Question
पुरातत्व मानवविज्ञान क्या है? इसके दायरे पर चर्चा कीजिए।
Answer :
Word Count : 958
______ _______ _________ _______ _______ _____ _____.
_____ ___ _________ ______ ____.
____ _______ _______ ____ _________ ________.
_______ ____ ______ _______ ____ _________.
_______ ___ _______ _____ ____ _______.
_________ _______ _______ ________ _____.
____ __________ _______ __________ __________ ________ _____.
__________ ______ _______ __________ _______ ___ _______ _______ _________.
_____ __________ _______ ________ _______ _________ _______ ______ _____ __________.
_________ _______ ____ ____ ____ ________ ________ ______ ______ ____.
___ _________ ___ __________ _______.
_____ ______ ________ _____ _______ ________ ________ ___.
___ _______ ________ _____ _________ ___ ___ ___.
____ ____ ____ ________ ______.
_________ _____ ___ ___ ______ _______ __________ _______ _________ ______ ____.
______ ___ _____ __________ ____ ______ ____ _________ _________ __________.
___ ______ ________ ____ ___.
______ ___ __________ ________ ________ ____ _______ _____ ______ ___ ______ ___.
________ _____ ______ ____ ______ ____ ________ ____ ________ ________.
_______ ____ ____ ____ _____ ______ _________ ___ ______ ______.
______ _____ _______ ____ ______ ____.
________ _______ _________ ____ ___ ___.
__________ _________ ______ ________ __________ ________ __________ _______ ___ ______ ______.
____ ____ _______ ____ ____.
______ _______ ____ __________ ___ ______ _____ __________ ______ ________ ______ ___.
_________ ______ ____ _____ _________ _____ _____.
__________ _______ __________ __________ __________ _____ __________.
____ ____ ________ _______ ______ _____ _____ ___ _____ ______ __________ _____.
________ ____ _____ _____ ___ _________ ____ __________.
________ ____ ___ _____ ____ ________ _____ __________ ____ ________ _________.
_______ ____ ____ ________ ________ ____ ______ _________.
______ _____ ______ ____ _____ _____ ________.
_________ _______ _____ _______ ________.
_____ ___ ___ ________ __________ ____ _______ _____ _____ _______ ___ ____.
_________ ____ ___ ________ _____ ________ _________ _____ __________ _____ __________ ____.
_________ ___ _______ ____ _________ ________ _____ ________ _______ __________ _____.
____ _________ _______ __________ _____ ______ __________ _____ ________ ________ _______ ______.
___ ___ ______ ___ ______ _______ _________.
_____ _______ __________ _____ _____ _________ ______ __________ ________ ____ ________.
______ ________ _______ _______ ____ ________ _________ _________ _________ _____.
___ ________ __________ _______ ______ ______.
____ _____ ______ ___ ______ __________ ____ ______.
____ __________ _______ _______ ___ __________ __________ _____ ___ ______ ____ ________.
________ ________ ____ _______ ________ _____ _____ ________.
_________ _______ _______ ________ _______ _________ ______ __________ ___.
__________ _______ _________ ___ ___ ____.
______ ____ _______ ______ ____ ________ _________.
____ ____ _______ _____ ____ _____ _____.
________ ________ __________ ___ __________ ______ _________ _________ _____ _____ ________.
_____ _______ _____ ______ _________ _______ _______ ________ ____ _____ _____ __________.
_______ _________ ___ ___ ___ _____ ____ _____ _________.
___ _______ _________ ___ ________ __________ __________ ______ _________ ____.
______ ____ ______ ____ _____ ____ _______ _____ _____.
_________ _______ ______ _________ ___ _____ _________.
_________ ______ _______ _________ _________ _____ _______ ______ ___.
_______ ________ _______ __________ ___ ___ _________ ___ _____.
____ ____ ________ ______ _____ ________ ______ ____ _________ _______.
_________ _____ __________ ______ ______ _____.
_________ _______ ______ _____ ___ ____ _____ _____ ____ _____.
___ _______ __________ _______ __________.
__________ _____ ________ _______ ____ _________ _____ _________ ________ ______.
______ _____ ________ _________ _________ ______ ___ ______ _________ ___ ___.
_______ __________ ________ __________ _____ ________ _____.
______ ________ ____ _________ ___ ______ ________ ___.
________ _____ _________ ______ ______ _________ ________ _________ __________ ___.
_________ _____ ____ ________ _____ ________ _________ _______ _____ __________.
____ _________ ________ ____ _______ _________ _________ ________ ___.
__________ ___ _______ _______ _________ _____ _____ ______ ___ ______ ___ ________.
_______ ________ ________ ___ __________.
____ ___ _________ ____ _______ ____ _______ _____ _______ ____.
_______ ________ ___ ______ _________ _____ ____.
_______ ______ ________ _______ _______ _________ __________ _________ _______.
____ _________ ____ ____ ____ ______ __________.
__________ _______ _________ ______ ___ _________ _________ _____ ___.
______ ________ _________ _______ ______.
___ _____ __________ __________ ___ ______ ___ ___.
__________ _________ __________ __________ ____ ________ ________ _________ __________ ________ ______ ______.
_____ ____ _____ __________ _______ _____.
_________ _____ ______ _________ ____ ________ _________ ____ ______.
________ __________ ___ ___ ____ __________ ______ ___ _______ __________ _____ _________.
____ ___ _________ _____ _______ ______ ___.
__________ ___ ______ ________ ______ __________ __________ _____ ___ ________.
______ _________ _________ __________ ____.
__________ ______ ____ ____ _________ ________ ________ __________ ___.
_______ _________ _______ ___ ____ ________ _________ ________ _______ __________ _________ _______.
_____ _________ _______ _______ ______ _____ ___ ______ ________ __________ __________.
______ _____ ____ ______ _________ ___ ______ ____ _____ _________.
__________ ____ _________ ____ ____ _______.
________ ____ _____ _____ ______.
Skip in 10
पुरातत्व मानवविज्ञान, मानवविज्ञान की एक महत्वपूर्ण शाखा है जो प्राचीन मानव समाजों की भौतिक अवशेषों के माध्यम से अध्ययन करती है। यह शाखा विशेष रूप से उन अवशेषों पर ध्यान केंद्रित करती है जो मानव जाति की सांस्कृतिक, सामाजिक, आर्थिक और तकनीकी गतिविधियों के प्रमाण के रूप में जमीन के नीचे दबे पाए जाते हैं। ये अवशेष मिट्टी के बर्तन, उपकरण, मकानों के अवशेष, समाधियाँ, चित्र, मूर्तियाँ, हड्डियाँ और अन्य निर्माण हो सकते हैं। पुरातत्व मानवविज्ञान का उद्देश्य यह समझना होता है कि अतीत के मनुष्य कैसे रहते थे, उनके सामाजिक-सांस्कृतिक ढाँचे कैसे थे, वे कौन-सी तकनीकों का उपयोग करते थे, और समय के साथ उनका विकास कैसे हुआ। यह अध्ययन हमें वर्तमान मानव समाजों को समझने में भी मदद करता है क्योंकि वर्तमान की जड़ें अतीत में ही छिपी होती हैं। पुरातत्व मानवविज्ञान दो प्रमुख क्षेत्रों से जुड़ा हुआ है — मानवविज्ञान (Anthropology) और पुरातत्व (Archaeology)। मानवविज्ञान मानव जीवन के सभी पहलुओं का अध्ययन करता है, जबकि पुरातत्व भौतिक अवशेषों के माध्यम से अतीत का विश्लेषण करता है। जब इन दोनों का समावेश होता है, तो वह दृष्टिकोण बनता है जिसे हम पुरातत्व मानवविज्ञान कहते हैं। पुरातत्व मानवविज्ञान का उद्भव मुख्यतः
_________ ______ ___ ____ _____ ____ _________ ________ ___ ______.______ _______ _________ _______ _______ _____ _____.
_____ ___ _________ ______ ____.
____ _______ _______ ____ _________ ________.
_______ ____ ______ _______ ____ _________.
_______ ___ _______ _____ ____ _______.
_________ _______ _______ ________ _____.
____ __________ _______ __________ __________ ________ _____.
__________ ______ _______ __________ _______ ___ _______ _______ _________.
_____ __________ _______ ________ _______ _________ _______ ______ _____ __________.
_________ _______ ____ ____ ____ ________ ________ ______ ______ ____.
___ _________ ___ __________ _______.
_____ ______ ________ _____ _______ ________ ________ ___.
___ _______ ________ _____ _________ ___ ___ ___.
____ ____ ____ ________ ______.
_________ _____ ___ ___ ______ _______ __________ _______ _________ ______ ____.
______ ___ _____ __________ ____ ______ ____ _________ _________ __________.
___ ______ ________ ____ ___.
______ ___ __________ ________ ________ ____ _______ _____ ______ ___ ______ ___.
________ _____ ______ ____ ______ ____ ________ ____ ________ ________.
_______ ____ ____ ____ _____ ______ _________ ___ ______ ______.
______ _____ _______ ____ ______ ____.
________ _______ _________ ____ ___ ___.
__________ _________ ______ ________ __________ ________ __________ _______ ___ ______ ______.
____ ____ _______ ____ ____.
______ _______ ____ __________ ___ ______ _____ __________ ______ ________ ______ ___.
_________ ______ ____ _____ _________ _____ _____.
__________ _______ __________ __________ __________ _____ __________.
____ ____ ________ _______ ______ _____ _____ ___ _____ ______ __________ _____.
________ ____ _____ _____ ___ _________ ____ __________.
________ ____ ___ _____ ____ ________ _____ __________ ____ ________ _________.
_______ ____ ____ ________ ________ ____ ______ _________.
______ _____ ______ ____ _____ _____ ________.
_________ _______ _____ _______ ________.
_____ ___ ___ ________ __________ ____ _______ _____ _____ _______ ___ ____.
_________ ____ ___ ________ _____ ________ _________ _____ __________ _____ __________ ____.
_________ ___ _______ ____ _________ ________ _____ ________ _______ __________ _____.
____ _________ _______ __________ _____ ______ __________ _____ ________ ________ _______ ______.
___ ___ ______ ___ ______ _______ _________.
_____ _______ __________ _____ _____ _________ ______ __________ ________ ____ ________.
______ ________ _______ _______ ____ ________ _________ _________ _________ _____.
___ ________ __________ _______ ______ ______.
____ _____ ______ ___ ______ __________ ____ ______.
____ __________ _______ _______ ___ __________ __________ _____ ___ ______ ____ ________.
________ ________ ____ _______ ________ _____ _____ ________.
_________ _______ _______ ________ _______ _________ ______ __________ ___.
__________ _______ _________ ___ ___ ____.
______ ____ _______ ______ ____ ________ _________.
____ ____ _______ _____ ____ _____ _____.
________ ________ __________ ___ __________ ______ _________ _________ _____ _____ ________.
_____ _______ _____ ______ _________ _______ _______ ________ ____ _____ _____ __________.
_______ _________ ___ ___ ___ _____ ____ _____ _________.
___ _______ _________ ___ ________ __________ __________ ______ _________ ____.
______ ____ ______ ____ _____ ____ _______ _____ _____.
_________ _______ ______ _________ ___ _____ _________.
_________ ______ _______ _________ _________ _____ _______ ______ ___.
_______ ________ _______ __________ ___ ___ _________ ___ _____.
____ ____ ________ ______ _____ ________ ______ ____ _________ _______.
_________ _____ __________ ______ ______ _____.
_________ _______ ______ _____ ___ ____ _____ _____ ____ _____.
___ _______ __________ _______ __________.
__________ _____ ________ _______ ____ _________ _____ _________ ________ ______.
______ _____ ________ _________ _________ ______ ___ ______ _________ ___ ___.
_______ __________ ________ __________ _____ ________ _____.
______ ________ ____ _________ ___ ______ ________ ___.
________ _____ _________ ______ ______ _________ ________ _________ __________ ___.
_________ _____ ____ ________ _____ ________ _________ _______ _____ __________.
____ _________ ________ ____ _______ _________ _________ ________ ___.
__________ ___ _______ _______ _________ _____ _____ ______ ___ ______ ___ ________.
_______ ________ ________ ___ __________.
____ ___ _________ ____ _______ ____ _______ _____ _______ ____.
_______ ________ ___ ______ _________ _____ ____.
_______ ______ ________ _______ _______ _________ __________ _________ _______.
____ _________ ____ ____ ____ ______ __________.
__________ _______ _________ ______ ___ _________ _________ _____ ___.
______ ________ _________ _______ ______.
___ _____ __________ __________ ___ ______ ___ ___.
__________ _________ __________ __________ ____ ________ ________ _________ __________ ________ ______ ______.
_____ ____ _____ __________ _______ _____.
_________ _____ ______ _________ ____ ________ _________ ____ ______.
________ __________ ___ ___ ____ __________ ______ ___ _______ __________ _____ _________.
____ ___ _________ _____ _______ ______ ___.
__________ ___ ______ ________ ______ __________ __________ _____ ___ ________.
______ _________ _________ __________ ____.
__________ ______ ____ ____ _________ ________ ________ __________ ___.
_______ _________ _______ ___ ____ ________ _________ ________ _______ __________ _________ _______.
_____ _________ _______ _______ ______ _____ ___ ______ ________ __________ __________.
______ _____ ____ ______ _________ ___ ______ ____ _____ _________.
__________ ____ _________ ____ ____ _______.
________ ____ _____ _____ ______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
- Solved Assignments
- Study Notes
- Guess Papers
- Question Papers
Continue Reading — It's Free
Sign in with Google to unlock more of this answer.
✓ Free access
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
✓ Unlock up to 60% of the answer
✓ No payment required
Quick Google sign-in. No separate registration form.