Question
श्रम बाजार भेदभाव और शोषण से संबंधित सिद्धांतों की व्याख्या कीजिए।
Answer :
Word Count : 953
______ _________ ___ ___ ___ _______ _______.
___ ____ ______ ____ _______ ______.
___ _____ _____ ____ _______ _____.
__________ _____ ______ _______ _______ ____ _____ ______ ____.
_____ __________ __________ ____ ____ _____ _____ ___ ____ _________ ____ _______.
______ _____ ________ ____ ___ ______ _______ ______ ___ ________ ________.
________ __________ ______ ________ _______ ________ _______ ______.
_________ ______ _________ ___ ________ _______ ___ ___ ____.
_____ _______ ___ ________ ______ ____.
____ ______ _________ ________ ____ _____ ________ ___ ________.
___ ________ _____ _____ ___ _____ ___.
______ ________ ___ ___ ________ ______.
______ ________ __________ ________ ___ ______ ______ ________.
_______ _________ ___ ______ ________ ______ _____ ___ _____ ________ _______ ___.
______ ________ __________ ___ ___ ______ _________ ________ ___ _____ ___ _____.
______ ________ _________ ___ _________ ________ _____ _____ _______.
______ _______ _________ _____ ________ ___ ____ ___ _________.
_________ _____ ___ ____ ______ ______ __________ __________.
__________ ___ ____ _______ _______ _______ ___ ___ _______ __________.
______ _____ _________ _________ __________ _________ _____ _______.
_______ _________ _________ __________ _____ ______.
_______ ____ _____ _______ ______ _________ _______ ______.
________ _______ _________ ____ ________ ________ _____.
____ _____ ___ _______ ________ ___ __________ _____.
______ __________ ___ ____ _____ _________ ___ ________.
_______ ________ __________ _________ ______ __________ __________ __________ _________ ____ ___.
_____ ____ _________ _______ _____ ___.
______ ______ __________ ______ __________ ____ ______ _______.
__________ __________ _________ ______ ___ ________ _________.
_________ _________ ______ _____ ________ ______ ___ _________ _______ ____.
___ ___ ______ _______ _______ _________ ______ ____.
___ _____ _______ ___ __________.
________ ___ __________ _____ ________ ____ _________ ____ _______.
___ __________ __________ _____ ___ ________ ________ __________ _______ _____ _______.
__________ _______ ________ ______ ______.
___ _____ _______ __________ _____ _______ _____ ___.
_________ ____ ________ ________ _______.
____ ___ _____ _____ _______ _________ _____ ____ ____ _____.
_________ _________ _____ __________ _________ _______.
___ _______ ______ ____ ____ _________ _______ _____ _____ __________ ___ _________.
_________ _____ ______ __________ __________ _______ ______ ______ __________ _________ _______.
____ ________ ____ ________ ____ ___ _____ _____ _______.
______ _________ ________ _____ _______ _________ ____ ____.
___ ________ ____ ____ _________ ________ _______.
___ ______ _____ ____ ____ ___ _________ _________ __________ ____ ___ __________.
_______ ______ ___ ______ ___.
_______ ______ _____ ______ _________ _________ _________ __________ _____ ______ ________.
_____ ________ ___ ___ ____ _______.
________ _________ ___ ________ _________ _________.
_______ _______ __________ _________ ____ ____ ______ _________ __________.
____ ________ ___ ___ __________ ____ ____ ____ ______ _______ _____ ________.
______ _____ ____ _______ ____ ___ ____ _____ ______ _____ ____.
_________ ________ ____ _______ _____ ___ _______ ______ ____ _____ ________ ___.
_______ ____ __________ ________ ________ _____ ________ __________ ___ _____ ___ _______.
__________ ______ ___ ______ _____ _____ __________ ___ ________.
_____ _________ ___ ________ ______ ____ ________ _____ ____ _______ _________ ____.
_________ ______ _______ ___ _______ ________ __________ _____ _________ __________.
___ _________ _____ _______ __________ _________ __________ __________.
_____ ____ ___ ______ __________ _________ ____ ___ _______ __________ __________.
__________ _________ _______ ____ _________ ___ __________ _________.
_____ ____ _____ ___ __________ ______ _______ ________.
_____ _________ __________ ____ ____ _____.
____ _________ _______ _______ _______.
_____ _____ ____ ________ ________ ___ ________ ________ _________.
______ _________ ___ ______ _________ _________ _________ ___ _______ __________ ___.
_______ ____ ____ ___ ________ ____ ______ _____ _____.
____ ____ ________ _________ _______ _________ _____ ___ _______ ______ ___.
_____ ____ ______ ______ ______ ________ __________ _____ ___.
____ _________ ________ __________ __________ _________ _____ ____ ___ ______ _____.
_________ ________ ___ ________ __________ _____ ________.
________ ________ ____ _______ ___ ____ ______.
__________ __________ ________ ________ _____ ___.
___ ________ ______ _________ __________.
______ ________ _______ _______ _________ _______ _____ __________ __________ _____ ________ _______.
_____ _______ ___ ______ ___ __________.
___ _________ _______ _______ ________.
___ __________ ______ ____ __________ _______ _______ _____ _________.
_________ __________ ________ __________ __________ _____.
______ _________ _________ ____ _______ ______ _____.
_________ ____ ________ __________ ______ _______.
____ ____ _____ _____ ________ __________ ______.
___ _____ ______ _________ ___ ___ _________ __________ ______ __________.
_____ ___ _____ ________ ______ ____.
______ _______ __________ ____ _______ __________ ______ _____ ________ ______ ________ ___.
_____ ________ _______ _____ _______ _______ __________ _______ _____ _________ _________ __________.
____ ____ ________ ____ ________.
__________ __________ _________ ___ _____ ___ __________ ____ ______ ________ _______.
____ ___ _____ ___ ______.
_____ _______ __________ ___.
Skip in 10
श्रम बाजार में भेदभाव और शोषण से संबंधित सिद्धांत समाजशास्त्र, अर्थशास्त्र और नारीवादी अध्ययन के केंद्रीय विषयों में से हैं, क्योंकि यह कार्यस्थल पर असमानताओं, वेतन अंतराल, अवसरों की कमी और श्रम शक्ति के दमन की प्रक्रिया को समझने में मदद करते हैं। श्रम बाजार भेदभाव का तात्पर्य उस स्थिति से है जिसमें समान योग्यता और क्षमता वाले व्यक्तियों को केवल जाति, वर्ग, लिंग, धर्म या किसी अन्य पहचान के आधार पर असमान अवसर और संसाधन प्राप्त होते हैं। शोषण उस स्थिति को दर्शाता है जिसमें श्रमिकों से अपेक्षाकृत अधिक उत्पादन या श्रम लिया जाता है लेकिन उन्हें उसके अनुपात में उचित वेतन या सुविधाएं नहीं दी जातीं। इन दोनों प्रक्रियाओं की व्याख्या के लिए अनेक सिद्धांत प्रस्तुत किए गए हैं जो श्रम बाजार के ढांचे और उसमें निहित शक्ति संबंधों को उजागर करते हैं। सबसे पहले मानव पूंजी सिद्धांत पर विचार किया जा सकता है। यह सिद्धांत बताता है कि श्रम बाजार में असमानताओं का कारण मुख्य रूप से शिक्षा, कौशल और अनुभव में अंतर होता है। लेकिन इस सिद्धांत की आलोचना यह है कि व्यवहार में महिलाएं या निम्नवर्गीय समुदाय शिक्षा और कौशल अर्जित करने के बाद भी समान अवसर नहीं पाते। इसका कारण भेदभावपूर्ण सामाजिक संरचना और
_________ _____ ________ __________ _____ ________ _____.______ _________ ___ ___ ___ _______ _______.
___ ____ ______ ____ _______ ______.
___ _____ _____ ____ _______ _____.
__________ _____ ______ _______ _______ ____ _____ ______ ____.
_____ __________ __________ ____ ____ _____ _____ ___ ____ _________ ____ _______.
______ _____ ________ ____ ___ ______ _______ ______ ___ ________ ________.
________ __________ ______ ________ _______ ________ _______ ______.
_________ ______ _________ ___ ________ _______ ___ ___ ____.
_____ _______ ___ ________ ______ ____.
____ ______ _________ ________ ____ _____ ________ ___ ________.
___ ________ _____ _____ ___ _____ ___.
______ ________ ___ ___ ________ ______.
______ ________ __________ ________ ___ ______ ______ ________.
_______ _________ ___ ______ ________ ______ _____ ___ _____ ________ _______ ___.
______ ________ __________ ___ ___ ______ _________ ________ ___ _____ ___ _____.
______ ________ _________ ___ _________ ________ _____ _____ _______.
______ _______ _________ _____ ________ ___ ____ ___ _________.
_________ _____ ___ ____ ______ ______ __________ __________.
__________ ___ ____ _______ _______ _______ ___ ___ _______ __________.
______ _____ _________ _________ __________ _________ _____ _______.
_______ _________ _________ __________ _____ ______.
_______ ____ _____ _______ ______ _________ _______ ______.
________ _______ _________ ____ ________ ________ _____.
____ _____ ___ _______ ________ ___ __________ _____.
______ __________ ___ ____ _____ _________ ___ ________.
_______ ________ __________ _________ ______ __________ __________ __________ _________ ____ ___.
_____ ____ _________ _______ _____ ___.
______ ______ __________ ______ __________ ____ ______ _______.
__________ __________ _________ ______ ___ ________ _________.
_________ _________ ______ _____ ________ ______ ___ _________ _______ ____.
___ ___ ______ _______ _______ _________ ______ ____.
___ _____ _______ ___ __________.
________ ___ __________ _____ ________ ____ _________ ____ _______.
___ __________ __________ _____ ___ ________ ________ __________ _______ _____ _______.
__________ _______ ________ ______ ______.
___ _____ _______ __________ _____ _______ _____ ___.
_________ ____ ________ ________ _______.
____ ___ _____ _____ _______ _________ _____ ____ ____ _____.
_________ _________ _____ __________ _________ _______.
___ _______ ______ ____ ____ _________ _______ _____ _____ __________ ___ _________.
_________ _____ ______ __________ __________ _______ ______ ______ __________ _________ _______.
____ ________ ____ ________ ____ ___ _____ _____ _______.
______ _________ ________ _____ _______ _________ ____ ____.
___ ________ ____ ____ _________ ________ _______.
___ ______ _____ ____ ____ ___ _________ _________ __________ ____ ___ __________.
_______ ______ ___ ______ ___.
_______ ______ _____ ______ _________ _________ _________ __________ _____ ______ ________.
_____ ________ ___ ___ ____ _______.
________ _________ ___ ________ _________ _________.
_______ _______ __________ _________ ____ ____ ______ _________ __________.
____ ________ ___ ___ __________ ____ ____ ____ ______ _______ _____ ________.
______ _____ ____ _______ ____ ___ ____ _____ ______ _____ ____.
_________ ________ ____ _______ _____ ___ _______ ______ ____ _____ ________ ___.
_______ ____ __________ ________ ________ _____ ________ __________ ___ _____ ___ _______.
__________ ______ ___ ______ _____ _____ __________ ___ ________.
_____ _________ ___ ________ ______ ____ ________ _____ ____ _______ _________ ____.
_________ ______ _______ ___ _______ ________ __________ _____ _________ __________.
___ _________ _____ _______ __________ _________ __________ __________.
_____ ____ ___ ______ __________ _________ ____ ___ _______ __________ __________.
__________ _________ _______ ____ _________ ___ __________ _________.
_____ ____ _____ ___ __________ ______ _______ ________.
_____ _________ __________ ____ ____ _____.
____ _________ _______ _______ _______.
_____ _____ ____ ________ ________ ___ ________ ________ _________.
______ _________ ___ ______ _________ _________ _________ ___ _______ __________ ___.
_______ ____ ____ ___ ________ ____ ______ _____ _____.
____ ____ ________ _________ _______ _________ _____ ___ _______ ______ ___.
_____ ____ ______ ______ ______ ________ __________ _____ ___.
____ _________ ________ __________ __________ _________ _____ ____ ___ ______ _____.
_________ ________ ___ ________ __________ _____ ________.
________ ________ ____ _______ ___ ____ ______.
__________ __________ ________ ________ _____ ___.
___ ________ ______ _________ __________.
______ ________ _______ _______ _________ _______ _____ __________ __________ _____ ________ _______.
_____ _______ ___ ______ ___ __________.
___ _________ _______ _______ ________.
___ __________ ______ ____ __________ _______ _______ _____ _________.
_________ __________ ________ __________ __________ _____.
______ _________ _________ ____ _______ ______ _____.
_________ ____ ________ __________ ______ _______.
____ ____ _____ _____ ________ __________ ______.
___ _____ ______ _________ ___ ___ _________ __________ ______ __________.
_____ ___ _____ ________ ______ ____.
______ _______ __________ ____ _______ __________ ______ _____ ________ ______ ________ ___.
_____ ________ _______ _____ _______ _______ __________ _______ _____ _________ _________ __________.
____ ____ ________ ____ ________.
__________ __________ _________ ___ _____ ___ __________ ____ ______ ________ _______.
____ ___ _____ ___ ______.
_____ _______ __________ ___.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.