Question
उपयुक्त उदाहरणों के साथ विस्थापन और पुनर्वास के कारण जनजातियों पर पड़ने वाले विभिन्न प्रभावों पर चर्चा करें।
Answer :
Word Count : 1002
______ _________ ______ __________ __________ ____ _________ __________.
_________ ___ ______ ____ ____.
______ __________ ________ ________ _________ _______ ______ _________ ____ ____ _________.
______ _______ _________ ______ __________ _________ ________ _______ _________ _______ _______.
________ ________ _________ _______ _________ __________.
________ ___ ________ _______ __________.
_________ _____ _____ ____ _________ _____ ____ ___ ___ _____.
______ __________ __________ __________ ______.
__________ ___ ____ ___ __________ __________ ___ ________ _____ __________.
_______ ________ ________ ________ ___ ______ ____ _________ _________ _______ ___ ____.
_____ ______ ______ _________ ____ _______ ___.
__________ _______ ____ ________ ________ ___ _______ __________ _____.
___ _________ ________ ______ ________ _______ _______ _________ ____.
_________ ____ ___ _____ _______ ____ _____.
_____ __________ ___ _____ ____ _________ ____ _______ _________ ________.
__________ ____ ___ ________ _____ _______ _________.
___ _______ ________ _____ ______ _____ ______ _______ _________ ___ _________.
______ _________ ________ __________ _______.
___ _____ _________ ______ ________ __________ _______ ____ __________ _____ ______ _____.
_____ __________ _______ ___ __________ __________ __________ ________ _____ _________.
__________ ________ _____ _____ _______ _______ _________ ______ __________.
_______ _____ ________ ___ ________ _____ ______ __________ _________ ________ ______.
___ ___ _________ ________ __________ _________ __________ ___ ___ ____.
____ __________ ___ ____ _______ ________ _________ ___.
_________ ______ ________ __________ ________ _______ _____ ___ _______ _________ _______ _____.
_____ _________ ____ _______ __________ _____ _____.
_____ _______ _________ ________ ____ ________.
________ _____ _____ _________ ________ ___ ________ ___ __________ ______.
__________ ________ ____ _________ ________ _________ _________ ____ ______ ___.
_________ _______ ________ _________ ______ ______ _____ __________ _______ ____ _____.
_______ _______ ______ _____ ___ _____ __________ _______ ___ _____ _____ ________.
______ ____ ________ ________ ___ _________.
_____ _______ _______ ____ _______ _________ ____ ______ __________ _____.
____ _____ __________ ________ __________ _________ ___ _____ ______ __________ _______.
____ _______ _____ ______ ___ ______ ________.
____ ___ ______ _____ ______.
_________ _________ ________ ________ ___ ________ ________ _____ ___ _____ ________ _____.
____ ________ ___ ______ ___ _______ ______ _________ _________.
______ ______ _____ ___ ______ _____ _________.
_______ ________ ___ _______ ______ ________ ___ ____ _____ ______.
___ __________ _____ ___ ____ __________ ____ __________ _________.
__________ ___ _______ ____ _____ _____ ________.
________ ___ _______ ____ ________ ___ ____.
___ ____ _____ ____ ________ ___ _______ _____ ______ _____ __________.
___ _____ _________ _______ ______ _______ _______.
__________ ____ _____ ____ ______ _____ _______ ______ ____.
_____ ___ _______ __________ ______ ______ ________ _______ _____ _______.
______ _________ __________ ________ ________.
_________ ________ _________ ____ _______ _______ _____ ______.
_______ __________ ______ _________ ________ ___ ________ ____ ________ _______ ______.
_____ _________ ___ ___ __________ _______ _____.
___ ___ ______ _____ __________ _________ ________ _____.
_______ ______ ________ _____ ________ _______ ___ ______ ___ ________ __________.
________ __________ ______ _________ ____ __________ ________ ________ ________.
__________ ____ _________ ____ __________ _________ __________ __________ ____ _________.
___ _________ _________ __________ ____ _____ ____ ____ ___ _____.
__________ ________ ______ ____ ________ ____ _____ _______.
______ ___ ___ ______ _________ _____ ______.
_____ ______ _______ ___ _______.
____ ___ __________ ___ ____ ___ ________ ______ _____.
_________ __________ ___ _________ _____.
____ _______ ___ _______ __________ _________ __________ _______ _________ ________ _________.
___ _______ _________ _________ __________ ____ _____.
_____ ______ ______ _______ _______.
___ __________ _____ _________ _____ ______ ________ _____ _______ _______ ____ _________.
___ ________ ________ __________ __________ ________ __________ ________ ___.
__________ _________ _____ ___ __________ _________ __________ ___ ______.
____ ______ ______ ___ ______ _______ ___ _________ _____ ___ ___.
_____ ______ ______ ________ ____ ____ ___ _________ ________ ____ ______ _________.
___ ________ _________ _____ _________ ___.
________ _________ ________ __________ ________.
_________ ________ ______ _______ ____ ________.
__________ _____ ________ ______ ____ __________ ____ _________ _____.
______ __________ ______ _________ ___.
_____ __________ _____ _________ _________ _______.
_______ _____ ______ ________ _______ _________.
_________ ___ ____ ________ ____.
______ ____ ______ ____ _______ ___ ________ _____ _________.
________ __________ _____ _________ _____ _________ ____ ____ ____ ______.
______ __________ __________ _______ ________ __________.
______ ____ ____ __________ ________ ____ _____ ______ ____ ________ _________ ___.
___ ___ _____ ______ __________ ________ ___ _____ __________ ______ _________.
_______ ____ ______ _____ _______ ______ ________ ______ ____ ____.
________ __________ _________ _____ _____ __________.
__________ __________ ________ __________ _____ _______ _______ ___ ___ ______.
_____ _________ ______ ______ _____ __________ _________ _____.
________ _________ _____ _______ _________ __________ ____ ____ ___ ______ ____.
_________ _________ ____ ________ ________ ________.
_________ __________ ____ _______ __________ ____ ___ __________ _______ ___.
_____ __________ ___ __________ ______ _______.
______ ____ ____ ___ ____ _________ __________ ___ _________.
__________ __________ ______ _____ ________ _______ ______ ___ _______ ______ _________.
____ ________ ____ _____ _____.
Skip in 10
भारत में जनजातियाँ प्राचीन समय से ही अलग-अलग क्षेत्रों में बसती आई हैं और उनकी जीवनशैली, संस्कृति और सामाजिक ढांचा प्राकृतिक संसाधनों पर आधारित रहा है। अधिकतर जनजातियाँ पहाड़ी, वन्य या नदी किनारे क्षेत्रों में निवास करती थीं और उनके जीवन का आधार कृषि, शिकार, मछली पकड़ना और हस्तकला था। लेकिन औद्योगिकीकरण, बड़े इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रोजेक्ट, बांध निर्माण, खनन और शहरीकरण के कारण कई जनजातियाँ अपने पारंपरिक निवास स्थानों से विस्थापित हुईं। यह विस्थापन न केवल उनकी भौगोलिक स्थिति को प्रभावित करता है बल्कि उनके सामाजिक, सांस्कृतिक और आर्थिक जीवन पर भी गंभीर प्रभाव डालता है। उदाहरण के लिए, नर्मदा घाटी में सटलज और नर्मदा परियोजना के तहत बड़े बांध निर्माण के कारण कई आदिवासी समूहों को उनके जन्मभूमि से हटाया गया। इनमें से कई लोग झारखंड, मध्य प्रदेश और महाराष्ट्र के भीतरी जंगलों में बसते थे। जब उन्हें उनके पारंपरिक घरों और कृषि भूमि से विस्थापित किया गया, तो उनकी जीवनशैली में बड़ा परिवर्तन आया। उनके पास रोज़ी-रोटी का पारंपरिक साधन नहीं रहा और उन्हें सरकारी पुनर्वास कॉलोनियों या शहरी क्षेत्रों में बसाया गया। इन नई जगहों में उन्हें शहरी जीवन की कठिनाइयों, रोज़गार की कमी और सामाजिक असमानता का सामना करना पड़ा। विस्थापन के कारण जनजातियों की सांस्कृतिक हानि
_________ ____ ______ ________ ____ _________ ____ ________ _______ ________ _______ ________.______ _________ ______ __________ __________ ____ _________ __________.
_________ ___ ______ ____ ____.
______ __________ ________ ________ _________ _______ ______ _________ ____ ____ _________.
______ _______ _________ ______ __________ _________ ________ _______ _________ _______ _______.
________ ________ _________ _______ _________ __________.
________ ___ ________ _______ __________.
_________ _____ _____ ____ _________ _____ ____ ___ ___ _____.
______ __________ __________ __________ ______.
__________ ___ ____ ___ __________ __________ ___ ________ _____ __________.
_______ ________ ________ ________ ___ ______ ____ _________ _________ _______ ___ ____.
_____ ______ ______ _________ ____ _______ ___.
__________ _______ ____ ________ ________ ___ _______ __________ _____.
___ _________ ________ ______ ________ _______ _______ _________ ____.
_________ ____ ___ _____ _______ ____ _____.
_____ __________ ___ _____ ____ _________ ____ _______ _________ ________.
__________ ____ ___ ________ _____ _______ _________.
___ _______ ________ _____ ______ _____ ______ _______ _________ ___ _________.
______ _________ ________ __________ _______.
___ _____ _________ ______ ________ __________ _______ ____ __________ _____ ______ _____.
_____ __________ _______ ___ __________ __________ __________ ________ _____ _________.
__________ ________ _____ _____ _______ _______ _________ ______ __________.
_______ _____ ________ ___ ________ _____ ______ __________ _________ ________ ______.
___ ___ _________ ________ __________ _________ __________ ___ ___ ____.
____ __________ ___ ____ _______ ________ _________ ___.
_________ ______ ________ __________ ________ _______ _____ ___ _______ _________ _______ _____.
_____ _________ ____ _______ __________ _____ _____.
_____ _______ _________ ________ ____ ________.
________ _____ _____ _________ ________ ___ ________ ___ __________ ______.
__________ ________ ____ _________ ________ _________ _________ ____ ______ ___.
_________ _______ ________ _________ ______ ______ _____ __________ _______ ____ _____.
_______ _______ ______ _____ ___ _____ __________ _______ ___ _____ _____ ________.
______ ____ ________ ________ ___ _________.
_____ _______ _______ ____ _______ _________ ____ ______ __________ _____.
____ _____ __________ ________ __________ _________ ___ _____ ______ __________ _______.
____ _______ _____ ______ ___ ______ ________.
____ ___ ______ _____ ______.
_________ _________ ________ ________ ___ ________ ________ _____ ___ _____ ________ _____.
____ ________ ___ ______ ___ _______ ______ _________ _________.
______ ______ _____ ___ ______ _____ _________.
_______ ________ ___ _______ ______ ________ ___ ____ _____ ______.
___ __________ _____ ___ ____ __________ ____ __________ _________.
__________ ___ _______ ____ _____ _____ ________.
________ ___ _______ ____ ________ ___ ____.
___ ____ _____ ____ ________ ___ _______ _____ ______ _____ __________.
___ _____ _________ _______ ______ _______ _______.
__________ ____ _____ ____ ______ _____ _______ ______ ____.
_____ ___ _______ __________ ______ ______ ________ _______ _____ _______.
______ _________ __________ ________ ________.
_________ ________ _________ ____ _______ _______ _____ ______.
_______ __________ ______ _________ ________ ___ ________ ____ ________ _______ ______.
_____ _________ ___ ___ __________ _______ _____.
___ ___ ______ _____ __________ _________ ________ _____.
_______ ______ ________ _____ ________ _______ ___ ______ ___ ________ __________.
________ __________ ______ _________ ____ __________ ________ ________ ________.
__________ ____ _________ ____ __________ _________ __________ __________ ____ _________.
___ _________ _________ __________ ____ _____ ____ ____ ___ _____.
__________ ________ ______ ____ ________ ____ _____ _______.
______ ___ ___ ______ _________ _____ ______.
_____ ______ _______ ___ _______.
____ ___ __________ ___ ____ ___ ________ ______ _____.
_________ __________ ___ _________ _____.
____ _______ ___ _______ __________ _________ __________ _______ _________ ________ _________.
___ _______ _________ _________ __________ ____ _____.
_____ ______ ______ _______ _______.
___ __________ _____ _________ _____ ______ ________ _____ _______ _______ ____ _________.
___ ________ ________ __________ __________ ________ __________ ________ ___.
__________ _________ _____ ___ __________ _________ __________ ___ ______.
____ ______ ______ ___ ______ _______ ___ _________ _____ ___ ___.
_____ ______ ______ ________ ____ ____ ___ _________ ________ ____ ______ _________.
___ ________ _________ _____ _________ ___.
________ _________ ________ __________ ________.
_________ ________ ______ _______ ____ ________.
__________ _____ ________ ______ ____ __________ ____ _________ _____.
______ __________ ______ _________ ___.
_____ __________ _____ _________ _________ _______.
_______ _____ ______ ________ _______ _________.
_________ ___ ____ ________ ____.
______ ____ ______ ____ _______ ___ ________ _____ _________.
________ __________ _____ _________ _____ _________ ____ ____ ____ ______.
______ __________ __________ _______ ________ __________.
______ ____ ____ __________ ________ ____ _____ ______ ____ ________ _________ ___.
___ ___ _____ ______ __________ ________ ___ _____ __________ ______ _________.
_______ ____ ______ _____ _______ ______ ________ ______ ____ ____.
________ __________ _________ _____ _____ __________.
__________ __________ ________ __________ _____ _______ _______ ___ ___ ______.
_____ _________ ______ ______ _____ __________ _________ _____.
________ _________ _____ _______ _________ __________ ____ ____ ___ ______ ____.
_________ _________ ____ ________ ________ ________.
_________ __________ ____ _______ __________ ____ ___ __________ _______ ___.
_____ __________ ___ __________ ______ _______.
______ ____ ____ ___ ____ _________ __________ ___ _________.
__________ __________ ______ _____ ________ _______ ______ ___ _______ ______ _________.
____ ________ ____ _____ _____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.