Question
प्रवास क्या है? प्रवास के कारणों और परिणामों पर चर्चा करें।
Answer :
Word Count : 1003
__________ _______ ____ _______ ______ ____ _________ _________.
__________ ___ _______ _______ _____.
______ _________ _______ _______ ____ ____ __________ ______ _________.
____ ___ _________ ___ _____.
____ ___ ___ _____ ________ __________ _____ ____ ____ _____.
_________ _______ ______ __________ ______.
________ _____ ____ ___ ___ _______ ___ ______ _________ _____ ___.
_____ ________ ____ ________ _________ ____.
______ ______ ________ _____ ___ ______.
_________ _____ ____ _______ ___ ______.
_____ ___ ______ _______ _________.
_______ __________ ___ ___ __________ ___.
_________ ___ __________ _______ _________ _____ ______ _____.
_______ ________ ___ ____ __________ ______ ______ ___.
_______ ____ ______ ____ __________ __________ __________ _______ ___ _______ _______ ____.
____ _____ __________ ______ _____ __________ ______ ____ ___ __________.
_______ _____ _________ __________ _________ ______ _______ ________ _______.
__________ _____ _________ _______ ____ ________.
_________ _________ ___ ________ ______ ___ ___.
_____ _____ _____ ____ ____.
_____ _______ _____ ____ _______ ______ ____ _______ ___ ______ ____ _____.
___ __________ ________ _________ __________.
_______ _______ _____ __________ _________ _______ _____.
________ ______ _________ ___ ________ ___ _______ ____.
___ __________ _______ ______ ________ ____ _______ ______.
__________ __________ _____ _____ _______ ______ ________.
______ __________ ____ ___ _________ _________ _____.
_____ _____ ______ _________ ______ __________ _________ ________.
____ __________ _____ ____ _______ ______ _______ ________ __________.
_________ ______ ___ _________ __________.
______ _________ ___ ______ ______ ______ ___ ___ ______ _________ _____ ______.
______ _________ _______ __________ _________ ____ ______ _________ __________.
________ ________ ________ __________ _______ _____ _____ ____ ___ ______ ______.
____ _______ __________ _______ _______ ______ ________.
________ _______ ________ ____ ____ _____ ______ __________ _________ ____ _____ ____.
______ _______ _________ _______ __________ ____.
_______ _______ _______ ______ _________ ___ ______ ________ _____ ______ ____.
________ _____ ______ _______ ___ _______ _____.
______ ___ ___ ________ _______ ______ ___ _________ __________ _________.
_____ ________ __________ __________ _______ _______ ___.
__________ ______ _____ ______ ____.
__________ _________ ________ ____ ____ _____ _____ ____ ____ _________.
______ _______ __________ ________ __________ _______ __________ ____ ____.
________ _______ ______ ___ ___ __________ _________ ____ _____ _________ _______.
________ _______ ________ __________ ___ ________.
____ ___ __________ __________ _____ _______ ____ __________ _______ ________ ________.
_______ ____ ______ _________ ______ _________ _______ _____ _____ ______ ___.
______ ____ __________ _____ ______ ___ ______ ___ _____.
___ ____ ____ ________ ______.
_________ ________ _________ ______ ____ _______.
____ _______ ______ ________ _____ __________ ______ _________ ________ ___.
_________ __________ _______ _______ ____ _________ ________ __________ _________ __________.
_____ _____ ________ _____ __________ ________ ____ _________ _____ _____ ______ __________.
__________ ________ _______ ___ ____ ___ __________ __________ _________ ______ ______.
__________ __________ ______ ____ _____ ________ ___.
________ ______ ___ _______ ______ _____ _______ ________ _____ _____.
____ __________ ________ ______ __________ _________ ____.
_____ _____ ___ ___ _____ __________ _________ ___ ____ _________ _________.
_____ ______ __________ ________ ____ _________ _____ ____ _______.
____ ______ __________ ________ _____.
______ ____ _______ _______ ______ ________ __________ ________ ______.
____ _____ _______ ____ ______ _______ ______ _________.
__________ _____ ________ _________ ________ ________ _______ ___ _______ ________ _____.
____ ______ _______ _____ __________ _______ ___ ________ ________ ___ _________.
__________ _________ ________ _________ _______ _________ _______ _________ ___ _____ _________ _____.
____ _____ _____ ______ ______ __________ _________ ___.
________ _______ _______ _______ _______ _____ ____ ________ _______ _____.
_____ _________ __________ ________ ____ __________ __________ ________ _____.
______ ______ ____ ___ _______ __________ ________ _______ _____.
________ ______ __________ _________ _______ _________ ______ ________.
_______ __________ ________ _______ ___ ____ ____ ___ ______ ________ _____ ____.
__________ ________ _________ ____ __________ ____ __________.
___ _________ _____ ___ ________ ___ ____ ___ _____ ________ __________ _________.
__________ _________ _____ ________ ___ ___ ____ _________ __________ ________.
______ ____ ________ ____ ______ _________ ____ _________ _________ _________ ____ _______.
___ __________ ____ _______ ____ ____ _______ ____ ____ ____ ____ ______.
___ ________ __________ ________ ____ _____ ____ _____ __________ __________ _________ ________.
_______ _________ _____ ______ ________ ________ ____.
________ _____ _____ _______ ______ ____ ____ __________ _______ _____ _________ ________.
______ _______ _____ ___ ________ ____ ________ ___.
____ ___ _______ _______ _____.
_________ ____ ______ __________ ________ _____.
_______ __________ _________ __________ __________ _____ _____.
___ _________ ______ _____ ____ __________ ________ ___ __________.
__________ _________ ___ _____ ________ _________ _____ ______ _____ _______.
_____ ________ __________ __________ ___ ___ _______ ________ __________ _______.
___ ________ ________ ____ ___ _____ ____.
__________ _________ _______ ____ __________ ___ ____ _______ ___ _____ _________ _________.
_______ ________ ____ _____ ___ ______ ____ __________ _____ ____ _____.
________ ______ __________ ___ ______ ________ ________ _________.
_________ _____ __________ _____ __________ __________ ________ ______ ______ ________ __________ _______.
______ ____ ___ _____ ____ ____.
Skip in 10
प्रवास का अर्थ है किसी व्यक्ति या समूह का अपने स्थायी या अस्थायी निवास स्थान से अन्य स्थान पर स्थानांतरण करना। यह स्थानांतरण एक देश के भीतर (अंतर-राज्यीय या स्थानीय प्रवास) या देशों के बीच (अंतर्राष्ट्रीय प्रवास) हो सकता है। समाज कार्य और सामाजिक विकास के दृष्टिकोण से प्रवास एक महत्वपूर्ण सामाजिक घटना है, क्योंकि यह व्यक्तियों और समाज के सामाजिक, आर्थिक और सांस्कृतिक जीवन पर गहरा प्रभाव डालता है। प्रवास केवल व्यक्तिगत या पारिवारिक निर्णय नहीं होता, बल्कि यह सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक और पर्यावरणीय परिस्थितियों से भी प्रभावित होता है। प्रवास के कारण अनेक होते हैं, जिन्हें मुख्य रूप से आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक और पर्यावरणीय कारणों में विभाजित किया जा सकता है। आर्थिक कारणों में रोज़गार की तलाश, बेहतर जीवन स्तर, आय में वृद्धि और गरीबी से मुक्ति मुख्य भूमिका निभाते हैं। उदाहरण के लिए, ग्रामीण क्षेत्रों के लोग काम और बेहतर सुविधाओं के लिए शहरी क्षेत्रों की ओर प्रवास करते हैं। इसके अलावा, शिक्षा और स्वास्थ्य सुविधाओं की उपलब्धता भी प्रवास का एक महत्वपूर्ण कारण है। सामाजिक कारणों में परिवारिक सम्बन्ध, विवाह, धार्मिक और सांस्कृतिक अवसर शामिल हैं। कभी-कभी लोग अपने परिवार के साथ रहने, विवाह के लिए या सामाजिक नेटवर्क बनाने के लिए भी किसी स्थान पर प्रवास
____ ____ __________ ______ __________ ________ _____ _______ ___ ____.__________ _______ ____ _______ ______ ____ _________ _________.
__________ ___ _______ _______ _____.
______ _________ _______ _______ ____ ____ __________ ______ _________.
____ ___ _________ ___ _____.
____ ___ ___ _____ ________ __________ _____ ____ ____ _____.
_________ _______ ______ __________ ______.
________ _____ ____ ___ ___ _______ ___ ______ _________ _____ ___.
_____ ________ ____ ________ _________ ____.
______ ______ ________ _____ ___ ______.
_________ _____ ____ _______ ___ ______.
_____ ___ ______ _______ _________.
_______ __________ ___ ___ __________ ___.
_________ ___ __________ _______ _________ _____ ______ _____.
_______ ________ ___ ____ __________ ______ ______ ___.
_______ ____ ______ ____ __________ __________ __________ _______ ___ _______ _______ ____.
____ _____ __________ ______ _____ __________ ______ ____ ___ __________.
_______ _____ _________ __________ _________ ______ _______ ________ _______.
__________ _____ _________ _______ ____ ________.
_________ _________ ___ ________ ______ ___ ___.
_____ _____ _____ ____ ____.
_____ _______ _____ ____ _______ ______ ____ _______ ___ ______ ____ _____.
___ __________ ________ _________ __________.
_______ _______ _____ __________ _________ _______ _____.
________ ______ _________ ___ ________ ___ _______ ____.
___ __________ _______ ______ ________ ____ _______ ______.
__________ __________ _____ _____ _______ ______ ________.
______ __________ ____ ___ _________ _________ _____.
_____ _____ ______ _________ ______ __________ _________ ________.
____ __________ _____ ____ _______ ______ _______ ________ __________.
_________ ______ ___ _________ __________.
______ _________ ___ ______ ______ ______ ___ ___ ______ _________ _____ ______.
______ _________ _______ __________ _________ ____ ______ _________ __________.
________ ________ ________ __________ _______ _____ _____ ____ ___ ______ ______.
____ _______ __________ _______ _______ ______ ________.
________ _______ ________ ____ ____ _____ ______ __________ _________ ____ _____ ____.
______ _______ _________ _______ __________ ____.
_______ _______ _______ ______ _________ ___ ______ ________ _____ ______ ____.
________ _____ ______ _______ ___ _______ _____.
______ ___ ___ ________ _______ ______ ___ _________ __________ _________.
_____ ________ __________ __________ _______ _______ ___.
__________ ______ _____ ______ ____.
__________ _________ ________ ____ ____ _____ _____ ____ ____ _________.
______ _______ __________ ________ __________ _______ __________ ____ ____.
________ _______ ______ ___ ___ __________ _________ ____ _____ _________ _______.
________ _______ ________ __________ ___ ________.
____ ___ __________ __________ _____ _______ ____ __________ _______ ________ ________.
_______ ____ ______ _________ ______ _________ _______ _____ _____ ______ ___.
______ ____ __________ _____ ______ ___ ______ ___ _____.
___ ____ ____ ________ ______.
_________ ________ _________ ______ ____ _______.
____ _______ ______ ________ _____ __________ ______ _________ ________ ___.
_________ __________ _______ _______ ____ _________ ________ __________ _________ __________.
_____ _____ ________ _____ __________ ________ ____ _________ _____ _____ ______ __________.
__________ ________ _______ ___ ____ ___ __________ __________ _________ ______ ______.
__________ __________ ______ ____ _____ ________ ___.
________ ______ ___ _______ ______ _____ _______ ________ _____ _____.
____ __________ ________ ______ __________ _________ ____.
_____ _____ ___ ___ _____ __________ _________ ___ ____ _________ _________.
_____ ______ __________ ________ ____ _________ _____ ____ _______.
____ ______ __________ ________ _____.
______ ____ _______ _______ ______ ________ __________ ________ ______.
____ _____ _______ ____ ______ _______ ______ _________.
__________ _____ ________ _________ ________ ________ _______ ___ _______ ________ _____.
____ ______ _______ _____ __________ _______ ___ ________ ________ ___ _________.
__________ _________ ________ _________ _______ _________ _______ _________ ___ _____ _________ _____.
____ _____ _____ ______ ______ __________ _________ ___.
________ _______ _______ _______ _______ _____ ____ ________ _______ _____.
_____ _________ __________ ________ ____ __________ __________ ________ _____.
______ ______ ____ ___ _______ __________ ________ _______ _____.
________ ______ __________ _________ _______ _________ ______ ________.
_______ __________ ________ _______ ___ ____ ____ ___ ______ ________ _____ ____.
__________ ________ _________ ____ __________ ____ __________.
___ _________ _____ ___ ________ ___ ____ ___ _____ ________ __________ _________.
__________ _________ _____ ________ ___ ___ ____ _________ __________ ________.
______ ____ ________ ____ ______ _________ ____ _________ _________ _________ ____ _______.
___ __________ ____ _______ ____ ____ _______ ____ ____ ____ ____ ______.
___ ________ __________ ________ ____ _____ ____ _____ __________ __________ _________ ________.
_______ _________ _____ ______ ________ ________ ____.
________ _____ _____ _______ ______ ____ ____ __________ _______ _____ _________ ________.
______ _______ _____ ___ ________ ____ ________ ___.
____ ___ _______ _______ _____.
_________ ____ ______ __________ ________ _____.
_______ __________ _________ __________ __________ _____ _____.
___ _________ ______ _____ ____ __________ ________ ___ __________.
__________ _________ ___ _____ ________ _________ _____ ______ _____ _______.
_____ ________ __________ __________ ___ ___ _______ ________ __________ _______.
___ ________ ________ ____ ___ _____ ____.
__________ _________ _______ ____ __________ ___ ____ _______ ___ _____ _________ _________.
_______ ________ ____ _____ ___ ______ ____ __________ _____ ____ _____.
________ ______ __________ ___ ______ ________ ________ _________.
_________ _____ __________ _____ __________ __________ ________ ______ ______ ________ __________ _______.
______ ____ ___ _____ ____ ____.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.