। इससे नवाब वाजिद अली शाह और उनकी प्रजा दोनों में रोष फैल गया।
_______ __________ ____ _______ _____ _________ _______ __________ __________ _______ _______ __________.__________ _____ ______ ________ _____ _______ ______ _______ ___.
_______ _____ _________ __________ ___ __________ __________ ________ ________ _______.
____ ___ ______ _________ _________.
_________ ________ _____ __________ __________ _________ ________.
_______ _________ __________ ________ ______ _________.
____ ______ _____ __________ ______ __________ _____ _______ __________ ______ ____.
_________ ______ ____ _____ __________ _____ ________.
_______ _______ _________ _____ ____.
______ __________ ________ ____ _________.
________ _____ _____ ________ ________ _______ ______ _______ __________ _____ _______ _____.
_________ __________ _____ ____ _____ _____ _______ ________ ______.
___ _____ ____ ________ _______ ___ ____ _________ ____ ________.
______ ____ _____ ________ __________ __________ ___ _______ __________ __________ _____ ___.
______ _________ ____ ____ ______ _____ ______ ___ _________.
__________ ________ ________ _____ _______ ___ ________ __________ __________ ____ ________ ____.
____ _________ _______ ______ _____ ___ __________ ____ ____.
__________ _____ ________ ___ ___.
______ _________ ________ __________ ___ ____ _____ ________ ___ _______ ____.
______ ___ _______ ______ _________ ____ _____ _________ _______ __________.
_________ _______ ___ __________ ___ ________ _______ _________ ____ __________.
__________ __________ __________ ___ _______ ________ ____ ______ _______ __________ __________.
_______ __________ _________ ____ _____ __________ _________ ______ __________ ___ ________ ____.
____ _______ _________ ____ _______ ________ _________ ______ ________.
__________ ___ __________ _____ ______.
____ _________ _______ ______ ____ ______ ______ ____ _____.
__________ ___ _________ ____ ________.
_____ ____ __________ ____ _______ ____ ______ __________ ________ ___.
__________ ____ ___ ____ ______ __________ _____ ______ ____.
_______ _____ ____ _____ _________ ____ ________.
_________ _____ ___ ________ ________ __________ _____ ________ ______ _____ ___.
_____ _________ ________ _______ ____.
________ ____ _______ _________ ______ _______ ____.
________ ___ __________ ________ _____.
____ _______ __________ ____ _________.
________ __________ ______ _______ ___ ________ ___ __________ _______ ____.
________ ____ __________ _______ _________ ____ __________ ___.
_____ __________ ____ _________ _____ _______ _________ _________.
_________ _____ _______ ______ _____ __________.
_________ _________ _____ ______ __________.
_____ __________ ____ _______ ____ ___ _____ ________ ______ _____ _________ __________.
_____ __________ _________ __________ ______ ____ ________ _____ _____.
_______ _________ ___ ______ ____ _____ ________ ______ __________ ______ ______ __________.
_____ ________ ___ ____ ________ _______ ____.
____ ____ ________ ______ __________ ______ _________ _____ ____ ___ __________ ________.
____ ____ _______ ______ ______ ____ _______ __________ _________ __________ __________ _________.
_______ _______ ______ _______ _____ __________ __________ ______ ____ __________ __________.
____ ___ _____ ______ ____ ___ ___.
______ _________ __________ ______ ___ _______.
______ ________ __________ ________ _____ _____ ____ __________ ____ ____ _________ _________.
______ ______ _______ _______ _______ ___ __________ ____.
____ _____ ________ _____ ____ _____ ____.
______ ________ _________ _________ _________.
________ ____ ___ _______ ________ ___ _______ _________ _____ _______.
______ _________ ______ _________ ________ _____ ____ ______ _____ _______.
_____ ____ _______ _________ __________ ________ ___.
___ ___ ________ __________ ________ ___ _________ ______ __________ ________ _______ __________.
____ ____ ___ _______ ________ ________ __________.
_______ ________ _________ _______ _______ ___ ________ ___ _________ _________.
____ ______ ________ _________ _______ _______ __________ _____ _____ ______ _______.
_________ __________ _____ ___ _____ ________ ___.
____ ______ ____ ___ ______.
_________ ________ _____ ___ ____.
______ ____ ______ ______ ___ ___ ____ __________.
____ ________ ____ _____ ________ ______ ______ ___ ________ ___ _____ ______.
_________ ____ _________ _____ ____ _______ _______ ___ ____ __________ __________ ________.
________ _____ _________ _______ _______ ___ ______ __________.
____ _________ ________ _______ ______ __________ _______ _________ ______ ______.
____ _____ __________ ____ _______ _____.
______ _______ ________ ____ __________ ________ _____ _____ ________.
___ ____ ______ _______ ____ __________ ______ __________ _____ ____.
_____ ___ ________ __________ ________ __________.
__________ ______ _______ _____ ____ ___.
___ _________ ________ _______ ________.
______ _______ _________ ______ ___ _________.
_____ ________ _____ _________ ________ __________ _____ _____ __________ ____.
____ _______ __________ _____ _______ _______.
_________ _________ ______ __________ __________ ______ ________ ____ ______ __________ __________.
_____ _______ _________ ____ _____ __________ ___ __________ _____ _____ ________.
____ ____ _____ ____ ________ _____ _______ __________ _______.
_____ _________ _____ ______ _________ _______ ___ _________ _____ ___ ______ ________.
_____ ____ _____ _______ ____.
_________ ___ _____ __________ ______ ____ _______.
____ ______ _____ _______ ________ ____ __________ __________ ___ _________ __________.
________ _______ _______ ___ _____ ____ _____ _______ _________.
_____ __________ _________ ___ ______ _______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.