Question
वर्णनीय से सम्बधित सैद्धान्तिक आधारों का अन्वेषण कीजिए।
Answer :
Word Count : 999
__________ __________ __________ ____ _________ _________ __________ ____.
____ _______ _______ ___ ________.
________ ______ ________ _________ __________ ___ _______.
__________ _______ _________ ___ ________ ___ _____ ______ _______ ______.
_______ ______ _______ _______ ____ ______.
__________ _________ ________ ______ ___ ________ _____ ______ _________ _____ _________.
_______ _________ ________ ________ _____ __________ __________ ___ _____ _________ __________ __________.
________ _________ __________ _________ ___ _______ __________.
___ ________ ______ ________ _____ _____ ___ __________.
________ _______ ____ _____ _______ _________ __________ __________ _______ ________ ________.
____ _______ __________ _________ ________ __________ __________ ______ _____ __________ ______ _____.
____ _________ _________ _______ ____ _______ __________.
____ _______ ________ ____ _________ ____ _________ __________ _____ _______ ____ ________.
______ ________ ___ __________ ________ ____ ___.
___ _____ ___ _____ ______ ____ ________ ______ _____.
_________ ____ _______ __________ ____ _______ ______ ___.
_________ _____ _________ __________ ______ ______ ____ _________ _____ _____ ____.
_________ ________ ____ ___ _________ _________ _____ _________ __________.
__________ __________ ___ _________ ________ _________ ________ ______ _____ ___ ______ ____.
_____ ____ __________ ___ ____ _______ ________ ______ ________ ____ _______.
_________ _________ _________ _______ _________ _________ _______ ______ ___ _________ ___ ________.
____ ___ ______ ____ ___ ____.
_____ ________ ____ ___ ____ __________ ____ _______ ________.
_________ __________ _________ _________ __________ _______ _______ ______ ____ __________ __________.
__________ ______ ___ ___ _____ ___ __________ __________.
___ ____ _________ ____ ____.
___ _________ ________ ___ ___ ________ _______ _________ ________ ____ _________.
_______ _____ ________ __________ ______ ___ ________ ______ _________ _____ _______ ________.
______ ______ _____ ____ ____ _________ _______ ____ __________ ________ __________ ____.
______ ______ _______ ____ ___ __________.
_________ _____ _____ _________ _______ ________ __________ __________ ____.
________ ________ __________ ____ ______ _____.
_____ ___ ______ _______ ________ ____.
____ __________ _______ _______ _____ _________ ______ __________.
_________ __________ ___ _______ _____ ________ _____ ______ _________ __________ __________.
___ ______ _____ _______ ___ _________.
________ ____ ____ ____ ______ ________ ________.
____ _________ __________ _____ ___.
_____ _______ __________ ______ ____ ______ ___ _______ ___ ____ ______.
_______ _____ _____ __________ ______ ______ ________ _________ ________ ____ ____ ________.
_______ __________ _________ ___ __________ _________ _________ _________ ________ _______ _________.
______ _____ __________ __________ _____.
___ ___ ___ ___ ________ ______.
________ ________ ___ ____ ________ _______ __________ _______ _________ ______.
_____ ________ ________ ______ ________ ________ _________ _______ ____ _______ ___.
__________ ________ ________ _________ ________ ______ ____ _____.
________ ________ _______ ________ _______ ___ _________ __________ __________ _________ __________ ________.
________ _________ _______ _____ _______ ___ ______ _______ ____.
__________ _________ __________ ______ _____ _________ _________.
_________ ____ _________ ________ ______ _____ _____ ________ ________ ______ _______.
___ ________ ______ __________ _____ ___ ____.
_________ _______ __________ _______ _____ _________ _____.
______ ______ _________ ___ __________ ____.
____ ___ _______ _________ ____ _________ ___ ________.
__________ ____ ____ _________ ___ __________ _____ __________ _________ _____ _________ ______.
____ ________ ________ _____ _______ _____ __________ ____.
_______ _______ _______ __________ ______ _________ _____.
________ __________ _________ ____ _______ _______ ________ _________.
______ _______ _________ _____ _________ ______ __________ ________ ______ _______ _____ __________.
____ _______ ______ ______ _______.
______ _____ ___ _______ __________ _______ _______ _______ _______ ____ _________ ________.
_______ ______ ___ ________ _________ _________.
__________ __________ _________ ___ ________ _____ _________ _______ ___ ____.
______ ________ ________ _______ ________.
____ ________ ____ _____ ______ _________ _______ _______.
_____ _________ _________ ______ ___ _________ _______.
______ __________ ____ ___ ________ __________ ________ _____ _______ _______ ______ __________.
_________ _______ _______ ____ ___ ________ ___.
____ ___ _____ ________ _______ ________.
______ ________ _______ _____ _______ ________ _________ ___ ___ ___.
____ _____ _________ _____ ___.
_________ __________ ___ __________ __________.
____ _________ ___ __________ _____ _____ ________ ______ __________.
_______ _________ ___ _____ ______ _______ _________ ______ _______ ______ ____ _______.
_________ ___ ______ ___ _________ _______ _________ ___ _______ ____ _______ ____.
__________ ___ ______ ______ __________ _________ ___ ____ _____.
____ ___ ___ ________ _____.
_______ _______ _________ __________ ____ ___ __________ _________ ____ ___ ____.
________ ____ _________ _____ ________ _______ ______ _________ _______ ______ ______ ____.
_________ ______ ___ _____ ______ __________ _____ _______ ______.
____ ________ __________ _______ ____.
_______ _________ __________ ______ _____ ____ ____ ______ ______.
_________ _________ _____ __________ _____.
_______ ______ ________ _____ ___ __________ ________.
___ ____ _______ ______ _______ _____.
_______ ______ _____ _________ ____ _______ ___ __________ _______ ________ ____ ___.
______ __________ _________ ______ ________ ___ _____ _____ _________ __________ _____.
___ ___ ________ ________ __________ _________ ________ ________.
_____ ___ _______ _____ _____ ________ ________ ________ ______ ______ ___ ________.
_______ ________ _________ __________ _____ _____ ______ ________.
_____ _______ ________ ______ ____ __________ __________ ___ ________.
Skip in 10
वर्णनीय अनुसंधान (Descriptive Research) एक ऐसी अनुसंधान पद्धति है जिसका उद्देश्य किसी घटना, स्थिति या जनसंख्या की विशेषताओं का स्पष्ट चित्रण करना होता है। यह अनुसंधान यह नहीं बताता कि किसी घटना के पीछे कारण क्या हैं, बल्कि यह बताता है कि "क्या" हो रहा है, "कहां" हो रहा है, और "कैसे" हो रहा है। यह अनुसंधान पद्धति विशेष रूप से सामाजिक विज्ञान, शिक्षा, स्वास्थ्य, व्यापार और विपणन आदि क्षेत्रों में अत्यधिक उपयोगी मानी जाती है। वर्णनीय अनुसंधान के सैद्धान्तिक आधारों को समझने के लिए इसके तत्वों, विशेषताओं, उद्देश्यों, तकनीकों, सीमाओं तथा व्यावहारिक उपयोग को विस्तार से जानना आवश्यक है। 1. अनुसंधान का स्वरूप एवं प्रकृति वर्णनीय अनुसंधान अवलोकनात्मक (Observational) और तथ्यात्मक (Factual) होता है। यह सामान्यतः मात्रात्मक (Quantitative) होता है, किंतु कई बार गुणात्मक (Qualitative) रूप में भी किया जा सकता है। इसका मुख्य उद्देश्य किसी सामाजिक या भौतिक घटना का विश्लेषण करना होता है। यह पद्धति घटना की वर्तमान स्थिति पर केंद्रित होती है, अतीत या भविष्य पर नहीं। इसमें घटनाओं, गतिविधियों, दृष्टिकोणों, व्यवहारों, प्रक्रियाओं तथा लोगों के बीच संबंधों का वर्णन किया जाता है। 2. सैद्धान्तिक पृष्ठभूमि वर्णनीय अनुसंधान के सैद्धान्तिक आधार दर्शनशास्त्र, मनोविज्ञान, समाजशास्त्र और ज्ञानमीमांसा (Epistemology) से निकले हैं। इस पद्धति की नींव उस विचार
________ ___ _______ ___ ___ _________ ______ ________ ___.__________ __________ __________ ____ _________ _________ __________ ____.
____ _______ _______ ___ ________.
________ ______ ________ _________ __________ ___ _______.
__________ _______ _________ ___ ________ ___ _____ ______ _______ ______.
_______ ______ _______ _______ ____ ______.
__________ _________ ________ ______ ___ ________ _____ ______ _________ _____ _________.
_______ _________ ________ ________ _____ __________ __________ ___ _____ _________ __________ __________.
________ _________ __________ _________ ___ _______ __________.
___ ________ ______ ________ _____ _____ ___ __________.
________ _______ ____ _____ _______ _________ __________ __________ _______ ________ ________.
____ _______ __________ _________ ________ __________ __________ ______ _____ __________ ______ _____.
____ _________ _________ _______ ____ _______ __________.
____ _______ ________ ____ _________ ____ _________ __________ _____ _______ ____ ________.
______ ________ ___ __________ ________ ____ ___.
___ _____ ___ _____ ______ ____ ________ ______ _____.
_________ ____ _______ __________ ____ _______ ______ ___.
_________ _____ _________ __________ ______ ______ ____ _________ _____ _____ ____.
_________ ________ ____ ___ _________ _________ _____ _________ __________.
__________ __________ ___ _________ ________ _________ ________ ______ _____ ___ ______ ____.
_____ ____ __________ ___ ____ _______ ________ ______ ________ ____ _______.
_________ _________ _________ _______ _________ _________ _______ ______ ___ _________ ___ ________.
____ ___ ______ ____ ___ ____.
_____ ________ ____ ___ ____ __________ ____ _______ ________.
_________ __________ _________ _________ __________ _______ _______ ______ ____ __________ __________.
__________ ______ ___ ___ _____ ___ __________ __________.
___ ____ _________ ____ ____.
___ _________ ________ ___ ___ ________ _______ _________ ________ ____ _________.
_______ _____ ________ __________ ______ ___ ________ ______ _________ _____ _______ ________.
______ ______ _____ ____ ____ _________ _______ ____ __________ ________ __________ ____.
______ ______ _______ ____ ___ __________.
_________ _____ _____ _________ _______ ________ __________ __________ ____.
________ ________ __________ ____ ______ _____.
_____ ___ ______ _______ ________ ____.
____ __________ _______ _______ _____ _________ ______ __________.
_________ __________ ___ _______ _____ ________ _____ ______ _________ __________ __________.
___ ______ _____ _______ ___ _________.
________ ____ ____ ____ ______ ________ ________.
____ _________ __________ _____ ___.
_____ _______ __________ ______ ____ ______ ___ _______ ___ ____ ______.
_______ _____ _____ __________ ______ ______ ________ _________ ________ ____ ____ ________.
_______ __________ _________ ___ __________ _________ _________ _________ ________ _______ _________.
______ _____ __________ __________ _____.
___ ___ ___ ___ ________ ______.
________ ________ ___ ____ ________ _______ __________ _______ _________ ______.
_____ ________ ________ ______ ________ ________ _________ _______ ____ _______ ___.
__________ ________ ________ _________ ________ ______ ____ _____.
________ ________ _______ ________ _______ ___ _________ __________ __________ _________ __________ ________.
________ _________ _______ _____ _______ ___ ______ _______ ____.
__________ _________ __________ ______ _____ _________ _________.
_________ ____ _________ ________ ______ _____ _____ ________ ________ ______ _______.
___ ________ ______ __________ _____ ___ ____.
_________ _______ __________ _______ _____ _________ _____.
______ ______ _________ ___ __________ ____.
____ ___ _______ _________ ____ _________ ___ ________.
__________ ____ ____ _________ ___ __________ _____ __________ _________ _____ _________ ______.
____ ________ ________ _____ _______ _____ __________ ____.
_______ _______ _______ __________ ______ _________ _____.
________ __________ _________ ____ _______ _______ ________ _________.
______ _______ _________ _____ _________ ______ __________ ________ ______ _______ _____ __________.
____ _______ ______ ______ _______.
______ _____ ___ _______ __________ _______ _______ _______ _______ ____ _________ ________.
_______ ______ ___ ________ _________ _________.
__________ __________ _________ ___ ________ _____ _________ _______ ___ ____.
______ ________ ________ _______ ________.
____ ________ ____ _____ ______ _________ _______ _______.
_____ _________ _________ ______ ___ _________ _______.
______ __________ ____ ___ ________ __________ ________ _____ _______ _______ ______ __________.
_________ _______ _______ ____ ___ ________ ___.
____ ___ _____ ________ _______ ________.
______ ________ _______ _____ _______ ________ _________ ___ ___ ___.
____ _____ _________ _____ ___.
_________ __________ ___ __________ __________.
____ _________ ___ __________ _____ _____ ________ ______ __________.
_______ _________ ___ _____ ______ _______ _________ ______ _______ ______ ____ _______.
_________ ___ ______ ___ _________ _______ _________ ___ _______ ____ _______ ____.
__________ ___ ______ ______ __________ _________ ___ ____ _____.
____ ___ ___ ________ _____.
_______ _______ _________ __________ ____ ___ __________ _________ ____ ___ ____.
________ ____ _________ _____ ________ _______ ______ _________ _______ ______ ______ ____.
_________ ______ ___ _____ ______ __________ _____ _______ ______.
____ ________ __________ _______ ____.
_______ _________ __________ ______ _____ ____ ____ ______ ______.
_________ _________ _____ __________ _____.
_______ ______ ________ _____ ___ __________ ________.
___ ____ _______ ______ _______ _____.
_______ ______ _____ _________ ____ _______ ___ __________ _______ ________ ____ ___.
______ __________ _________ ______ ________ ___ _____ _____ _________ __________ _____.
___ ___ ________ ________ __________ _________ ________ ________.
_____ ___ _______ _____ _____ ________ ________ ________ ______ ______ ___ ________.
_______ ________ _________ __________ _____ _____ ______ ________.
_____ _______ ________ ______ ____ __________ __________ ___ ________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.