Question
बौद्ध धर्म के उदय की सामाजिक पृष्ठभूमि की विवेचना कीजिए।
Answer :
Word Count : 969
________ _________ __________ __________ _________ ________ ________.
____ ______ _____ ____ ________ ____ _________ _______ _____ _____ ____.
_____ ______ _____ ______ _______ _____ ___ _________.
____ __________ _______ ___ ______ _________ ___.
__________ _____ __________ ________ _____ __________ _____ _____.
__________ ____ ______ ___ _____ _____ ____.
_________ _________ _________ __________ ________.
__________ ______ ___ _____ ___ _________ _______ ___ ____.
______ ______ ________ _______ _____.
_________ __________ __________ _______ ____ ___ ______ _____ __________ __________ ______ ________.
____ ___ _________ ____ _____ ___.
_______ ____ _________ ___ _______ _________ __________ _____.
_____ _____ _______ __________ ___ ___.
____ _____ __________ __________ ____.
______ _________ _______ ____ ___ ___ _______ _____ _______ ______.
______ _________ _________ ________ ________ ____ ___ _______.
_____ ________ ______ ____ ______ ________ ____ ________ ________ _______.
____ ______ _______ _________ ______ ___ _______ __________ __________ _________ ______.
________ ____ ____ ____ ___ ________ ______.
__________ ____ _____ ________ _____.
_________ _________ ___ _________ _____ ______ ______ _____ ____ _____ ___ ___.
________ ________ _________ _________ _______ ___ _________ __________.
_______ _______ ______ __________ ___ _____ ______ __________ _____ ____ ______ _____.
____ _____ __________ _________ _____.
___ ______ ______ _______ _______ _________ ___ ___ __________.
_____ _____ _______ ______ _________ _____ ___ __________ _______ ________ ______ ________.
_____ _________ ____ ______ ______ ________ ____ ____ _____ ______ ______.
__________ _______ _____ ________ ____ _____.
____ _________ ________ ___ _________ _______ ____.
____ _______ _________ __________ ____ ___.
_______ ___ ________ ___ _______ ___ _____.
___ ________ ___ __________ __________ ________ _____ _____.
_________ ____ ________ __________ __________.
______ ____ ___ ______ _______ ______ ________ __________ ___ ____.
_________ ________ _______ __________ ______ _________.
_______ ________ _____ ___ ___.
_______ _________ ______ ________ ______.
________ ______ ________ __________ _________ ________.
_______ ___ ______ _________ ____.
_____ _______ ___ _________ ______ _______ ______ ___ ______ ____ ____ __________.
___ _______ _________ ____ ______ ________ ____ _________ ______ __________.
___ ________ _________ ___ _____ _________.
____ ____ __________ __________ ___ ________ _____ _____.
_____ ___ _______ _______ ____ __________ _______ ____ ____.
__________ ______ __________ _________ _________ ____ ________.
______ ___ ______ ____ _______ ____ _______ ______ ________.
_______ __________ _____ __________ ___ ______ _______ ___ _________.
____ _____ ____ ______ ___.
____ ___ ____ ______ _____ __________ _____ _____ _________ _________.
__________ ________ ________ _________ ________ ____ ____ _______ ________ ________ _______ ____.
__________ ___ ___ _____ ________ __________ __________ ________ ________ ____.
__________ _______ _________ _____ ___ ___ _______ ______ ________ _____ __________ ___.
_____ _______ _____ __________ ________.
_____ ___ _________ ________ __________ _____ ___ ___ __________ ______ ____ _________.
_____ _________ ___ ___ ____ _____ ____ ___ ___ ________.
___ ___ ________ _________ ___ _______.
_____ ________ ____ _____ ________ ________ __________ __________.
_____ _______ ______ _____ _____ ______ ________ _______ __________ ______ ________.
______ ________ __________ ___ __________.
__________ _________ _________ _______ _______ ___ _____ ________ ________ ______ ______ _____.
_______ ___ ____ __________ _____ ______ ______ ______ _____ ______.
_______ ________ ___ _____ ________ ______ _____ ______ ____.
___ ________ _____ _____ __________ __________ ______ ____ _______ _________ _____ __________.
_____ ______ _______ _______ ______ _________ ________ __________.
____ ____ __________ _________ ______ _______ ____ ________ _____ _____ ____ _____.
________ ______ ___ ___ ____ __________ _____ ______ ______ ________ ____ _________.
___ ______ _______ _______ ____ _______ ______ ____ ____ ___ ___.
________ ________ _______ _____ _____ ________.
___ __________ ________ ____ _______ __________ _______ _______ ___.
_______ _____ _________ __________ _______ ______ ________ _________ ________ __________.
_____ __________ ________ ________ _____ _______ ___ ___ __________ __________ ___.
________ ____ ___ _____ ____ ____ ______.
_______ _____ __________ __________ _____ ______ ___ _______ ______.
_____ ___ __________ ______ _________ ______ ______ _____ ___ _______ ____.
________ ___ _________ _______ _____ __________ _____ ________ __________ _____ _____ ____.
_____ ___ _______ _________ ______ ________ ___ _________ ___.
_________ _________ _________ _____ _____.
__________ ________ ____ ____ __________ ___ ______.
________ _______ _________ ____ ________ ______ __________ ________.
____ ______ _________ _______ ______ _____ _______ _______ __________ _____.
__________ ________ _________ _____ _______ _________ ________ ________ _____ __________ _________ _____.
____ ____ ___ __________ __________ __________ __________.
__________ _____ __________ _________ ___ _______ __________ ________ ___ ________.
_______ __________ _____ ___ _____ ______ _____ _____ ____.
____ ______ ____ ______ _________ ____ _______ ____ ____.
_______ __________ ________ ___ ___ _________.
_________ __________ ____ __________ _____ ______ ____ __________ _________ _______ ________ _________.
______ _______ _________ ____ __________ _____ _____ _____ _________ ___ ______ _________.
________ __________.
Skip in 10
बौद्ध धर्म के उदय की सामाजिक पृष्ठभूमि को समझने के लिए उस समय की सामाजिक, आर्थिक, धार्मिक और राजनीतिक परिस्थितियों का विश्लेषण आवश्यक है। छठी शताब्दी ईसा पूर्व का भारत एक संक्रमण काल था, जिसे भारतीय इतिहास में महाजनपद युग के नाम से जाना जाता है। इस समय आर्य सभ्यता का विस्तार गंगा के मैदानों तक हो चुका था और समाज में कई गहरी समस्याएँ उत्पन्न हो चुकी थीं। इन समस्याओं और परिस्थितियों ने मिलकर बौद्ध धर्म के उदय की भूमि तैयार की। इस काल में धार्मिक क्षेत्र में ब्राह्मणवाद की प्रधानता थी। वैदिक धर्म में यज्ञ, बलि, और कर्मकांडों का अत्यधिक महत्व था। ब्राह्मणों का एकाधिकार धार्मिक कर्मकांडों पर हो गया था और उन्होंने धर्म को एक कठिन प्रक्रिया बना दिया था जो केवल शिक्षित ब्राह्मणों की पहुँच में था। आम जनता के लिए धर्म एक बोझ बन चुका था। यज्ञों में पशुबलि दी जाती थी और इसका विरोध समाज के कुछ वर्गों में तीव्र रूप से था। धार्मिक जीवन जटिल और खर्चीला हो गया था, जिससे निम्न वर्ग इससे वंचित रहने लगा। इसने वैकल्पिक और सरल धर्म की माँग को जन्म दिया। सामाजिक दृष्टि से देखा जाए तो वर्ण व्यवस्था कठोर और अनुचित रूप धारण कर चुकी थी। ब्राह्मणों को सर्वोच्च
_________ ___ ________ ______ ____ __________ ____ ______ _____ _________ ____.________ _________ __________ __________ _________ ________ ________.
____ ______ _____ ____ ________ ____ _________ _______ _____ _____ ____.
_____ ______ _____ ______ _______ _____ ___ _________.
____ __________ _______ ___ ______ _________ ___.
__________ _____ __________ ________ _____ __________ _____ _____.
__________ ____ ______ ___ _____ _____ ____.
_________ _________ _________ __________ ________.
__________ ______ ___ _____ ___ _________ _______ ___ ____.
______ ______ ________ _______ _____.
_________ __________ __________ _______ ____ ___ ______ _____ __________ __________ ______ ________.
____ ___ _________ ____ _____ ___.
_______ ____ _________ ___ _______ _________ __________ _____.
_____ _____ _______ __________ ___ ___.
____ _____ __________ __________ ____.
______ _________ _______ ____ ___ ___ _______ _____ _______ ______.
______ _________ _________ ________ ________ ____ ___ _______.
_____ ________ ______ ____ ______ ________ ____ ________ ________ _______.
____ ______ _______ _________ ______ ___ _______ __________ __________ _________ ______.
________ ____ ____ ____ ___ ________ ______.
__________ ____ _____ ________ _____.
_________ _________ ___ _________ _____ ______ ______ _____ ____ _____ ___ ___.
________ ________ _________ _________ _______ ___ _________ __________.
_______ _______ ______ __________ ___ _____ ______ __________ _____ ____ ______ _____.
____ _____ __________ _________ _____.
___ ______ ______ _______ _______ _________ ___ ___ __________.
_____ _____ _______ ______ _________ _____ ___ __________ _______ ________ ______ ________.
_____ _________ ____ ______ ______ ________ ____ ____ _____ ______ ______.
__________ _______ _____ ________ ____ _____.
____ _________ ________ ___ _________ _______ ____.
____ _______ _________ __________ ____ ___.
_______ ___ ________ ___ _______ ___ _____.
___ ________ ___ __________ __________ ________ _____ _____.
_________ ____ ________ __________ __________.
______ ____ ___ ______ _______ ______ ________ __________ ___ ____.
_________ ________ _______ __________ ______ _________.
_______ ________ _____ ___ ___.
_______ _________ ______ ________ ______.
________ ______ ________ __________ _________ ________.
_______ ___ ______ _________ ____.
_____ _______ ___ _________ ______ _______ ______ ___ ______ ____ ____ __________.
___ _______ _________ ____ ______ ________ ____ _________ ______ __________.
___ ________ _________ ___ _____ _________.
____ ____ __________ __________ ___ ________ _____ _____.
_____ ___ _______ _______ ____ __________ _______ ____ ____.
__________ ______ __________ _________ _________ ____ ________.
______ ___ ______ ____ _______ ____ _______ ______ ________.
_______ __________ _____ __________ ___ ______ _______ ___ _________.
____ _____ ____ ______ ___.
____ ___ ____ ______ _____ __________ _____ _____ _________ _________.
__________ ________ ________ _________ ________ ____ ____ _______ ________ ________ _______ ____.
__________ ___ ___ _____ ________ __________ __________ ________ ________ ____.
__________ _______ _________ _____ ___ ___ _______ ______ ________ _____ __________ ___.
_____ _______ _____ __________ ________.
_____ ___ _________ ________ __________ _____ ___ ___ __________ ______ ____ _________.
_____ _________ ___ ___ ____ _____ ____ ___ ___ ________.
___ ___ ________ _________ ___ _______.
_____ ________ ____ _____ ________ ________ __________ __________.
_____ _______ ______ _____ _____ ______ ________ _______ __________ ______ ________.
______ ________ __________ ___ __________.
__________ _________ _________ _______ _______ ___ _____ ________ ________ ______ ______ _____.
_______ ___ ____ __________ _____ ______ ______ ______ _____ ______.
_______ ________ ___ _____ ________ ______ _____ ______ ____.
___ ________ _____ _____ __________ __________ ______ ____ _______ _________ _____ __________.
_____ ______ _______ _______ ______ _________ ________ __________.
____ ____ __________ _________ ______ _______ ____ ________ _____ _____ ____ _____.
________ ______ ___ ___ ____ __________ _____ ______ ______ ________ ____ _________.
___ ______ _______ _______ ____ _______ ______ ____ ____ ___ ___.
________ ________ _______ _____ _____ ________.
___ __________ ________ ____ _______ __________ _______ _______ ___.
_______ _____ _________ __________ _______ ______ ________ _________ ________ __________.
_____ __________ ________ ________ _____ _______ ___ ___ __________ __________ ___.
________ ____ ___ _____ ____ ____ ______.
_______ _____ __________ __________ _____ ______ ___ _______ ______.
_____ ___ __________ ______ _________ ______ ______ _____ ___ _______ ____.
________ ___ _________ _______ _____ __________ _____ ________ __________ _____ _____ ____.
_____ ___ _______ _________ ______ ________ ___ _________ ___.
_________ _________ _________ _____ _____.
__________ ________ ____ ____ __________ ___ ______.
________ _______ _________ ____ ________ ______ __________ ________.
____ ______ _________ _______ ______ _____ _______ _______ __________ _____.
__________ ________ _________ _____ _______ _________ ________ ________ _____ __________ _________ _____.
____ ____ ___ __________ __________ __________ __________.
__________ _____ __________ _________ ___ _______ __________ ________ ___ ________.
_______ __________ _____ ___ _____ ______ _____ _____ ____.
____ ______ ____ ______ _________ ____ _______ ____ ____.
_______ __________ ________ ___ ___ _________.
_________ __________ ____ __________ _____ ______ ____ __________ _________ _______ ________ _________.
______ _______ _________ ____ __________ _____ _____ _____ _________ ___ ______ _________.
________ __________.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.