Question
मुहूर्त किसे कहते हैं? इसकी गणना किस प्रकार की जाती है?
Answer :
Word Count : 935
___ ____ _________ _________ ____ _____ ________ ___ _______ ____.
______ ________ __________ __________ _______ _________ ________ ______ _____.
________ ____ _____ ____ ____ _____ ________ _____ _______.
___ ________ ________ _____ ________ ___.
______ ___ ___ ___ ____ ___ ______ ____ _________ ___.
___ ____ _______ _________ _____ ________ ________ ______.
___ __________ ______ _______ _________.
________ ___ ________ _______ ____ ______ __________ __________.
_______ ______ ___ __________ ________ _______ __________.
_______ ____ __________ __________ ________ ____ _____ __________.
____ ________ ______ _________ ____ ______ ______ _________ ______ ______ _____ ____.
_______ __________ ___ ___ __________ __________ _____ ___ _______ ___.
______ ___ __________ __________ ______.
_______ _________ ______ _________ _________ _______ ________ ________ ________ ____.
_______ ____ _______ ___ _______ _________.
__________ ____ _____ __________ ___ __________.
______ ____ ______ __________ ________ ___ ___.
_____ _________ ____ ________ ____ _____ _____ ____ ______.
___ ______ _______ __________ _____ _______ _______ _______ ________ ____.
__________ _________ ______ _______ ______ ________ _________ _______ ______ ________ ______ __________.
___ ____ _________ ____ _______ ____ ___ _______ _______.
____ ________ _____ ___ ___ ___ _____ ______.
________ _______ ___ ________ _______ _______ _________ __________ __________ _______ ______.
_________ ____ ___ _____ __________ ________ ______ __________ __________.
_________ _____ _______ _______ ________ ______ _________.
______ _______ _________ __________ ________ ________ _______ ______ ______ ____.
_____ ________ ________ ________ ____ ______ ___ ___ _______ _______ ___.
________ ____ _________ ___ ___ _____ ____ ______ __________ __________ _________ __________.
_______ ____ ____ ___ ________ ________ ______ __________ ____.
_______ ________ ___ ____ ___ _____.
_________ ________ _________ ______ _______ __________ _______ _____ ____ ____ __________.
___ __________ _____ _______ ______ ________ _______ __________ __________ _________ ___ _____.
____ __________ ___ ______ _________ ________ _________.
______ _________ ________ ______ __________ __________ __________ _______ _________ ___.
_________ __________ ______ _________ ______ _____ _____ _________ __________.
______ ________ ________ _________ __________.
__________ ______ _____ ___ _____ _______ _____ ___ _______.
__________ _________ ________ ____ __________ ___ __________ _____ ___ _____ ________ __________.
_______ ______ ___ _______ ________ ____ _____.
_________ ______ ___ _______ ________ _______.
_____ ____ __________ _________ _________ ____ _____ _____ ________ ______ ______ ______.
_______ ____ ____ _____ __________.
____ __________ ______ _________ ___ _____ _______.
_______ ___ ______ _____ ___ _______ _______ ______ _____ ______ ________.
________ ______ _________ __________ ______ _________ ________ ___.
_____ _____ _______ _____ ___.
_______ _____ ____ __________ ________ _____ ______.
_________ __________ ____ _____ ________ __________ _______ _____ _______.
_________ __________ ______ ______ ________ _____ ___.
___ ________ _________ ________ ________ __________ _________ _______ _____ _____ ___ ________.
_________ __________ _________ ______ _____ _________ ________ ____ ___ _____ __________.
_______ _________ _____ ____ ____.
_________ ________ __________ _____ ____ _________ ___ _____ ______.
_________ _________ ______ _____ _______ _______ ______ ________ ________ ________.
___ _________ ______ _________ ___ ________ _________ ______ __________ ______ _______.
____ __________ ________ _______ __________ _______.
____ ______ __________ ___ ________.
_____ ______ ________ ______ __________ _________ _____ _______ _________ _______ ____ ________.
______ __________ ____ _____ ______ _______ ________ _______ _____ ________.
______ ____ _______ ______ __________ ______ ______ __________ ________ ________ ______ ____.
___ ___ ________ ________ _______ ____ ________.
____ _______ ____ __________ ________ ___ __________ __________ __________ _________.
____ __________ ________ ____ ____ ______ _________ ____.
________ ______ _____ __________ __________ _______.
______ ________ _____ _____ _______ _________.
____ ______ ____ _____ _______ ____ _______ ____ ___ _____ _______.
____ ________ _____ __________ _________ __________ ____ ________ _______ __________.
_________ ________ _____ ________ ____ ______ _____ _______ ______.
_______ ________ _________ ___ _____ _______ _______ ______.
______ ________ ____ ______ _____ _________ ___ __________ ____.
_____ ________ _________ ____ ________ ________ _______ _____ _________ ____ ______.
________ ________ ____ ______ ____ ________.
_________ __________ ______ _______ __________ _____ __________ ____ ____.
______ _________ _____ ___ ___ _________ ________.
______ _____ ___ ____ ____ __________ _________ _____.
____ _________ ___ _________ ______ ___ ______ ________ ___ ____ __________.
________ _____ ____ ______ ______ _________ ______ __________ __________ ___ _______.
_____ _______ ___ __________ _______ ____ ____ _____ ___ ______.
________ __________ ______ ________ _______ _____ ____ ___ ______ _____.
___ _____ _____ _______ ____ _______ _______ _________ __________.
_______ ________ _____ __________ _____ __________ ________ ________ ______ _____ _____ ____.
_______ _________ _____ _________ ______ _____ ______ ____ ___.
__________ ________ ____ ___ __________ __________ ________ __________ __________.
__________ ______ __________ _________ ___ __________ __________ ___ ________ _________ ________ ______.
Skip in 10
मुहूर्त समय का वह भाग है जिसे विशेष कार्य करने के लिए शुभ माना जाता है। प्राचीन भारतीय शास्त्रों में समय को केवल घंटे और मिनट में ही नहीं बल्कि विशेष विभाजनों में भी देखा गया है। हर दिन को छोटे-छोटे भागों में बाँटकर उनके अनुसार कर्मों का निर्धारण किया जाता था। इन्हीं विभाजनों में से एक प्रमुख इकाई मुहूर्त है। मुहूर्त का प्रयोग विशेष रूप से धार्मिक अनुष्ठानों, विवाह, गृह प्रवेश, व्यापार, यात्रा आदि कार्यों के शुभ या अशुभ समय का निर्धारण करने में किया जाता है। कालगणना में दिन को 24 घंटे का माना जाता है। शास्त्रों के अनुसार, एक दिन और एक रात्रि को मिलाकर कुल 30 मुहूर्त माने जाते हैं। इन 30 मुहूर्तों में दिन के लिए 15 मुहूर्त और रात्रि के लिए 15 मुहूर्त निर्धारित हैं। प्रत्येक मुहूर्त की अवधि लगभग 48 मिनट की होती है। इस प्रकार दिन का हर मुहूर्त 48 मिनट का समय है, जिसमें किसी कार्य के आरंभ करने या समाप्त करने की गणना की जाती है। मुहूर्त की गणना करने के लिए पहले सूर्य और चंद्र की स्थिति का अवलोकन किया जाता है। दिन और रात की
_______ ___ ________ ______ ____ _____ _______ __________ __________.___ ____ _________ _________ ____ _____ ________ ___ _______ ____.
______ ________ __________ __________ _______ _________ ________ ______ _____.
________ ____ _____ ____ ____ _____ ________ _____ _______.
___ ________ ________ _____ ________ ___.
______ ___ ___ ___ ____ ___ ______ ____ _________ ___.
___ ____ _______ _________ _____ ________ ________ ______.
___ __________ ______ _______ _________.
________ ___ ________ _______ ____ ______ __________ __________.
_______ ______ ___ __________ ________ _______ __________.
_______ ____ __________ __________ ________ ____ _____ __________.
____ ________ ______ _________ ____ ______ ______ _________ ______ ______ _____ ____.
_______ __________ ___ ___ __________ __________ _____ ___ _______ ___.
______ ___ __________ __________ ______.
_______ _________ ______ _________ _________ _______ ________ ________ ________ ____.
_______ ____ _______ ___ _______ _________.
__________ ____ _____ __________ ___ __________.
______ ____ ______ __________ ________ ___ ___.
_____ _________ ____ ________ ____ _____ _____ ____ ______.
___ ______ _______ __________ _____ _______ _______ _______ ________ ____.
__________ _________ ______ _______ ______ ________ _________ _______ ______ ________ ______ __________.
___ ____ _________ ____ _______ ____ ___ _______ _______.
____ ________ _____ ___ ___ ___ _____ ______.
________ _______ ___ ________ _______ _______ _________ __________ __________ _______ ______.
_________ ____ ___ _____ __________ ________ ______ __________ __________.
_________ _____ _______ _______ ________ ______ _________.
______ _______ _________ __________ ________ ________ _______ ______ ______ ____.
_____ ________ ________ ________ ____ ______ ___ ___ _______ _______ ___.
________ ____ _________ ___ ___ _____ ____ ______ __________ __________ _________ __________.
_______ ____ ____ ___ ________ ________ ______ __________ ____.
_______ ________ ___ ____ ___ _____.
_________ ________ _________ ______ _______ __________ _______ _____ ____ ____ __________.
___ __________ _____ _______ ______ ________ _______ __________ __________ _________ ___ _____.
____ __________ ___ ______ _________ ________ _________.
______ _________ ________ ______ __________ __________ __________ _______ _________ ___.
_________ __________ ______ _________ ______ _____ _____ _________ __________.
______ ________ ________ _________ __________.
__________ ______ _____ ___ _____ _______ _____ ___ _______.
__________ _________ ________ ____ __________ ___ __________ _____ ___ _____ ________ __________.
_______ ______ ___ _______ ________ ____ _____.
_________ ______ ___ _______ ________ _______.
_____ ____ __________ _________ _________ ____ _____ _____ ________ ______ ______ ______.
_______ ____ ____ _____ __________.
____ __________ ______ _________ ___ _____ _______.
_______ ___ ______ _____ ___ _______ _______ ______ _____ ______ ________.
________ ______ _________ __________ ______ _________ ________ ___.
_____ _____ _______ _____ ___.
_______ _____ ____ __________ ________ _____ ______.
_________ __________ ____ _____ ________ __________ _______ _____ _______.
_________ __________ ______ ______ ________ _____ ___.
___ ________ _________ ________ ________ __________ _________ _______ _____ _____ ___ ________.
_________ __________ _________ ______ _____ _________ ________ ____ ___ _____ __________.
_______ _________ _____ ____ ____.
_________ ________ __________ _____ ____ _________ ___ _____ ______.
_________ _________ ______ _____ _______ _______ ______ ________ ________ ________.
___ _________ ______ _________ ___ ________ _________ ______ __________ ______ _______.
____ __________ ________ _______ __________ _______.
____ ______ __________ ___ ________.
_____ ______ ________ ______ __________ _________ _____ _______ _________ _______ ____ ________.
______ __________ ____ _____ ______ _______ ________ _______ _____ ________.
______ ____ _______ ______ __________ ______ ______ __________ ________ ________ ______ ____.
___ ___ ________ ________ _______ ____ ________.
____ _______ ____ __________ ________ ___ __________ __________ __________ _________.
____ __________ ________ ____ ____ ______ _________ ____.
________ ______ _____ __________ __________ _______.
______ ________ _____ _____ _______ _________.
____ ______ ____ _____ _______ ____ _______ ____ ___ _____ _______.
____ ________ _____ __________ _________ __________ ____ ________ _______ __________.
_________ ________ _____ ________ ____ ______ _____ _______ ______.
_______ ________ _________ ___ _____ _______ _______ ______.
______ ________ ____ ______ _____ _________ ___ __________ ____.
_____ ________ _________ ____ ________ ________ _______ _____ _________ ____ ______.
________ ________ ____ ______ ____ ________.
_________ __________ ______ _______ __________ _____ __________ ____ ____.
______ _________ _____ ___ ___ _________ ________.
______ _____ ___ ____ ____ __________ _________ _____.
____ _________ ___ _________ ______ ___ ______ ________ ___ ____ __________.
________ _____ ____ ______ ______ _________ ______ __________ __________ ___ _______.
_____ _______ ___ __________ _______ ____ ____ _____ ___ ______.
________ __________ ______ ________ _______ _____ ____ ___ ______ _____.
___ _____ _____ _______ ____ _______ _______ _________ __________.
_______ ________ _____ __________ _____ __________ ________ ________ ______ _____ _____ ____.
_______ _________ _____ _________ ______ _____ ______ ____ ___.
__________ ________ ____ ___ __________ __________ ________ __________ __________.
__________ ______ __________ _________ ___ __________ __________ ___ ________ _________ ________ ______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.