Question
विभिन्न खुदरा मूल्य निर्धारण रणनीतियों (Retail Pricing Strategies) पर चर्चा कीजिए। खुदरा संगठनों में मूल्य निर्धारण निर्णयों को प्रभावित करने वाले कारकों की व्याख्या कीजिए।
Answer :
Word Count : 1550
_________ _____ _________ ___ ____ ____.
_____ __________ ___ ___ __________ ______ _____ ___ ______ _______ _______.
____ ______ ____ __________ ____ __________ __________ ___.
_____ _______ ________ __________ _____.
___ ______ __________ _________ _______ __________ _________.
_________ ________ ___ ______ ____ ______ _______.
_____ ______ ________ ___ ___ ________ _____.
_______ __________ ___ ____ ___.
________ ____ ____ ______ ________ _______ _______ ______ _______ ________ _____ __________.
______ ____ _______ __________ _________ _______ ___ _________ _____ __________ ___ ____.
__________ _______ __________ ___ ________ ______ _________ ________ ____ ___.
____ _________ _______ ___ ______ ____ ______.
__________ ______ _________ ________ ________ ____ _____ ___ _______.
______ __________ _____ _____ ____ _______ ___ _____ ____ ___.
________ __________ ____ ___ _______ _______ ______ ___ ______ _____ _____ _________.
________ ___ _______ ___ ___.
_____ _______ ______ ______ ______ _______ ______.
_________ ________ _____ ____ ______ ________ _____.
______ ____ _________ ____ ______ ______ ________ _______ ________.
______ ____ _____ ___ ___ _______ _______ ___ _______ _______ ________ _____.
___ ___ ___ _________ _____ ________ ________.
______ __________ __________ ___ ____.
___ ________ ____ ____ __________ ________ ________ _______.
___ _______ _______ ________ ___ _________ __________ ______.
_____ _________ __________ ____ ________ _________ _________ ________ _____ _________ ____ __________.
___ _____ __________ _____ ____ ______ ________ __________ ______ ________ ____.
____ ______ ________ _____ _________ _______.
______ ____ ___ ___ _____ _______ _____.
_________ _________ __________ ___ ___ _________ ____.
_______ ___ ___ ___ __________ ____ __________ ____ ___ __________.
______ ________ _________ __________ _________ _________ ______ _______ ____ _______ ______.
________ ______ ______ ___ ____ _________ ____ _________ ______.
______ ________ ______ _________ _____ ______ ___.
___ ___ ___ __________ ____ ______ ___.
__________ ____ ____ __________ __________ ___ _________ ___ ______ ___ ___ ________.
_______ _______ ___ _____ _______ ______ ____ ___ ____ ______ ____.
______ __________ ___ ________ _______ ________.
_____ _____ _________ __________ ___ ___ ____ ________ ____ _______ _______ ______.
___ _______ ________ ________ _________ _________.
__________ ________ ___ ___ _______ ________ ___.
___ ______ ___ ____ ____ _____ ___ ________.
________ ___ _________ ____ ____ _________ ___ ____ _______.
___ ______ __________ _____ ____.
______ ______ _______ ____ _____ ____ _________ _______.
________ ______ ___ ___ _______ ____.
____ ______ __________ _________ _____ _________ ____ ___ ____.
___ _______ ________ __________ ________ _______.
_____ ___ ________ _________ ___ _________ ______ ___.
_________ _________ _________ ____ __________.
_____ __________ __________ ____ __________ ________ ___ _____ ___ _____ _________.
_____ ________ ______ ____ _____ _________ _______ ______ __________.
_____ ______ ___ _______ ________ ________ ______ ___ ___ _____ _________.
____ _______ ________ _______ _____ _____ ___ _____ _____.
__________ _________ _________ ______ ________ _______ _____.
________ _________ ________ _____ ______.
______ ____ _____ _______ ________ _____ ______ _____ _______.
_____ ____ ______ ________ _________.
_____ ________ _________ ___ ____ ___.
_________ _________ ________ _____ ________.
__________ ____ ________ ______ _________ ___ ________.
_____ __________ ________ _______ ___ _________ _______ ________.
__________ ________ ________ __________ _________ _________ _____ _______.
_________ ____ _________ ________ ________ ________ ______ ____ _____ _________.
_______ _________ ____ ____ ______ ______ _____ ___ _____ ______ ____ ______.
_________ _________ ____ _________ _____ _______ _____ ___ _____ ________ _____.
_____ _______ ____ _________ ______ _______ _______ __________ _______ _______.
________ _____ ________ _______ ___ _________ ___ _____ _____ ________.
__________ ________ __________ _______ __________ __________.
_______ _____ ______ _____ ____ ______ _____ __________.
_______ __________ _______ _______ ________ _____ __________ _________.
__________ ____ ______ ___ ______.
______ __________ ______ ______ ______ _____ ___ ___ ______.
____ _________ ________ ____ ___ ______ ____ ______ _____ ______.
__________ ___ ________ _________ _______ __________.
___ ________ ________ _________ _______ ________.
______ __________ ___ ___ ____ ______ _________.
__________ __________ _______ __________ _________ ____ _________.
_____ ________ ______ _________ ____ _________ ___.
__________ ______ _____ __________ _________ ____ ________ _________ ________.
__________ _____ _________ __________ ________ _____ ___.
______ _______ _____ __________ __________ ____ __________ _______ ______ ___.
___ ___ ____ __________ ______ ______.
_________ ________ ___ _________ ________.
_________ ____ ___ ______ _____ ____ __________ ___ ______ _______ _______ ______.
_________ _________ _________ _______ _________ _________ ________ ________ __________.
___ ___ __________ ______ _____ ____ __________ ______ __________.
___ _____ ___ __________ ______ ________ ________ ________.
________ ________ ___ ____ ___ _______ __________ _______ ____ _______.
_____ _____ _____ _______ _____ ___ _________ ____.
_____ ______ _____ _______ ____.
________ _______ __________ _________ ___ ________ ___ _____ ___ ________ ______.
_____ ___ ____ ____ _________ __________ ________ _________.
____ _______ ___ ___ _________ ______ ___ __________ _________ _______ __________ ___.
______ ___ _________ ___ ______ __________ _______ ___ ___.
_________ __________ ______ __________ _______ ___ _______ ___ __________.
_________ ___ ______ _______ ________ _______ _________ ______ ________ ____ _______ _____.
______ _______ ________ ________ ______ _____.
_____ ___ ____ _________ ___ __________ __________ _______ ____ __________ __________.
______ __________ ________ _______ _____ _______ __________ _______ ________ ___ ______.
______ ___ _________ ________ _______ ___ _____.
_________ ________ __________ ______ __________ ___ __________ _______.
___ _____ ___ _______ ___.
_______ __________ _________ ________ _____ ____ _____ _____.
_______ ___ ________ ____ _______ __________ _______ _____ _________.
_________ ________ __________ _______ _________.
_______ ______ ________ __________ ______ __________.
______ ______ _______ ____ ______ __________.
_______ _________ ________ ______ _____ ______.
________ ______ _________ _____ ___ _______ _____.
_______ _________ ____ _______ ________ ____ __________ __________ ________.
________ __________ _______ _______ ____ _______ _________ ________ _____ _________ ____ _____.
__________ __________ ___ ___ ____.
_____ _____ ______ _______ ____ _____ ________ _______.
_________ __________ _________ ___ ___ ________ _____ _________ ______ _____.
___ ____ _________ _____ _____ _____ ________ ________ _________ _____ _____.
______ _________ _________ __________ ____ _________ ___ _______ _______ ______.
_______ ______ ___ ___ _____ _____.
__________ ___ ___ _______ _______ ______.
_______ ____ ________ __________ _________.
______ ____ _____ _____ __________ ____ ____ _____ _________.
______ ________ ___ ______ _____ ______ ________ _____ _____ __________.
_________ _______ _____ ___ ______ ______ ________ _____ ________ _________ __________.
_________ _____ __________ __________ _____ _______ ________ _________ ______ ___ _______.
_______ ______ ______ _____ ________ _____.
____ ______ ________ _____ ________ __________ ______ _________ ________ _________ ______ ____.
_______ ______ _____ _______ _____ __________ _________.
__________ ___ ___ ________ ___ _____ ________ ____ ________.
_____ ________ ______ _____ _________.
_________ ____ __________ _______ _____ ___.
________ ____ ___ ___ _________ ____ _________.
_______ _____ ________ ___ ______ ___ _______ ________ _____ _________.
_________ _____ _______ _______ _____ _____.
_____ ___ __________ ______ _________ ___ _____ _________ ____ ____ _______ _______.
_____ ___ ____ ___ _______ ___ _________ ________ _______ _______ ___.
_____ _____ ________ ___ ________ ____.
_______ _______ ____ ____ ______ ____ ________ __________ _________ __________ _______.
________ ____ _____ _____ ________ _______ ________ _____ __________ _________ _______ ________.
_____ _____ __________ ______ ___ _____ _____ _______ __________.
__________ ___ _______ ______ _______ _______ ______ _______ _____ _________.
__________ _____ ________ _______ ________ _______ _______ ____ _________.
____ _______ __________ ____ ________ ________.
___ __________ _______ _______ ______ _______.
___ ______ ________ __________ ____ _________ ______.
___ _______ ____ ________ ______ ___ _____ _______ __________ _____ ____.
________ ____ _____ _________ ____ _____.
___ _____ ______ _________ _______ ______ ________ __________ __________ _______.
__________ _____ ________ _________ ______ _____ _________ _____ ____ __________.
__________ ____ _____.
Skip in 10
खुदरा मूल्य निर्धारण (Retail Pricing) खुदरा संचालन और स्टोर प्रबंधन का एक अत्यंत महत्वपूर्ण पक्ष है। किसी खुदरा संगठन द्वारा अपने उत्पादों या सेवाओं के लिए निर्धारित मूल्य न केवल उसकी बिक्री और लाभ को प्रभावित करता है, बल्कि उपभोक्ताओं की खरीदारी की प्रवृत्ति, स्टोर की छवि, प्रतिस्पर्धात्मक स्थिति और बाजार हिस्सेदारी पर भी प्रभाव डालता है। इसलिए खुदरा विक्रेता को मूल्य निर्धारण करते समय लागत, मांग, प्रतियोगिता, उपभोक्ता व्यवहार तथा संगठन के उद्देश्यों को ध्यान में रखना आवश्यक होता है। खुदरा संगठनों द्वारा अपनाई जाने वाली प्रमुख मूल्य निर्धारण रणनीतियाँ निम्नलिखित हैं। लागत-आधारित मूल्य निर्धारण रणनीति में उत्पाद की लागत के ऊपर एक निश्चित लाभ-मार्जिन जोड़कर बिक्री मूल्य निर्धारित किया जाता है। उदाहरण के लिए, यदि किसी वस्तु की लागत ₹500 है और खुदरा विक्रेता 20 प्रतिशत लाभ रखना चाहता है, तो उसका मूल्य लगभग ₹600 निर्धारित किया जा सकता है। यह रणनीति सरल और आसानी से लागू की जा सकती है, लेकिन इसमें उपभोक्ता की मांग और प्रतिस्पर्धियों के मूल्य को पर्याप्त महत्व नहीं दिया जाता। प्रतिस्पर्धात्मक मूल्य निर्धारण में खुदरा विक्रेता अपने प्रतिस्पर्धियों द्वारा निर्धारित कीमतों का अध्ययन करके अपनी कीमत तय करता है। वह बाजार में अपनी स्थिति के अनुसार प्रतिस्पर्धी से कम, समान या अधिक मूल्य रख सकता है। बड़े सुपरमार्केट और ऑनलाइन खुदरा विक्रेता अक्सर प्रतिस्पर्धियों की कीमतों की लगातार निगरानी करते हैं। इस रणनीति का उद्देश्य बाजार में प्रतिस्पर्धात्मक स्थिति बनाए रखना होता है। मूल्य-आधारित मूल्य निर्धारण में कीमत उत्पाद की लागत के बजाय ग्राहक द्वारा अनुभव किए जाने वाले मूल्य के आधार पर निर्धारित की जाती है। यदि ग्राहक किसी ब्रांड को उच्च गुणवत्ता, प्रतिष्ठा, सुविधा या विशिष्टता से जोड़ता है, तो वह उसके लिए अधिक कीमत देने को तैयार हो सकता है। प्रीमियम ब्रांड और लक्जरी खुदरा स्टोर इस रणनीति का अधिक प्रयोग करते हैं। पैठ मूल्य निर्धारण (Penetration Pricing) का प्रयोग नए उत्पाद या नए खुदरा प्रतिष्ठान को बाजार में स्थापित करने के लिए किया जाता है। इसमें प्रारंभिक चरण में अपेक्षाकृत कम कीमत रखी जाती
__________ _____ _______ ___ ______ _________ ______._________ _____ _________ ___ ____ ____.
_____ __________ ___ ___ __________ ______ _____ ___ ______ _______ _______.
____ ______ ____ __________ ____ __________ __________ ___.
_____ _______ ________ __________ _____.
___ ______ __________ _________ _______ __________ _________.
_________ ________ ___ ______ ____ ______ _______.
_____ ______ ________ ___ ___ ________ _____.
_______ __________ ___ ____ ___.
________ ____ ____ ______ ________ _______ _______ ______ _______ ________ _____ __________.
______ ____ _______ __________ _________ _______ ___ _________ _____ __________ ___ ____.
__________ _______ __________ ___ ________ ______ _________ ________ ____ ___.
____ _________ _______ ___ ______ ____ ______.
__________ ______ _________ ________ ________ ____ _____ ___ _______.
______ __________ _____ _____ ____ _______ ___ _____ ____ ___.
________ __________ ____ ___ _______ _______ ______ ___ ______ _____ _____ _________.
________ ___ _______ ___ ___.
_____ _______ ______ ______ ______ _______ ______.
_________ ________ _____ ____ ______ ________ _____.
______ ____ _________ ____ ______ ______ ________ _______ ________.
______ ____ _____ ___ ___ _______ _______ ___ _______ _______ ________ _____.
___ ___ ___ _________ _____ ________ ________.
______ __________ __________ ___ ____.
___ ________ ____ ____ __________ ________ ________ _______.
___ _______ _______ ________ ___ _________ __________ ______.
_____ _________ __________ ____ ________ _________ _________ ________ _____ _________ ____ __________.
___ _____ __________ _____ ____ ______ ________ __________ ______ ________ ____.
____ ______ ________ _____ _________ _______.
______ ____ ___ ___ _____ _______ _____.
_________ _________ __________ ___ ___ _________ ____.
_______ ___ ___ ___ __________ ____ __________ ____ ___ __________.
______ ________ _________ __________ _________ _________ ______ _______ ____ _______ ______.
________ ______ ______ ___ ____ _________ ____ _________ ______.
______ ________ ______ _________ _____ ______ ___.
___ ___ ___ __________ ____ ______ ___.
__________ ____ ____ __________ __________ ___ _________ ___ ______ ___ ___ ________.
_______ _______ ___ _____ _______ ______ ____ ___ ____ ______ ____.
______ __________ ___ ________ _______ ________.
_____ _____ _________ __________ ___ ___ ____ ________ ____ _______ _______ ______.
___ _______ ________ ________ _________ _________.
__________ ________ ___ ___ _______ ________ ___.
___ ______ ___ ____ ____ _____ ___ ________.
________ ___ _________ ____ ____ _________ ___ ____ _______.
___ ______ __________ _____ ____.
______ ______ _______ ____ _____ ____ _________ _______.
________ ______ ___ ___ _______ ____.
____ ______ __________ _________ _____ _________ ____ ___ ____.
___ _______ ________ __________ ________ _______.
_____ ___ ________ _________ ___ _________ ______ ___.
_________ _________ _________ ____ __________.
_____ __________ __________ ____ __________ ________ ___ _____ ___ _____ _________.
_____ ________ ______ ____ _____ _________ _______ ______ __________.
_____ ______ ___ _______ ________ ________ ______ ___ ___ _____ _________.
____ _______ ________ _______ _____ _____ ___ _____ _____.
__________ _________ _________ ______ ________ _______ _____.
________ _________ ________ _____ ______.
______ ____ _____ _______ ________ _____ ______ _____ _______.
_____ ____ ______ ________ _________.
_____ ________ _________ ___ ____ ___.
_________ _________ ________ _____ ________.
__________ ____ ________ ______ _________ ___ ________.
_____ __________ ________ _______ ___ _________ _______ ________.
__________ ________ ________ __________ _________ _________ _____ _______.
_________ ____ _________ ________ ________ ________ ______ ____ _____ _________.
_______ _________ ____ ____ ______ ______ _____ ___ _____ ______ ____ ______.
_________ _________ ____ _________ _____ _______ _____ ___ _____ ________ _____.
_____ _______ ____ _________ ______ _______ _______ __________ _______ _______.
________ _____ ________ _______ ___ _________ ___ _____ _____ ________.
__________ ________ __________ _______ __________ __________.
_______ _____ ______ _____ ____ ______ _____ __________.
_______ __________ _______ _______ ________ _____ __________ _________.
__________ ____ ______ ___ ______.
______ __________ ______ ______ ______ _____ ___ ___ ______.
____ _________ ________ ____ ___ ______ ____ ______ _____ ______.
__________ ___ ________ _________ _______ __________.
___ ________ ________ _________ _______ ________.
______ __________ ___ ___ ____ ______ _________.
__________ __________ _______ __________ _________ ____ _________.
_____ ________ ______ _________ ____ _________ ___.
__________ ______ _____ __________ _________ ____ ________ _________ ________.
__________ _____ _________ __________ ________ _____ ___.
______ _______ _____ __________ __________ ____ __________ _______ ______ ___.
___ ___ ____ __________ ______ ______.
_________ ________ ___ _________ ________.
_________ ____ ___ ______ _____ ____ __________ ___ ______ _______ _______ ______.
_________ _________ _________ _______ _________ _________ ________ ________ __________.
___ ___ __________ ______ _____ ____ __________ ______ __________.
___ _____ ___ __________ ______ ________ ________ ________.
________ ________ ___ ____ ___ _______ __________ _______ ____ _______.
_____ _____ _____ _______ _____ ___ _________ ____.
_____ ______ _____ _______ ____.
________ _______ __________ _________ ___ ________ ___ _____ ___ ________ ______.
_____ ___ ____ ____ _________ __________ ________ _________.
____ _______ ___ ___ _________ ______ ___ __________ _________ _______ __________ ___.
______ ___ _________ ___ ______ __________ _______ ___ ___.
_________ __________ ______ __________ _______ ___ _______ ___ __________.
_________ ___ ______ _______ ________ _______ _________ ______ ________ ____ _______ _____.
______ _______ ________ ________ ______ _____.
_____ ___ ____ _________ ___ __________ __________ _______ ____ __________ __________.
______ __________ ________ _______ _____ _______ __________ _______ ________ ___ ______.
______ ___ _________ ________ _______ ___ _____.
_________ ________ __________ ______ __________ ___ __________ _______.
___ _____ ___ _______ ___.
_______ __________ _________ ________ _____ ____ _____ _____.
_______ ___ ________ ____ _______ __________ _______ _____ _________.
_________ ________ __________ _______ _________.
_______ ______ ________ __________ ______ __________.
______ ______ _______ ____ ______ __________.
_______ _________ ________ ______ _____ ______.
________ ______ _________ _____ ___ _______ _____.
_______ _________ ____ _______ ________ ____ __________ __________ ________.
________ __________ _______ _______ ____ _______ _________ ________ _____ _________ ____ _____.
__________ __________ ___ ___ ____.
_____ _____ ______ _______ ____ _____ ________ _______.
_________ __________ _________ ___ ___ ________ _____ _________ ______ _____.
___ ____ _________ _____ _____ _____ ________ ________ _________ _____ _____.
______ _________ _________ __________ ____ _________ ___ _______ _______ ______.
_______ ______ ___ ___ _____ _____.
__________ ___ ___ _______ _______ ______.
_______ ____ ________ __________ _________.
______ ____ _____ _____ __________ ____ ____ _____ _________.
______ ________ ___ ______ _____ ______ ________ _____ _____ __________.
_________ _______ _____ ___ ______ ______ ________ _____ ________ _________ __________.
_________ _____ __________ __________ _____ _______ ________ _________ ______ ___ _______.
_______ ______ ______ _____ ________ _____.
____ ______ ________ _____ ________ __________ ______ _________ ________ _________ ______ ____.
_______ ______ _____ _______ _____ __________ _________.
__________ ___ ___ ________ ___ _____ ________ ____ ________.
_____ ________ ______ _____ _________.
_________ ____ __________ _______ _____ ___.
________ ____ ___ ___ _________ ____ _________.
_______ _____ ________ ___ ______ ___ _______ ________ _____ _________.
_________ _____ _______ _______ _____ _____.
_____ ___ __________ ______ _________ ___ _____ _________ ____ ____ _______ _______.
_____ ___ ____ ___ _______ ___ _________ ________ _______ _______ ___.
_____ _____ ________ ___ ________ ____.
_______ _______ ____ ____ ______ ____ ________ __________ _________ __________ _______.
________ ____ _____ _____ ________ _______ ________ _____ __________ _________ _______ ________.
_____ _____ __________ ______ ___ _____ _____ _______ __________.
__________ ___ _______ ______ _______ _______ ______ _______ _____ _________.
__________ _____ ________ _______ ________ _______ _______ ____ _________.
____ _______ __________ ____ ________ ________.
___ __________ _______ _______ ______ _______.
___ ______ ________ __________ ____ _________ ______.
___ _______ ____ ________ ______ ___ _____ _______ __________ _____ ____.
________ ____ _____ _________ ____ _____.
___ _____ ______ _________ _______ ______ ________ __________ __________ _______.
__________ _____ ________ _________ ______ _____ _________ _____ ____ __________.
__________ ____ _____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.