Question

अधोलिखित पद्यांशों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए: -
(अ)     आरब्धे पटहे स्थिते गुरुजने भद्रासने लङ्घिते
              स्कन्धोच्चारणनम्यमानवदनप्रच्योतितोये घटे ।
        राजाहूय विसर्जिते मयि जनो धैर्येण मे विस्मितः
              स्वः पुत्रः कुरुते पितुर्यदि वचः कस्तत्र भो ! विस्मयः ?
                                अथवा
        हृदय ! भव सकामं यत्कृते शङ्कसे त्वं
              शृणु पितृनिधनं तद् गच्छ धैर्यं च तावत् ।
        स्पृशति तु यदि नीचो मामयं शुल्कशब्द-
              स्त्वथ च भवति सत्यं तत्र देहो विशोध्यः ॥

 

(ब)     पातुं न प्रथमं व्यवस्यति जलं युष्मास्वपीतेषु या
              नादत्ते प्रियमण्डनाऽपि भवतां स्नेहेन या पल्लवम्।
        आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये यस्या भवत्युत्सवः
              सेयं याति शकुन्तला पतिगृहं सर्वैरनुज्ञायताम्॥

 

अथवा
        सङ्कल्पितं प्रथममेव मया तवार्थे
              भर्तारमात्मसदृशं सुकृतैर्गता त्वम् ।
        चूतेन संश्रितवती नवमालिकेय-
              मस्यामहं त्वयि च सम्प्रति वीतचिन्तः ॥
(ग)     वहति जलमियं पिनष्टि गन्धानियमियमुद्धूयते स्रजो विचित्राः ।
        मुसलमिदमियञ्च पातकाले मुहरनुयाति कलेन हुङ्कृतेन ॥
                                          अथवा
        उल्लङ्घयन् मम समुज्ज्वलतः प्रतापं
              कोपस्य नन्दकुलकाननधूमकेतोः ।
        सद्यः परात्मपरिमाणविवेकमुढः
              कः शालभेन विधिना लभतां विनाशम् ॥

10 Feb 2026
Answer :
Word Count : 303
(अ) इस पद्यांश में, लेखक ने राजा के व्यवहार की आलोचना की है। राजा ने गुरु के आदेश का पालन नहीं किया, जबकि गुरु की प्रतिष्ठा और शिक्षा का सम्मान करना आवश्यक था। जब राजा को बुरा फल मिला, तो उसने अपने पुत्र के द्वारा किए गए कृत्य को देखा और उसके विपरीत, उसने अपनी स्थिति में धैर्य बनाए रखा। इससे यह सिखने को मिलता है कि किसी भी कार्य को बिना सोचे-समझे करने से उसकी
_____ ____ __________ _______ ____ _______ ________.
________ ______ ____ _______ ______.
____ _______ ________ _________ ____ _____ ______ _____ ________ ___.
______ ________ __________ __________ ______.
___ ____ _________ ______ _______ _____ _____ _____.
__________ __________ _______ ________ ______ _______ ___ ________ __________ ______ ______.
__________ __________ ______ ____ ___ ___ ____ _______.
____ ______ _________ _______ __________.
____ _________ ___ _______ __________ _______ ________.
_________ ______ ____ ________ _________ _____ __________ _____ ____ _________.
______ __________ _______ ____ _________ __________.
_____ _______ _________ _______ ________ ______ ________ _________ __________ _________.
________ _______ ______ ________ ______ ___.
_____ _____ _____ __________ ________ ________ ___ ___ __________.
_________ __________ _______ __________ ____ _____ ______ _______.
_______ ____ ________ ____ _______ ____ ________ ________ _____.
______ ______ __________ _________ _______ _________ ____.
_____ ________ __________ ____ ________ _______ _______ ________ _____ ________ _____ _____.
__________ _____ __________ _________ ____ __________ _______ __________ ________.
________ ______ ___ __________ ___ ________ ____ _______ __________.
________ ____ ___ ___ ___ ______ ______ ________ ________ ________ ______ ____.
_________ ____ _____ ____ ______.
_____ _________ ________ _________ ___ ________ _______ _______ _________ _______ _________.
___ _____ _____ _____ _____ ______.
________ __________ _______ ___ _______ __________.
_______ ___ ______ _____ ___ ______ ____ _________.
_________ _____ ______ ________ _________ ____.
___ ____ ________ _____ _________ ____ _________ _______ ____ ___.
_____ _______.
IGNOU ACADEMY
Your IGNOU journey, made easier.
  • Solved Assignments
  • Study Notes
  • Guess Papers
  • Question Papers
Skip in 10
Top
📞
Call Support Instant phone assistance IGNOU BSKC 105 2026 - अधोलिखित पद्यांशों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए: -(अ)   &nbs | IGNOU Academy
→
🟢
WhatsApp Chat Fast live messaging
→
Email Us Business enquiries & support
→