Question
शिव शक्ति के उदय की आलोचनात्मक जाँच कीजिए।
Answer :
Word Count : 998
_____ ___ _________ _____ ____ ____ _____ __________ ______ ___.
__________ ____ ______ _________ ___ ________ __________ ________ _________ ________ ____ __________.
__________ __________ ___ _______ ____ ___ ____ ____.
_______ __________ ____ __________ ___ ________ _____ ______.
____ ______ _____ ____ ________ _______ _______ __________ __________.
_______ _______ ______ ____ _________ _____.
_____ __________ _____ ___ _______ _______ ______ ____ _______ ____ ______ _____.
_________ _____ ___ ____ ____ _______ ______ ____.
__________ _________ _______ __________ ____ ____ ________ ___ _________ _____ ___ ________.
_____ ___ ____ _______ _____ _________ ___ _____.
______ ________ ______ _____ ______.
_______ ____ __________ _______ _________ _________ ___ __________.
____ ________ _________ _______ ______ ___ __________ _____ _________ _________ __________ _______.
____ ____ ______ ________ _______.
____ _________ _______ __________ ________ ______.
_______ ____ _________ ___ ____ __________ ___ ____ ___.
_________ ________ _____ __________ ________.
________ ________ __________ _______ ______.
__________ ______ ________ _________ _____ _________ ________ ________ ________ ____ _____.
_________ ________ _________ _____ _____ _______ ___ ________ ______.
_______ ____ ________ ____ ________ ____ __________.
______ ______ ___ ________ _________ _____ ___ _________ __________.
________ __________ _________ __________ __________.
________ ________ _____ ____ _________ _______ _____ ________ ____ ________ _________.
_____ _____ _____ _________ __________ ___ ____ ____ ___ ________ ________.
____ __________ __________ _________ ________ ___ __________ _____ ______ ______ ______ ______.
_____ _____ _____ ____ ______ ___ ___.
___ __________ ________ _________ __________ _________ _________ _______ _________ _____ ____ ___.
____ ______ __________ __________ ________ ___ _______.
_____ _________ _______ ________ ___ _____ ________ ______ ___ _________ ______.
_________ _____ ____ ________ _________ ___ __________ _____.
__________ _______ _______ ___ _________.
__________ ___ _____ ______ _________ _____ ______ _____ ________.
_________ __________ __________ _____ ________ ____ __________ _______ ____ ___.
__________ __________ ___ ___ __________ ________ __________ ______ _______ ________.
________ ________ _____ __________ ______ ____ ____ __________ __________ ____.
_____ ______ ______ ___ ____ _______ __________ ________ ___ _____ ____ _______.
_____ ______ _______ ___ _____ ________ _______ _________ ___ _______ ____.
______ _______ ________ _____ ____ _________ __________ ________ __________.
___ ______ __________ __________ _______.
______ ___ ____ ___ _____ _______.
_______ _______ _______ _______ ________.
________ _______ ______ ______ ______ _____.
_____ ____ ______ ____ ___ _________ ___ ___.
___ ________ ____ ________ ____ _____.
________ __________ ___ _________ ____.
________ ___ ______ ____ _______ __________ _______ _______ ___ _____.
_____ ________ ______ ___ ______ ______ _________ ___ _________ ___ ___.
_________ _____ __________ _________ _______ ______ ___ _________ _____ _________ _________.
______ ___ _____ __________ ___ __________ __________ _____ ___ __________.
____ ___ __________ ______ _____.
_____ ______ ____ __________ ________ ______ ________ ______ ______ ____ _____ ______.
________ ___ _____ _________ _______ _________ ______ _________ _______ _____ ________.
_____ _______ ________ ______ ____ __________ _______ __________ ______.
______ _______ ___ ________ ________ _______ __________ _______ _________.
_____ _____ ____ __________ _____ _________.
____ ________ ____ ______ ___.
______ _______ _________ _____ ______ __________ ___ _________ _____ _________ _________.
_______ __________ ______ ___ _____.
_____ ___ ___ ___ ___ ___ ________ ________ ______ _________.
___ ________ ____ _______ ______ __________ _________ ________ ___ ______ ___.
__________ ________ _____ ________ _______ ____.
_________ ________ ____ ____ ______ __________.
____ _______ _____ __________ ________.
_______ _____ _________ _________ ___ _________ _________ ____ _______ _________ _______.
__________ ______ _______ _____ _______ ____ _____.
_____ ________ _______ ________ _____ ____ ______ ______.
__________ _____ ____ _______ __________.
___ ___ ________ ____ _____ _________ ______ ____.
______ ___ ___ ____ ____ ____ ____ ________ _____ __________ _____ ______.
____ ____ ____ ______ ______ _______ ________ ___.
_______ ____ _________ __________ _____.
__________ __________ __________ ___ ____ ___ __________ _________ ______ _______.
_______ _________ ________ ___ _____ ___ ____ __________ ______.
_______ ___ ________ ____ ______ ______ ________ _________ ______ ____ ____ _______.
______ _____ _________ _______ ________.
______ ____ _____ ________ ______ ______ _____ _________ ______ _______ _____ ________.
_______ _____ __________ ___ ______ ______ _________ ____ ___ __________.
______ __________ ________ ___ ___.
________ __________ _____ _________ ________ _________ __________ _______ _________ _________ _____.
_____ __________ __________ ___ _________ ________ __________ ____ _________ ___.
__________ ____ ______ ________ _____ ______ ______ ___ _________.
________ __________ _____ _______ ___ ______ ________ ______.
__________ ____ _______ __________ _____ ___.
____ _____ _______ __________ _____ __________ ____ ___.
_________ _________ _________ ________ __________ ___ ______.
______ _________ _________ _______ _____ _____ _____ __________.
__________ ____ ______ __________ ___ ______ __________ _______ ______ ___ _________.
___ ________ ____ ___ _______.
____ __________ ______ ____ ___ ____ ____ _____ ____ _________.
______ ________ __________ ___ _______ ______.
_________ _________ ___ _____ _________ __________ __________ __________.
________ _______ ______ _____ ______.
_________.
Skip in 10
शिवाजी के उदय की प्रक्रिया को “शिव शक्ति” के रूप में देखा जाता है, जो न केवल एक क्षेत्रीय शक्ति के रूप में उभरी, बल्कि एक प्रभावशाली राजनीतिक, सांस्कृतिक और वैचारिक आंदोलन के रूप में भी स्थापित हुई। शिवाजी का उदय 17वीं शताब्दी में एक ऐसे समय पर हुआ जब मुग़ल साम्राज्य अपने चरम पर था, परंतु दक्षिण भारत में उनका प्रभुत्व सीमित था और वहां राजनीतिक अस्थिरता और क्षेत्रीय सत्ताओं के बीच संघर्ष की स्थिति बनी हुई थी। इस संदर्भ में शिव शक्ति के उदय की आलोचनात्मक जाँच करते समय विभिन्न कारकों की भूमिका, शिवाजी की रणनीति, उनकी वैचारिक भूमिका और प्रभाव की गहराई से समीक्षा करना आवश्यक है। शिवाजी के उदय में सबसे प्रमुख भूमिका उनके भौगोलिक और सामाजिक परिवेश की रही। महाराष्ट्र का सह्याद्रि क्षेत्र एक प्राकृतिक किलेबंदी जैसा था, जहां के पर्वतीय इलाके और किले सैन्य दृष्टि से अत्यंत लाभदायक सिद्ध हुए। इस क्षेत्र की भौगोलिक स्थिति ने शिवाजी को छापामार युद्धनीति अपनाने में सहायता दी। इसके अतिरिक्त, वहां की जातीय-सामाजिक संरचना, जिसमें मराठा, कुनबी, मवली और अन्य कृषक तथा सैनिक जातियाँ थीं, शिवाजी की सेना और प्रशासन का आधार बनीं। इन वर्गों में एक प्रकार की सामाजिक-राजनीतिक चेतना का निर्माण शिवाजी ने अपनी नीतियों और व्यवहार से किया। शिवाजी का राजनीतिक उदय कोई आकस्मिक घटना
_____ _____ __________ ____ ___ ________ _____ ____ ____ _______._____ ___ _________ _____ ____ ____ _____ __________ ______ ___.
__________ ____ ______ _________ ___ ________ __________ ________ _________ ________ ____ __________.
__________ __________ ___ _______ ____ ___ ____ ____.
_______ __________ ____ __________ ___ ________ _____ ______.
____ ______ _____ ____ ________ _______ _______ __________ __________.
_______ _______ ______ ____ _________ _____.
_____ __________ _____ ___ _______ _______ ______ ____ _______ ____ ______ _____.
_________ _____ ___ ____ ____ _______ ______ ____.
__________ _________ _______ __________ ____ ____ ________ ___ _________ _____ ___ ________.
_____ ___ ____ _______ _____ _________ ___ _____.
______ ________ ______ _____ ______.
_______ ____ __________ _______ _________ _________ ___ __________.
____ ________ _________ _______ ______ ___ __________ _____ _________ _________ __________ _______.
____ ____ ______ ________ _______.
____ _________ _______ __________ ________ ______.
_______ ____ _________ ___ ____ __________ ___ ____ ___.
_________ ________ _____ __________ ________.
________ ________ __________ _______ ______.
__________ ______ ________ _________ _____ _________ ________ ________ ________ ____ _____.
_________ ________ _________ _____ _____ _______ ___ ________ ______.
_______ ____ ________ ____ ________ ____ __________.
______ ______ ___ ________ _________ _____ ___ _________ __________.
________ __________ _________ __________ __________.
________ ________ _____ ____ _________ _______ _____ ________ ____ ________ _________.
_____ _____ _____ _________ __________ ___ ____ ____ ___ ________ ________.
____ __________ __________ _________ ________ ___ __________ _____ ______ ______ ______ ______.
_____ _____ _____ ____ ______ ___ ___.
___ __________ ________ _________ __________ _________ _________ _______ _________ _____ ____ ___.
____ ______ __________ __________ ________ ___ _______.
_____ _________ _______ ________ ___ _____ ________ ______ ___ _________ ______.
_________ _____ ____ ________ _________ ___ __________ _____.
__________ _______ _______ ___ _________.
__________ ___ _____ ______ _________ _____ ______ _____ ________.
_________ __________ __________ _____ ________ ____ __________ _______ ____ ___.
__________ __________ ___ ___ __________ ________ __________ ______ _______ ________.
________ ________ _____ __________ ______ ____ ____ __________ __________ ____.
_____ ______ ______ ___ ____ _______ __________ ________ ___ _____ ____ _______.
_____ ______ _______ ___ _____ ________ _______ _________ ___ _______ ____.
______ _______ ________ _____ ____ _________ __________ ________ __________.
___ ______ __________ __________ _______.
______ ___ ____ ___ _____ _______.
_______ _______ _______ _______ ________.
________ _______ ______ ______ ______ _____.
_____ ____ ______ ____ ___ _________ ___ ___.
___ ________ ____ ________ ____ _____.
________ __________ ___ _________ ____.
________ ___ ______ ____ _______ __________ _______ _______ ___ _____.
_____ ________ ______ ___ ______ ______ _________ ___ _________ ___ ___.
_________ _____ __________ _________ _______ ______ ___ _________ _____ _________ _________.
______ ___ _____ __________ ___ __________ __________ _____ ___ __________.
____ ___ __________ ______ _____.
_____ ______ ____ __________ ________ ______ ________ ______ ______ ____ _____ ______.
________ ___ _____ _________ _______ _________ ______ _________ _______ _____ ________.
_____ _______ ________ ______ ____ __________ _______ __________ ______.
______ _______ ___ ________ ________ _______ __________ _______ _________.
_____ _____ ____ __________ _____ _________.
____ ________ ____ ______ ___.
______ _______ _________ _____ ______ __________ ___ _________ _____ _________ _________.
_______ __________ ______ ___ _____.
_____ ___ ___ ___ ___ ___ ________ ________ ______ _________.
___ ________ ____ _______ ______ __________ _________ ________ ___ ______ ___.
__________ ________ _____ ________ _______ ____.
_________ ________ ____ ____ ______ __________.
____ _______ _____ __________ ________.
_______ _____ _________ _________ ___ _________ _________ ____ _______ _________ _______.
__________ ______ _______ _____ _______ ____ _____.
_____ ________ _______ ________ _____ ____ ______ ______.
__________ _____ ____ _______ __________.
___ ___ ________ ____ _____ _________ ______ ____.
______ ___ ___ ____ ____ ____ ____ ________ _____ __________ _____ ______.
____ ____ ____ ______ ______ _______ ________ ___.
_______ ____ _________ __________ _____.
__________ __________ __________ ___ ____ ___ __________ _________ ______ _______.
_______ _________ ________ ___ _____ ___ ____ __________ ______.
_______ ___ ________ ____ ______ ______ ________ _________ ______ ____ ____ _______.
______ _____ _________ _______ ________.
______ ____ _____ ________ ______ ______ _____ _________ ______ _______ _____ ________.
_______ _____ __________ ___ ______ ______ _________ ____ ___ __________.
______ __________ ________ ___ ___.
________ __________ _____ _________ ________ _________ __________ _______ _________ _________ _____.
_____ __________ __________ ___ _________ ________ __________ ____ _________ ___.
__________ ____ ______ ________ _____ ______ ______ ___ _________.
________ __________ _____ _______ ___ ______ ________ ______.
__________ ____ _______ __________ _____ ___.
____ _____ _______ __________ _____ __________ ____ ___.
_________ _________ _________ ________ __________ ___ ______.
______ _________ _________ _______ _____ _____ _____ __________.
__________ ____ ______ __________ ___ ______ __________ _______ ______ ___ _________.
___ ________ ____ ___ _______.
____ __________ ______ ____ ___ ____ ____ _____ ____ _________.
______ ________ __________ ___ _______ ______.
_________ _________ ___ _____ _________ __________ __________ __________.
________ _______ ______ _____ ______.
_________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.